Συνταγματικό αντίδοτο

Για πάσα νόσο το Σύνταγμα; Μα αν ήταν έτσι δεν θα είχαμε κανέναν άνεργο ή κανέναν άνθρωπο που δεν θα είχε σπίτι αφού αυτά προβλέπονται από το υπάρχον Σύνταγμα. Κι όμως όλες οι κυβερνήσεις μπαίνουν στον πειρασμό τυπικά ή τακτικίστικα να φλερτάρουν με την ιδέα του να αναθεωρήσουν διατάξεις του Συντάγματος. Αναγκαίο έως και ζωτικό θα έλεγε κάποιος. Οι ανάγκες οι κοινωνικές αλλάζουν και μαζί τους τα επίδικα. Το θέμα είναι ότι στον ανώτατο καταστατικό χάρτη μίας χώρας δεν αποτυπώνονται απλώς και μόνον οι ανάγκες. Καθρεφτίζεται και μια είδους ιδεολογική ροπή που έχει η χώρα αυτή και που επιχειρεί η εκάστοτε κυβέρνηση να εγκαθιδρύσει. Αυτή είναι η αλήθεια. Ούτε ουδέτερο πεδίο είναι το Σύνταγμα ούτε ένας τόπος που απλώς συμφωνούν ή επιδιώκουν συναινέσεις οι πολιτικές δυνάμεις. Το τελευταίο δεν είναι απαραίτητα κακό. Προφανώς θα διεξαχθεί μία διαπάλη πάνω στις διατάξεις του Συντάγματος και οι δυνάμεις θα προσέλθουν με τις προτάσεις τους.

Παρ’ όλα αυτά και όπως έχουμε ήδη καταλάβει αυτό που θα λέγαμε «υψηλή νομολογία» ενός κράτους δεν αποτελεί απλώς και μόνον αποτύπωση στο Σύνταγμα αλλά προϋπάρχουσα νομοθεσία της ίδιας της Βουλής. Για παράδειγμα μπορεί η σημερινή κυβέρνηση να θέλει και συνταγματικά να εγκαθιδρύσει μη κρατικά ΑΕΙ αλλά αυτά ήδη έχουν έρθει, έχουν περάσει μέσα από τη Βουλή αλλά και από το Συμβούλιο της Επικρατείας. Και έχουν ήδη ανοίξει τον δρόμο. Εστω και αν για τη στήλη μας αποτελούν μία παραλλαγή κολλεγίων που πολλές φορές δεν πληρούν το περιεχόμενο και το πρόγραμμα σοβαρών εγκύκλιων σπουδών.

Τώρα οι προθέσεις του Πρωθυπουργού για τις αναθεωρητέες διατάξεις διαπερνούν και άλλους χώρους. Το περιβάλλον, το περίφημο 86 κ.λπ. Κάποιος θα έβλεπε εδώ μια «αντιμεταρρύθμιση» πάνω σε μία λαϊκή μεταπολίτευση που εγκαθιδρύθηκε με συμφωνία των δημοκρατικών πολιτικών δυνάμεων και βεβαίως ενός μεγάλου μαζικού κοινωνικού ρεύματος μετά τη χούντα το οποίο πίεσε για εκδημοκρατισμό σε ευρύτερα σημεία και πεδία. Και λέμε «αντιμεταρρύθμιση» γιατί προφανώς ένα ορθό μέλημα μιας κυβέρνησης θα ήταν η ενίσχυση των κρατικών ΑΕΙ, των υπαρχόντων δημοσίων, πολλά εκ των οποίων ψηλά στις κατατάξεις των καλών πανεπιστημίων του κόσμου και όχι ένας ανταγωνιστικός πόλος διαφόρων αμφισβητούμενων κολλεγίων. Σταματάμε εδώ.

Το ερώτημα δεν είναι γιατί η κυβέρνηση φέρνει νωρίτερα τις αναθεωρητέες διατάξεις. Το ερώτημα δεν είναι ποιος θα συναινέσει στις διατάξεις αυτές, πολλές εκ των οποίων θα αποσαφηνιστούν το επόμενο διάστημα. Το ζήτημα είναι να δούμε τη σχέση του πολίτη με το Σύνταγμα. Τον τρόπο που αυτό ισχύει όντως. Να δούμε όντως αν όλες οι όψεις αυτού που λέγεται Δημοκρατία εκπληρώνονται και υλοποιούνται μέσα στη σημερινή καθημερινότητα. Το βέβαιον είναι πως η σημερινή κυβέρνηση δεν έχει τον θεσμικό πρότερο ορθό βίο σε πολλά εκ των θεμάτων.