Το AfD φλερτάρει με τη ναζιστική ιστορία
Σε μια χώρα με βαθιά συνείδηση της δικής της ιστορίας, το κόμμα AfD, η «Εναλλακτική για τη Γερμανία» που βρίσκεται ψηλά στις δημοσκοπήσεις, πρέπει να αποφασίσει αν θα απορρίψει ή θα αγκαλιάσει τον Χίτλερ ως ιδεολογικό προηγούμενο. Αντί να δώσει μια ξεκάθαρη απάντηση, το κόμμα παραμένει σκόπιμα ασαφές. Φλερτάρει με τη ναζιστική κληρονομιά χωρίς να δεσμευτεί ρητά σε αυτήν. Αντί να αποθαρρύνει τους ψηφοφόρους, αυτή η στρατηγική ασάφεια καλλιεργεί ένα εξαιρετικά ισχυρό μείγμα αγανάκτησης και δυνατότητας άρνησης.
Η τελευταία κίνηση είναι η ανακοίνωση ότι το συνέδριο του AfD θα γίνει στις 4 και 5 Ιουλίου στην Ερφούρτη, την πρωτεύουσα του κρατιδίου της Θουριγγίας. Αυτή η ημερομηνία και η τοποθεσία έχουν ιδιαίτερη σημασία: εκείνες τις ημέρες συμπληρώνονται ακριβώς 100 χρόνια από τότε που πραγματοποιήθηκε μια διαβόητη ναζιστική συγκέντρωση στη Θουριγγία. Στις 3 και 4 Ιουλίου 1926, ο Αδόλφος Χίτλερ – που δεν βρισκόταν κοντά στην εξουσία, αλλά ήταν ήδη ένας διαβόητος φανατικός – συγκέντρωσε τους πιστούς του κόμματος στη Βαϊμάρη, η οποία ήταν τότε η πρωτεύουσα της Θουριγγίας. Εκεί δημιουργήθηκε η Νεολαία του Χίτλερ και ο ναζιστικός χαιρετισμός παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο κοινό. Η Βαϊμάρη έγινε ορόσημο στην πορεία του προς την εξουσία.
Εναν αιώνα αργότερα, το AfD ισχυρίζεται ότι αγνοεί αυτά τα γεγονότα. Αντιδράσεις υπάρχουν. Η υφυπουργός Εξωτερικών, Σεράπ Γκιουλέρ, μίλησε εκ μέρους πολλών όταν είπε ότι «αυτή η σκόπιμα επιλεγμένη επέτειος δείχνει για άλλη μια φορά κατ’ εικόνα τίνος δημιουργήθηκε το AfD. Το AfD ξέρει ακριβώς τι κάνει». Το ακροδεξιό κόμμα αντί να αποφεύγει τις ιστορικές συγκρίσεις, τις επικαλείται. Οι Ναζί σημείωσαν την πρώτη τους ανατροπή στη Θουριγγία. Η Βαϊμάρη έγινε η έδρα της πρώτης κυβέρνησης κρατιδίου που διόρισε ναζί υπουργό το 1930, τρία χρόνια προτού ο Χίτλερ γίνει καγκελάριος. Σήμερα το κρατίδιο αποτελεί προπύργιο του AfD, που δεν ασπάζεται ρητά αυτή την κληρονομιά αλλά ούτε την απορρίπτει κατηγορηματικά. Και αυτό δείχνει να το ευνοεί – βρίσκεται πλέον στήθος με στήθος στις δημοσκοπήσεις με τους κυβερνώντες Χριστιανοδημοκράτες.
Ούτε οι δημόσιες εκδηλώσεις αγανάκτησης ούτε οι νομικές διαδικασίες έχουν σταματήσει το AfD. Οι ψηφοφόροι του αποτελούνται σε γενικές γραμμές από δύο τύπους: έναν σκληροπυρηνικό ιδεολογικό υποστηρικτή που δεν αποθαρρύνεται από τις συγκρίσεις με τους ναζί, και τη μεγαλύτερη ομάδα που πιο πρόσφατα άρχισε να ψηφίζει το AfD από απογοήτευση για το κοινωνικό και οικονομικό status quo και τα κυρίαρχα κόμματα. Μεταξύ αυτής της τελευταίας ομάδας βρίσκονται πολλοί ψηφοφόροι της εργατικής τάξης και άνθρωποι στην πρώην Ανατολική Γερμανία.
Σχολιάζοντας την απόφαση του κόμματος να πραγματοποιήσει το συνέδριό του στην επέτειο της συγκέντρωσης της Βαϊμάρης, ο ιστορικός Γιοργκ Γκανζενμιούλερ μιλάει για μια «συνειδητή συμβολική πράξη που λειτουργεί σε πολλά επίπεδα». Η άρνηση, πρόσθεσε, διατηρεί μια «πρόσοψη αστικής αξιοπρέπειας», ενώ η ασάφεια διατηρεί το AfD «ανοιχτό για άλλους ψηφοφόρους». Οσοι θέλουν να δουν τη δύναμη του AfD να μειώνεται θα πρέπει να αφιερώνουν περισσότερη ενέργεια στην ανάλυση των όσων τού επέτρεψαν να αναπτυχθεί. Το AfD δεν είναι το ναζιστικό κόμμα, αλλά δεν φοβάται να βυθιστεί στην ατιμία του. Αν οι αντίπαλοί του θέλουν πραγματικά να το νικήσουν, πρέπει να προσφέρουν κάτι περισσότερο από ρητορική καταδίκη.