Πόσο δύσκολο είναι να καταστραφούν οι βαλλιστικοί πύραυλοι του Ιράν και τι θα σημάνει μια χερσαία επίθεση

Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε τη Δευτέρα από τον Λευκό Οίκο ότι η καταστροφή των πυραυλικών δυνατοτήτων του Ιράν αποτελεί έναν από τους βασικούς στόχους των αμερικανικών επιθέσεων στη χώρα.

Ωστόσο, η πλήρης εξουδετέρωση του ιρανικού οπλοστασίου βαλλιστικών πυραύλων και των εγκαταστάσεων παραγωγής τους θεωρείται εξαιρετικά δύσκολη αποστολή για τις ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ, που ξεκίνησαν από κοινού να πλήττουν το Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου.

Οι αεροπορικές επιδρομές από μόνες τους δεν μπορούν να «εξαφανίσουν» τη γνώση και την τεχνογνωσία κατασκευής αυτών των όπλων. Το Ιράν έχει αποδείξει ότι μπορεί να επανεκκινεί γραμμές παραγωγής, τοποθετώντας ορισμένες υπόγεια σε οχυρωμένες εγκαταστάσεις.

Οι ιρανικές δυνάμεις έχουν επίσης τη δυνατότητα να αποσυναρμολογούν πυραύλους σε μικρότερα τμήματα, τα οποία μεταφέρονται λαθραία σε δυνάμεις-αντιπροσώπους και επανασυναρμολογούνται επί τόπου, γεγονός που δυσχεραίνει τον εντοπισμό τους.

Η στρατιωτική επιχείρηση και οι δηλώσεις αξιωματούχων

Τον Ιανουάριο, Ισραηλινοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι το Ιράν είχε ανασυγκροτήσει σε μεγάλο βαθμό το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων μετά τον 12ήμερο πόλεμο του περασμένου Ιουνίου. Την Κυριακή, η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (U.S. Central Command) ανακοίνωσε ότι χρησιμοποίησε βομβαρδιστικά stealth B-2 για να πλήξει «εγκαταστάσεις βαλλιστικών πυραύλων» με βόμβες 2.000 λιβρών.

Ο στρατηγός Νταν Κέιν, πρόεδρος του Μικτού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων, επιβεβαίωσε ότι οι εγκαταστάσεις αυτές βρίσκονται υπόγεια.

Εδώ και δεκαετίες, το Ιράν αναπτύσσει ένα εκτεταμένο φάσμα πυραύλων, ικανών να πλήξουν στόχους πολύ πέρα από τα σύνορά του. Ο βαλλιστικός πύραυλος μεγαλύτερου βεληνεκούς της χώρας μπορεί να φτάσει τα 1.931 χιλιόμετρα.

Σύμφωνα με την Υπηρεσία Αμυντικών Πληροφοριών (DIA), το 2019 το Ιράν διέθετε «το μεγαλύτερο και πιο ποικιλόμορφο οπλοστάσιο βαλλιστικών πυραύλων στη Μέση Ανατολή».

Αντιδράσεις ΗΠΑ και Ισραήλ

Το Ισραήλ ανακοίνωσε ότι κατέστρεψε περίπου 200 εκτοξευτές βαλλιστικών πυραύλων, προκαλώντας ζημιές σε δεκάδες ακόμη, ενώ οι ιρανικές δυνάμεις συνέχισαν να εκτοξεύουν πυραύλους προς γειτονικές χώρες. Από την Ουάσιγκτον, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε πως οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν τις επιθέσεις έως ότου επιτύχουν την πλήρη καταστροφή των ιρανικών πυραυλικών δυνατοτήτων.

«Ο στρατός κάνει ό,τι περνά από το χέρι του για να χτυπήσει αυτά τα πράγματα» δήλωσε ο Τομ Καράκο, διευθυντής του Missile Defense Project στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών (CSIS). Όπως πρόσθεσε, η πλήρης εξουδετέρωση όλων των στόχων και η αποτίμηση των αποτελεσμάτων είναι εξαιρετικά δύσκολη, ιδιαίτερα από αέρος.

