Γιώργος Λάνθιμος: «Κάθε σημαντικό πράγμα στη ζωή μου είναι μια φωτογραφία» – Τι είπε στα εγκαίνια της έκθεσης φωτογραφίας του
Ο διεθνώς αναγνωρισμένος Έλληνας κινηματογραφιστής και πέντε φορές υποψήφιος για Όσκαρ, Γιώργος Λάνθιμος, συνομιλεί με το ελληνικό κοινό μέσα από ένα διαφορετικό μέσο αυτή τη φορά: τις φωτογραφίες του, που παρουσιάζονται στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση. «Κάθε σημαντικό πράγμα στη ζωή μου είναι μια φωτογραφία, όλες μου οι αναμνήσεις είναι μια εικόνα από κάτι», είπε χαρακτηριστικά ο ίδιος για τη σχέση του με τη φωτογραφία κατά τη χθεσινή παρουσίαση της έκθεσης.
Η έκθεση «Yorgos Lanthimos: Photographs», που ανοίγει τις πόρτες της σήμερα για το κοινό, είναι η πρώτη έκθεση φωτογραφιών του Έλληνα σκηνοθέτη, παραγωγού και σεναριογράφου, που έχει παρουσιαστεί ποτέ στην Ελλάδα και η μεγαλύτερη που έχει πραγματοποιηθεί ποτέ σε πολιτιστικό οργανισμό. Στη Στέγη εκτίθενται τέσσερις σειρές έργων του, με συνολικά 182 φωτογραφίες του από την τελευταία πενταετία.
Μιλώντας χθες σε δημοσιογράφους λίγο πριν από τα εγκαίνια της έκθεσης, ο Γιώργος Λάνθιμος αφηγήθηκε πώς προέκυψε αυτή η στροφή του προς τη φωτογραφία. Υπενθυμίζοντας την τεχνική σύνδεση που έχουν η φωτογραφία με τον κινηματογράφο («μαθαίνεις στη σχολή του κινηματογράφου ότι το σινεμά είναι 24 φωτογραφίες το δευτερόλεπτο, άρα τεχνικά πρέπει πρώτα να μάθεις φωτογραφία»), ο σπουδαίος δημιουργός περιέγραψε ότι «σιγά σιγά μέσα από τη διαδικασία του κινηματογράφου άρχισα να αγαπώ τη φωτογραφία όλο και περισσότερο. Ο λόγος νομίζω είναι αυτή η διαφορά του ότι μπορείς να είσαι μόνος σου, με μία κάμερα στο χέρι, να περπατάς και να μην χρειάζεται να έχεις κάτι συγκεκριμένο στο μυαλό σου, να μην έχεις στο πίσω του μυαλού σου ότι πρέπει οπωσδήποτε να κάνεις κάτι με αυτό κάποια στιγμή. Αυτή η ελευθερία».
Επιπλέον, υπογράμμισε τις διαφορετικές νοηματοδοτήσεις που μπορεί να έχουν οι φωτογραφίες. «Μία φωτογραφία μπορεί να έχει μια αξία, πολλές μαζί μπορεί να έχουν μία άλλη αξία και μια άλλη σημασία. Δεν υπάρχει αυτό το απόλυτο σχήμα που έχει ο κινηματογράφος και η δομή, η οποία πρέπει να μείνει έτσι για πάντα από τη στιγμή που τελειώνεις ένα κινηματογραφικό έργο».
Και συνέχισε αναδεικνύοντας το ενδιαφέρον που του δημιουργεί το πρακτικό σκέλος της φωτογραφίας: «Μου αρέσουν πάρα πολλοί οι φωτογραφικές μηχανές. Μου αρέσει ο σκοτεινός θάλαμος, το να εμφανίζω φιλμ, να τυπώνω φωτογραφίες, το ότι δημιουργείς κάτι και η αμεσότητα αυτού».
Στην έκθεση των έργων στο -1 της Στέγης, τον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό της οποίας υπογράφει ο Λουκάς Μπάκας, δεν υπάρχει προτεινόμενη πλοήγηση. Ωστόσο, οι τρεις πρώτες ενότητες με φωτογραφίες τραβηγμένες από τον Γιώργο Λάνθιμο στο περιθώριο των γυρισμάτων για τις ταινίες του «Poor Things», «Ιστορίες καλοσύνης» και «Bugonia» είναι οργανωμένες ως ένα εξωτερικό κέλυφος και οδηγούν στον πυρήνα της έκθεσης, «έναν θησαυρό», όπως τον χαρακτήρισε ο επιμελητής της έκθεσης, Μάικλ Μακ. Εκεί, οι επισκέπτες θα δουν την εν εξελίξει σειρά έργων του που δημιουργεί στην Ελλάδα και την οποία έχει τιτλοφορήσει «no word for blue». Φωτογραφίες ανθρώπων, ζώων (μεταξύ αυτών του Βύρωνα, του εγκαταλειμμένου σκύλου που έχει υιοθετήσει), κτισμάτων και τοπίων αποτύπωσε ο Λάνθιμος κατά τη διάρκεια μοναχικών περιπάτων στις παρυφές της Αθήνας και σε επισκέψεις του σε ελληνικά νησιά. «Αυτό είναι η δική σου πολυτέλεια στη μοναχικότητα και η δική μας πολυτέλεια στο αποτέλεσμά της», του είπε χαρακτηριστικά η καλλιτεχνική διευθύντρια του Ιδρύματος Ωνάση, Αφροδίτη Παναγιωτάκου προλογίζοντάς τον.
