Στα όριά τους τα έντομα του Αμαζονίου
Οι αυξανόμενες θερμοκρασίες ενδέχεται να οδηγήσουν σε μαζικούς θανάτους εντόμων στις πεδινές περιοχές του Αμαζονίου, σύμφωνα με εκτεταμένη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature. Η έρευνα εξέτασε τη θερμική ανοχή περίπου 2.300 ειδών εντόμων σε δύο ηπείρους, αποκαλύπτοντας ότι η άνοδος της θερμοκρασίας μπορεί να αποδειχθεί μοιραία για το μισό από αυτά.
Η μελέτη, που πραγματοποιήθηκε υπό την καθοδήγηση της οικολόγου Kim Lea Holzmann από το Πανεπιστήμιο του Würzburg, μέτρησε την αντοχή στη θερμότητα χιλιάδων εντόμων τα οποία συλλέχθηκαν σε διαφορετικά υψόμετρα στις Άνδεις του Περού και σε τροπικό βουνό της Κένυας. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα είδη των πεδινών περιοχών αντέχουν υψηλότερες θερμοκρασίες από εκείνα των ορεινών, ωστόσο διαθέτουν πολύ μικρότερα περιθώρια ασφαλείας. Ακόμη και μια μέτρια άνοδος της θερμοκρασίας θα μπορούσε να αποβεί θανατηφόρα.
Με βάση τα πιο απαισιόδοξα κλιματικά σενάρια έως το 2100, έως και το 52% των επιφανειακών θερμοκρασιών στις πεδινές περιοχές του Αμαζονίου ενδέχεται να προκαλέσει θερμική θνησιμότητα στο ήμισυ των ειδών που μελετήθηκαν. «Αυτά τα είδη χαμηλού υψομέτρου βρίσκονται πραγματικά σε κίνδυνο», δήλωσε ο Carlos Garcia-Robledo, τροπικός οικολόγος του Πανεπιστημίου του Connecticut, μιλώντας στο Science.
Η έρευνα αποκάλυψε ότι η ανθεκτικότητα στη θερμότητα διαφέρει σημαντικά μεταξύ των ομάδων εντόμων. Οι μύγες σταματούσαν να κινούνται στους 39°C, οι κάνθαροι στους 41°C, ενώ τα ακριδοειδή άντεχαν περίπου μέχρι τους 44°C. Ανάλυση της θερμικής σταθερότητας πρωτεϊνών σε 677 είδη έδειξε ότι το μοτίβο αυτό είναι βαθιά ριζωμένο στη δομή των πρωτεϊνών, γεγονός που υποδηλώνει πως η εξέλιξη δεν μπορεί να ανταποκριθεί επαρκώς στην ταχύτητα της υπερθέρμανσης του πλανήτη. «Θα ήταν πολύ δύσκολο να φανταστούμε ότι η θεμελιώδης αρχιτεκτονική της πρωτεΐνης μπορεί να αλλάξει έγκαιρα με την κλιματική αλλαγή», ανέφερε η Holzmann στο Science.
Τα είδη των πεδινών περιοχών δεν παρουσίασαν επίσης ικανότητα θερμικής σκλήρυνσης, δηλαδή προσαρμογής μέσω σύντομης έκθεσης σε υψηλές θερμοκρασίες. Αντιθέτως, η θερμική καταπόνηση μείωσε την ανθεκτικότητά τους, υποδηλώνοντας ότι οι φυσικοί μηχανισμοί προστασίας τους λειτουργούν ήδη στο μέγιστο.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι οι επιπτώσεις της μελέτης εκτείνονται πολύ πέρα από τα ίδια τα έντομα, τα οποία αποτελούν κρίσιμους επικονιαστές, αποικοδομητές και πηγή τροφής για πολλά άλλα είδη στα τροπικά οικοσυστήματα. Η διατήρηση άθικτων τροπικών δασών, που προσφέρουν σκιά και θερμική ποικιλία, θεωρείται ζωτικής σημασίας για την αποτροπή περαιτέρω απωλειών.
Ωστόσο, η συνεχιζόμενη αποψίλωση και η αυξανόμενη θνησιμότητα των δέντρων λόγω της κλιματικής αλλαγής μειώνουν αυτά τα φυσικά καταφύγια. Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι η διασύνδεση των δασών, ώστε τα είδη των χαμηλών υψομέτρων να μπορέσουν να μετακινηθούν σε ψυχρότερες περιοχές, «θα είναι κρίσιμη για την επιβίωση των εντόμων στις πιο βιοποικίλες περιοχές του κόσμου».