Υπερωρίες: Τι δικαιούται ο εργαζόμενος στην Ελλάδα
Στην ελληνική αγορά εργασίας, το ωράριο και η αμοιβή της εργασίας πέραν του κανονικού χρόνου αποτελούν κεντρικό θέμα για κάθε εργαζόμενο. Η υπερωριακή εργασία — δηλαδή οι ώρες εργασίας που πραγματοποιούνται πέρα από το νόμιμο ωράριο — δεν είναι απλώς «περισσότερη δουλειά», αλλά έχει συγκεκριμένα δικαιώματα και αμοιβές που προστατεύονται από τη νομοθεσία.
Η υπέρβαση των 8 ωρών ημερησίως επί πενθημέρου και μέχρι την 9η ώρα ή των 6,40 ωρών ημερησίως επί εξαημέρου και μέχρι την 8η ώρα, με την προϋπόθεση ότι υφίσταται υπέρβαση των 40 ωρών την εβδομάδα και έως του ορίου των 45 ωρών επί πενθημέρου και 48 ωρών επί εξαημέρου, αποτελεί, σύμφωνα με το άρθρο 4 του Ν. 2874/2000 (Α’ 286) όπως τροποποιήθηκε με άρθρο 58 του Ν.4808/2021, υπερεργασία η πραγματοποίηση της οποίας ανήκει στη διακριτική ευχέρεια του εργοδότη.
Οι 5 ώρες υπερεργασίας επί πενθημέρου (από την 41η έως την 45η ώρα) ή οι 8 ώρες υπερεργασίας επί εξαημέρου (από την 41η έως την 48η ώρα), αμείβονται με το καταβαλλόμενο ωρομίσθιο προσαυξημένο κατά 20% και δεν συνυπολογίζονται στα επιτρεπόμενα όρια υπερωριακής απασχόλησης που προβλέπονται από τις οικείες διατάξεις.
Η απασχόληση πέραν των 45 ωρών την εβδομάδα επί πενθημέρου και 48 ωρών την εβδομάδα επί εξαημέρου θεωρείται – σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 58 του Ν.4808/2021 –υπερωριακή απασχόληση και διέπεται από όλες τις νόμιμες συνέπειες, διατυπώσεις και διαδικασίες νομιμοποίησής τους. Αμείβεται δε με το καταβαλλόμενο ωρομίσθιο προσαυξημένο κατά 40%
Εξ άλλου υπερωριακή απασχόληση θεωρείται η υπέρβαση του νομίμου ωραρίου των 9 ωρών ημερησίως, επί πενθημέρου (άρ. 6 της από 16-2-1975 ΕΓΣΣΕ, ΑΠ 119/1997), καθώς και η υπέρβαση του νομίμου ωραρίου των 8 ωρών ημερησίως, επί εξαημέρου (ΑΠ 247/2003, Εγκύκλιος αριθμ.οικ.64597/03-09-2021 επί του άρθρου 58 του ν. 4808/2021).
- Μη υπέρβαση ορισμένου ανωτάτου ορίου υπερωριακής απασχόλησης
Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 7 του Ν.5239/2025, το ανώτατο όριο πραγματοποίησης υπερωριακής απασχόλησης σε όλες τις επιχειρήσεις και για όλους τους εργαζόμενους στον ιδιωτικό τομέα διαμορφώνεται σε εκατόν πενήντα (150) ώρες ετησίως και μέχρι τέσσερις (4) ώρες ημερησίως.
Εργαζόμενοι απασχολούμενοι υπερωριακά, κατά τα ανωτέρω, δικαιούνται για κάθε ώρα νόμιμης υπερωρίας, έως τέσσερις (4) ώρες ημερησίως και μέχρι τη συμπλήρωση εκατόν πενήντα (150) ωρών ετησίως, αμοιβή ίση με το καταβαλλόμενο ωρομίσθιο προσαυξημένο κατά σαράντα τοις εκατό (40%).
