Η κουκουβάγια του θανάτου: Το ταφικό μνημείο που «μιλά» μετά από αιώνες

Αρχαιολόγοι στο Μεξικό αποκάλυψαν έναν εξαιρετικά καλοδιατηρημένο τάφο των Ζαποτέκων, που χρονολογείται από τις αρχές του 7ου αιώνα. Ο τάφος εντυπωσιάζει με τα περίτεχνα σκαλίσματά του, τις τοιχογραφίες και τα γλυπτά του, ανάμεσά τους και μια επιβλητική κουκουβάγια – σύμβολο της νύχτας και του θανάτου για τον πολιτισμό των Ζαποτέκων.

Πρόκειται για την «σημαντικότερη αρχαιολογική ανακάλυψη της δεκαετίας στο Μεξικό», δήλωσε η πρόεδρος του Μεξικού Claudia Sheinbaum Pardo σε συνέντευξη Τύπου τον Ιανουάριο, σύμφωνα με τη Live Science και τη δημοσιογράφο Kristina Killgrove.

Οι ερευνητές εντόπισαν τον τάφο στις κοιλάδες της κεντρικής Οαχάκα, στη νότια πλευρά της χώρας, όπως ανέφερε σε ανακοίνωσή του το Εθνικό Ινστιτούτο Ανθρωπολογίας και Ιστορίας (INAH). Οι αρχές οδηγήθηκαν στο σημείο έπειτα από ανώνυμη καταγγελία για λεηλασία. Η Οαχάκα θεωρείται η πατρίδα των Ζαποτέκων, γνωστών και ως «Λαός των Νεφών», οι οποίοι κατοικούν στην περιοχή από τον 6ο αιώνα π.Χ.

Η είσοδος και τα γλυπτά σύμβολα

Η είσοδος του λίθινου προθαλάμου του τάφου κοσμείται με περίτεχνο ανάγλυφο πορτρέτο. Πάνω από την πόρτα δεσπόζει κεφαλή κουκουβάγιας με ανοιχτό ράμφος, μέσα στο οποίο έχει σμιλευτεί και ζωγραφιστεί το πρόσωπο ενός άνδρα με μεγάλους κρίκους στα αυτιά. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, πιθανότατα πρόκειται για έναν άρχοντα των Ζαποτέκων, ίσως τον πρόγονο στον οποίο ήταν αφιερωμένος ο τάφος.

Στις παραστάδες της εισόδου διακρίνονται δύο μορφές, μία γυναίκα και ένας άνδρας, ντυμένοι με μανδύες και επιβλητικά καλύμματα κεφαλής, που κρατούν τελετουργικά αντικείμενα. Όπως δείχνει βίντεο του INAH, οι φιγούρες αυτές ενδέχεται να απεικονίζουν προγόνους ή φύλακες του τάφου.

Η εσωτερική αίθουσα και οι τοιχογραφίες

Από τον προθάλαμο οδηγεί μια δεύτερη είσοδος στον κυρίως θάλαμο ταφής. Πάνω από αυτήν υπάρχει ζωφόρος με επιγραφές που φέρουν «ημερολογιακά ονόματα», βασισμένα στο αρχαίο ημερολόγιο των Ζαποτέκων των 260 ημερών. Το ημερολόγιο αυτό χρησιμοποιούσε ζώα και φυσικά σύμβολα για να αποδίδει ταυτότητα σε θεότητες και σημαντικά πρόσωπα, σύμφωνα με τη Live Science.

Οι τοίχοι του θαλάμου είναι διακοσμημένοι με πολύχρωμες τοιχογραφίες σε ώχρα, λευκό, κόκκινο, πράσινο και μπλε. Οι παραστάσεις απεικονίζουν πομπή ανθρώπων που κατευθύνονται προς την είσοδο, κρατώντας σάκους με κόπαλ – ρητίνη που χρησιμοποιούσαν οι λαοί της Μεσοαμερικής, όπως οι Ζαποτέκοι, οι Μάγια και οι Αζτέκοι, σε τελετές καύσης.

Πολιτιστική αξία και συντήρηση

Οι τάφοι των Ζαποτέκων είναι γνωστοί για την περίτεχνη αρχιτεκτονική και διακόσμησή τους. Το 2023, πέντε τάφοι ηλικίας 2.000 ετών αποκαλύφθηκαν επίσης στην Οαχάκα, ένας εκ των οποίων είχε σταυροειδή διάταξη και τοιχογραφίες με σκηνές πολέμου.

Οι ειδικοί του INAH εργάζονται για τη συντήρηση και προστασία του πρόσφατα ανακαλυφθέντος τάφου, σταθεροποιώντας τις χρωστικές ουσίες των τοιχογραφιών που κινδυνεύουν από ρίζες, έντομα και περιβαλλοντικές μεταβολές. Παράλληλα, μελετούν τις επιγραφές, τα κεραμικά και την εικονογραφία για να κατανοήσουν καλύτερα τα ταφικά έθιμα των Ζαποτέκων.

Επίσκεψη και τελετουργική είσοδος

Η υπουργός Πολιτισμού του Μεξικού Claudia Curiel de Icaza χαρακτήρισε τον τάφο «εξαιρετική ανακάλυψη», που αποκαλύπτει στοιχεία για την κοινωνική οργάνωση, τα ταφικά έθιμα και τις πεποιθήσεις των Ζαποτέκων, σύμφωνα με το CNN.

Η Curiel de Icaza επισκέφθηκε πρόσφατα τον χώρο μαζί με κατοίκους, ερευνητές του INAH και τον κυβερνήτη της Οαχάκα, όπως αναφέρει η La Jornada. Πριν εισέλθει στους θαλάμους, έριξε λίγο μεσκάλ στο έδαφος ως ευλογία στην είσοδο του τάφου.

Σύμφωνα με την ίδια πηγή, ένας ερευνητής του INAH σταμάτησε στην είσοδο, σηκώνοντας τα χέρια και ζητώντας άδεια από τον άνεμο, τη γη και τους Ζαποτέκους προτού περάσει στο εσωτερικό, αναγνωρίζοντας τον ιερό χαρακτήρα του χώρου.