Ο ίδιος σημείωσε ότι η εξάλειψη των υπόγειων εγκαταστάσεων ενδέχεται να απαιτήσει ανάπτυξη αμερικανικών ή ισραηλινών ειδικών δυνάμεων στο έδαφος, για επιθεώρηση γνωστών ή ύποπτων τοποθεσιών.

Το ιστορικό των πυραυλικών προγραμμάτων

Από το 1987 έως το 2019, οι Ηνωμένες Πολιτείες ήταν δεσμευμένες από τη Συνθήκη για τους Πυρηνικούς Πυραύλους Μέσου Βεληνεκούς (INF), γεγονός που οδήγησε στην εγκατάλειψη μεγάλου μέρους των μη πυρηνικών βαλλιστικών πυραύλων του Πενταγώνου.

Μετά την αποχώρηση ΗΠΑ και Ρωσίας από τη συνθήκη, το Πεντάγωνο επιτάχυνε την ανάπτυξη νέων πυραύλων, όπως ο Precision Strike Missile, που σε δοκιμές ξεπέρασε τα 499 χιλιόμετρα βεληνεκές.

Σε αντίθεση, το Ιράν, που δεν συμμετείχε ποτέ στη Συνθήκη INF, έχει αναπτύξει ποικιλία πυραύλων διαφόρων βεληνεκών, από εγγύς έως μέσου βεληνεκούς, φτάνοντας έως και τα 1.996 χιλιόμετρα.

Ο κ. Τραμπ, στην ομιλία του για την Κατάσταση της Ένωσης, εξέφρασε ανησυχία ότι το Ιράν ενδέχεται να αναπτύσσει «διηπειρωτικούς» βαλλιστικούς πυραύλους (ICBM). Ωστόσο, απόρρητες εκτιμήσεις της αμερικανικής κοινότητας πληροφοριών θεωρούν ότι η Τεχεράνη απέχει τουλάχιστον μία δεκαετία από μια τέτοια δυνατότητα.

Η στρατηγική σημασία των πυραύλων

Η έκθεση της DIA το 2019 εξηγούσε ότι το Ιράν επενδύει στους βαλλιστικούς πυραύλους επειδή δεν διαθέτει σύγχρονη αεροπορία. Οι πύραυλοι παρέχουν «ικανότητα πλήγματος μεγάλου βεληνεκούς» και λειτουργούν αποτρεπτικά έναντι αντιπάλων όπως οι ΗΠΑ, το Ισραήλ και η Σαουδική Αραβία.

Μία από τις πιο αποκαλυπτικές εικόνες για το ιρανικό πρόγραμμα προέκυψε από την αναχαίτιση μικρών σκαφών που μετέφεραν λαθραία όπλα προς τους μαχητές Χούθι στην Υεμένη. Σύμφωνα με έκθεση της DIA τον Φεβρουάριο του 2024, αμερικανικές και υεμενίτικες δυνάμεις αναχαίτισαν 18 σκάφη που μετέφεραν ιρανικά όπλα, μεταξύ των οποίων βαλλιστικούς πυραύλους τύπου Fateh-110, Qiam-1 και Shahab-3.

Η ίδια έκθεση ανέφερε ότι η «επιθυμία» της Τεχεράνης να διαθέτει ένα «στρατηγικό αντίβαρο» στις ΗΠΑ θα μπορούσε να οδηγήσει μελλοντικά σε ανάπτυξη ICBM.

Ιστορικά παραδείγματα και προκλήσεις

Η προσπάθεια εντοπισμού και καταστροφής βαλλιστικών πυραύλων από αέρος δεν είναι νέα για το Πεντάγωνο. Κατά την Επιχείρηση Desert Storm το 1991, οι ΗΠΑ δημιούργησαν ειδικό κλιμάκιο για τον εντοπισμό ιρακινών πυραύλων «Scud», ωστόσο η αποστολή είχε, σύμφωνα με έκθεση της C.I.A., «αξιοσημείωτα μικρή επιτυχία».

Η ίδια έκθεση σημείωνε ότι οι συμμαχικοί πιλότοι «ήταν διαβόητα υπεραισιόδοξοι» ως προς την επιτυχία των επιχειρήσεών τους για το κυνήγι των Scud, υπογραμμίζοντας τη δυσκολία που παρουσιάζει η εξουδετέρωση κινητών και υπόγειων πυραυλικών συστημάτων.