- Νομιμοποίηση υπερωριών
Η πραγματοποίηση υπερεργασίας δεν απαιτεί την προδήλωση της στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ.
Η πραγματοποίηση της υπερωρίας,
1) για τις επιχειρήσεις που δεν έχουν ενταχθεί στον μηχανισμό της ψηφιακής κάρτας εργασίας, ή που έχουν ενταχθεί στον μηχανισμό της ψηφιακής κάρτας αλλά έχουν επιλέξει το προδηλωτικό σύστημα, είναι νόμιμη μόνον εάν:
α) έχει καταχωρηθεί από τον εργοδότη στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ πριν από την έναρξη πραγματοποίησης της [άρθρο 78 του Ν.4808/2021]
2) για τις επιχειρήσεις που έχουν ενταχθεί στον μηχανισμό της ψηφιακής κάρτας εργασίας και έχουν επιλέξει την εξαίρεση από την προαναγγελία (απολογιστικό σύστημα), είναι νόμιμη μόνον εάν:
α) καταχωρηθεί απολογιστικά από τον εργοδότη στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ μετά την πραγματοποίησή της και έως τη λήξη του επόμενου ημερολογιακού μήνα από την πραγματοποίησή της.
3) Εφόσον υφίσταται υπέρβαση των 4 ωρών ημερησίως και των 150 ετησίως, η υπερωρία είναι νόμιμη μόνον εάν υφίσταται απόφαση του αρμοδίου οργάνου του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης για χορήγηση άδειας υπερωριακής απασχόλησης, επιπλέον των επιτρεπόμενων ανώτατων ορίων υπερωριακής απασχόλησης ετησίως (παρ. 3 του άρθρου 58 του ν. 4808/2021 όπως αντικαταστάθηκε και ισχύει με το άρθρο 7 του Ν.5239/2025). Εργαζόμενοι απασχολούμενοι υπερωριακά, κατά τα ανωτέρω, δικαιούνται αμοιβή ίση με το καταβαλλόμενο ωρομίσθιο προσαυξημένο κατά εξήντα τοις εκατό (60%).
- Παράνομη Υπερωριακή Απασχόληση
Σε περίπτωση κατά την οποία πραγματοποιείται υπερωριακή απασχόληση χωρίς να συντρέχουν οι τυπικές και ουσιαστικές προϋποθέσεις των οικείων διατάξεων που αναφέρθησαν ανωτέρω ή με υπέρβαση του ανωτάτου ορίου υπερωριών, τότε αυτή είναι παράνομη και έχει ως επακόλουθο εκτός από τις αστικές σε βάρος του εργοδότη συνέπειες και ποινική ευθύνη γι’ αυτόν ή για τον νομίμως υπεύθυνο σύμφωνα με τα άρθρα 24 και 28 του Ν. 3996/2011 (ΦΕΚ Α’ 170).
Περαιτέρω, με τις παραγράφους 4 και 5 του άρθρου 4 του ν. 2874/2000 όπως αυτό τροποποιήθηκε με το άρθρο 58 του Ν.4808/2021, η υπερωριακή απασχόληση η οποία πραγματοποιείται χωρίς την τήρηση των προβλεπόμενων από τη νομοθεσία διατυπώσεων (δήλωση στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ) ή καθ’ υπέρβαση των ανωτάτων ορίων που προσδιορίζονται από το παρόν άρθρο όπως τροποποιήθηκε και ισχύει με το άρθρο 7 του Ν.5239/2025 [τέσσερις (4) ώρες ημερησίως και εκατόν πενήντα (150) ετησίως] χωρίς την τήρηση των σχετικών διαδικασιών έγκρισης από το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης χαρακτηρίζεται ως παράνομη υπερωρία. Για κάθε ώρα παράνομης υπερωρίας, ο μισθωτός δικαιούται αποζημίωση ίση με το καταβαλλόμενο ωρομίσθιο προσαυξημένο κατά εκατόν είκοσι τοις εκατό (120%).