Ανατροπή στην ανθρώπινη εξέλιξη: Μια απλή αναλογία δαχτύλων συνδέεται με το μέγεθος του εγκεφάλου
Νέα έρευνα υποδεικνύει ότι το σχετικό μήκος του δείκτη και του παράμεσου δαχτύλου μπορεί να αποκαλύψει απροσδόκητες πληροφορίες για την εξέλιξη του ανθρώπινου εγκεφάλου και τις βιολογικές ισορροπίες που τη συνόδευσαν.
Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Early Human Development από τον καθηγητή John Manning του Πανεπιστημίου Swansea και ερευνητές του Τμήματος Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου της Κωνσταντινούπολης έδειξε ότι τα νεογέννητα αγόρια με υψηλότερους δείκτες αναλογίας μήκους δαχτύλων —ένδειξη αυξημένης προγεννητικής έκθεσης σε οιστρογόνα— είχαν μεγαλύτερη περίμετρο κεφαλής. Τα ευρήματα ενισχύουν την αποκαλούμενη «υπόθεση του οιστρογονικού πιθήκου», η οποία συνδέει την αύξηση του μεγέθους του εγκεφάλου στην ανθρώπινη εξέλιξη με πιο θηλυκοποιημένα χαρακτηριστικά του σκελετού.
Τα ευρήματα της μελέτης
Η ερευνητική ομάδα μέτρησε τις αναλογίες δαχτύλων και το μέγεθος κεφαλής σε 225 νεογέννητα, εκ των οποίων 100 αγόρια και 125 κορίτσια. Η αναλογία, γνωστή ως 2D:4D, συγκρίνει το μήκος του δείκτη με εκείνο του παράμεσου και θεωρείται δείκτης της ισορροπίας οιστρογόνων και τεστοστερόνης που βιώνει το έμβρυο στο πρώτο τρίμηνο της κύησης.
Όταν τα επίπεδα οιστρογόνων είναι υψηλότερα σε σχέση με την τεστοστερόνη, ο δείκτης τείνει να είναι μακρύτερος από τον παράμεσο, δημιουργώντας υψηλή τιμή 2D:4D. Τα αποτελέσματα έδειξαν σαφή συσχέτιση στα αγόρια: όσο μεγαλύτερη η τιμή 2D:4D, τόσο μεγαλύτερη η περίμετρος κεφαλής. Η ίδια συσχέτιση δεν παρατηρήθηκε στα κορίτσια.
Καθώς η περίμετρος κεφαλής στα νεογνά συνδέεται στενά με το μέγεθος του εγκεφάλου και δείκτες νοημοσύνης αργότερα στη ζωή, οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα ευρήματα αυτά ενδέχεται να εξηγούν μηχανισμούς που συνέβαλαν στην εξέλιξη του ανθρώπινου εγκεφάλου.
Εξελικτικές ισορροπίες
Ο καθηγητής Manning εξήγησε τη σημασία των αποτελεσμάτων: «Το εύρημα αυτό είναι σημαντικό για την ανθρώπινη εξέλιξη, καθώς η αύξηση του μεγέθους του εγκεφάλου συνδέεται με τη θηλυκοποίηση του σκελετού, κάτι που είναι γνωστό ως υπόθεση του οιστρογονικού πιθήκου».
Παράλληλα, σημείωσε ότι υψηλές τιμές 2D:4D στους άνδρες έχουν συσχετιστεί στο παρελθόν με αυξημένα ποσοστά καρδιαγγειακών προβλημάτων, χαμηλή ποιότητα σπέρματος και προδιάθεση για σχιζοφρένεια. «Ωστόσο, η αύξηση του μεγέθους του εγκεφάλου μπορεί να αντισταθμίζει αυτά τα προβλήματα. Έτσι, η εξελικτική πίεση για μεγαλύτερους εγκεφάλους ίσως συνδέεται αναπόφευκτα με μειωμένη ανδρική βιωσιμότητα, όπως καρδιακά προβλήματα, υπογονιμότητα και ψυχιατρικές διαταραχές», πρόσθεσε.
Ένα ευρύτερο πρότυπο
Ο Manning έχει αφιερώσει χρόνια στη μελέτη της αναλογίας των δαχτύλων ως βιοδείκτη των προγεννητικών ορμονών, διερευνώντας συνδέσεις με ποικίλες συμπεριφορές και βιολογικές αντιδράσεις — από την κατανάλωση αλκοόλ έως την ανάρρωση μετά από λοίμωξη Covid-19. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η νέα αυτή μελέτη προσθέτει στοιχεία που ενισχύουν την άποψη ότι τα προγεννητικά οιστρογόνα διαδραμάτισαν θετικό ρόλο στη διαμόρφωση της εξέλιξης του ανθρώπινου εγκεφάλου, έστω κι αν συνοδεύτηκαν από βιολογικά κόστη.