Ο Γιώργος Λάνθιμος τόνισε ότι κάθε τι που παρουσιάζεται στις φωτογραφίες «έχει το ενδιαφέρον του, την πολυπλοκότητά του. Ακόμα και ένα τοπίο, ένα κτίριο έχει μια ιστορία. Ένα πρόσωπο το ίδιο, ένα ζώο το ίδιο. Ανάλογα πώς διαλέγεις να το αναδείξεις έχει τη δική του σημασία με έναν τρόπο και λέει πράγματα για εσένα. Όμως, μετά πολύ πιο ενδιαφέρον είναι ότι μπορείς να αποκαλύψεις πράγματα γι’ αυτόν που το κοιτάει και τι σκέφτεται».
Όλες οι φωτογραφίες της τέταρτης αυτής ενότητας είναι ασπρόμαυρες και ο ίδιος ανέφερε ότι «το ασπρόμαυρο από πολύ νωρίς μου άρεσε γιατί είχε αυτή την μεταμόρφωση του ρεαλιστικού σε κάτι άλλο», προσθέτοντας ότι όταν ξαναγύρισε στην Ελλάδα μετά δέκα χρόνια απουσίας συνειδητά επέλεξε τις ασπρόμαυρες εικόνες, «ήταν περισσότερο για να μην αποσπάσω από το οτιδήποτε ήταν αυτό που με ενδιέφερε στις συγκεκριμένες εικόνες».
«Ο Γιώργος Λάνθιμος είναι ένας από τους αναμφισβήτητα σπουδαιότερους σκηνοθέτες, σεναριογράφους και παραγωγούς στην κινηματογραφική βιομηχανία του 21ου αιώνα, αλλά με αυτή την έκθεση αυτό που προσπαθούμε να κάνουμε είναι να δείξουμε κάτι άλλο, μια διαφορετική ιδέα για τον Λάνθιμο και για το τι είναι ικανός να κάνει και τι τον ενδιαφέρει» υπογράμμισε ο επιμελητής της έκθεσης, Μάικλ Μακ. Ο ίδιος συμπλήρωσε ότι ο Λάνθιμος είναι τόσο αφοσιωμένος στη φωτογραφία που για το υπόλοιπο της χρονιάς δεν θα κάνει ταινία για να συνεχίσει με αυτή τη σειρά φωτογραφιών, ώστε να εκδοθούν σε βιβλίο και να παρουσιαστούν σε περισσότερες εκθέσεις.
Ήδη πολλές από τις φωτογραφίες των τριών πρώτων ενοτήτων της έκθεσης εμφανίζονται στα πρόσφατα βιβλία του Λάνθιμου «Dear God, the Parthenon Is Still Broken» (2024), το οποίο περιλαμβάνει εικόνες που τραβήχτηκαν κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων του «Poor Things», «i shall sing these songs beautifully» (2024), που δημιουργήθηκε παράλληλα με την ταινία «Ιστορίες καλοσύνης», καθώς και τη νέα έκδοση «viscin» (2026) με φωτογραφίες από την τελευταία του ταινία «Βουγονία». Η έκδοση αυτή έχει δημιουργηθεί με δίπλωση «ακορντεόν» παραπέμποντας στο ξετύλιγμα μιας κινηματογραφικής μπομπίνας.
Σημειώνεται ότι η έκθεση «Yorgos Lanthimos: Photographs», σε ανάθεση και παραγωγή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, παρουσιάζεται από σήμερα Σάββατο 7 Μαρτίου έως τις 17 Μαΐου. Ώρες λειτουργίας: Πέμπτη-Σάββατο, 6-11.30 μ.μ., και Κυριακή, 1-8 μ.μ.
Προσβάσιμες περιηγήσεις στην έκθεση, με περιγραφή στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα για κωφά και βαρήκοα άτομα, καθώς και ζωντανή ακουστική περιγραφή για άτομα με οπτική αναπηρία, σε συνεργασία με τον πολιτιστικό οργανισμό liminal, θα πραγματοποιηθούν τις Κυριακές 15 Μαρτίου, 5 και 26 Απριλίου και 10 Μαΐου. Στον χώρο θα παρουσιάζονται και ειδικά διαμορφωμένες, ανάγλυφες απτικές αποδόσεις επιλεγμένων έργων του, που επιτρέπουν την εξερεύνηση μέσω της αφής, διευκολύνοντας την κατανόηση της σύνθεσης και των βασικών στοιχείων των φωτογραφιών από άτομα με οπτική αναπηρία.
Μαρία Κουζινοπούλου
Επισυνάπτονται φωτογραφίες
Πηγή: Γιώργος Λάνθιμος Margarita Yoko Nikitaki for Onassis Stegi