Εμβολιασμό εισηγείται η EFSA για την ευλογιά των αιγοπροβάτων: Πιθανή η εξάλειψη της νόσου ένα έτος νωρίτερα

Εμβολιασμούς ως συμπληρωματικό μέτρο στον περιορισμό της ευλογιάς των αιγοπροβάτων σε Ελλάδα και Βουλγαρία προτείνει μελέτη της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), η οποία δημοσιεύθηκε στις 4 Φεβρουαρίου.

Η μελέτη με τίτλο «Ευλογιά των αιγοπροβάτων: Εμβόλια και σενάρια εμβολιασμού για τον έλεγχο των επιδημιών σε Ελλάδα και Βουλγαρία το 2025» αξιολογεί τρία εμβόλια κατά της νόσου – το τουρκικό, το RM-65 και το ρουμάνικο. Οι επιστήμονες της EFSA χαρακτηρίζουν τα εμβόλια αυτά ως «αξιόπιστα εργαλεία για τον έλεγχο της ευλογιάς των προβάτων σε συνθήκες πεδίου».

Με βάση δημογραφικά και επιδημιολογικά δεδομένα από τη Βουλγαρία, εφαρμόστηκε στοχαστικό χωρικό μοντέλο για την προσομοίωση της εξάπλωσης της SGP και την αξιολόγηση διαφόρων σεναρίων εμβολιασμού. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η ταχεία ανίχνευση και η σφαγή μολυσμένων ζώων μπορούν να περιορίσουν την επιδημία μέσα σε 1–2 χρόνια. Ωστόσο, ο εμβολιασμός μειώνει σημαντικά το μέγεθος και τη γεωγραφική εξάπλωση των εστιών.

Ο περιφερειακός εμβολιασμός ενέχει τον κίνδυνο διαφυγής του ιού αν δεν εφαρμοστούν αυστηροί έλεγχοι μετακινήσεων, ενώ ο πανεθνικός εμβολιασμός προσφέρει πιο σταθερή ανάσχεση. Μια διετής εκστρατεία εμβολιασμού, σε συνδυασμό με τα τυπικά μέτρα ελέγχου, εκτιμάται ότι θα μπορούσε να οδηγήσει σε εξάλειψη της νόσου ένα έτος νωρίτερα σε σχέση με τις στρατηγικές χωρίς εμβολιασμό.

Στην Ελλάδα, η πολυπλοκότητα της επιδημιολογικής εικόνας και η ύπαρξη πολλαπλών εστιών καθιστούν αναγκαία την εφαρμογή στοχευμένου ή ακόμη και πανεθνικού εμβολιασμού. Συνολικά, ο εμβολιασμός — όταν συνδυάζεται με έγκαιρη ανίχνευση, ταχεία σφαγή και περιορισμούς μετακινήσεων — αποτελεί κρίσιμο εργαλείο για τον έλεγχο και ενδεχομένως την εξάλειψη της SGP στις πληγείσες περιοχές.

Η EFSA επισημαίνει ότι προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στις ήδη πληγείσες περιοχές, ενώ εξετάζεται και το ενδεχόμενο μιας εθνικής εκστρατείας εμβολιασμού. Όπως σημειώνεται, «η εκτεταμένη γεωγραφική και χρονική κλίμακα των επιδημιών SGP και τα πολλαπλά επιδημικά συμπλέγματα, πιθανώς λόγω των μετακινήσεων ζώων σε μεγάλες αποστάσεις, υποδηλώνουν την ανάγκη πρόσθετων μέτρων ελέγχου».

Ασφαλή τα εμβόλια με τήρηση προφυλάξεων

Η μελέτη εξετάζει δεδομένα για τα τρία εμβόλια RM-65, Romania και Bakirköy, καταλήγοντας ότι προσφέρουν ισχυρή προστασία και θεωρούνται ασφαλή, εφόσον τηρούνται οι οδηγίες και οι συνήθεις προφυλάξεις.

Σύμφωνα με την EFSA, «η αξιολόγηση εξετάζει την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια των εμβολίων SGP που διατίθενται στο εμπόριο και τον πιθανό αντίκτυπο των στρατηγικών εμβολιασμού στον έλεγχο και την εξάλειψη της επιδημίας». Τα ζωντανά εξασθενημένα εμβόλια, βασισμένα στα στελέχη RM65, Romania και Bakirköy, προσφέρουν προστασία 80-100% και μειώνουν σημαντικά την εξάπλωση του ιού, ενώ οι ανεπιθύμητες αντιδράσεις είναι ήπιες και σπάνιες.

Στα πειράματα των Εργαστηρίων Αναφοράς της Ε.Ε. (EURL) για τους ιούς Capripox, όλα τα εμβόλια απέτρεψαν πλήρως τη θνησιμότητα και μείωσαν δραστικά τη νοσηρότητα και τη μετάδοση του ιού. Τα εμβολιασμένα ζώα παρουσίασαν πολύ χαμηλότερα επίπεδα ιαιμίας και ρινικού ιικού φορτίου σε σύγκριση με τα μη εμβολιασμένα.

Όπως αναφέρεται, «τα προφίλ ασφάλειας και αποτελεσματικότητας διαφέρουν: τα εμβόλια RM-65 και Romania παρέχουν πλήρη προστασία αλλά μπορεί να προκαλέσουν πυρετό ή ήπιες βλάβες, ενώ το Bakirköy προσφέρει ισχυρή προστασία με λιγότερες παρενέργειες, αποτελώντας τη συνολικά ασφαλέστερη επιλογή».

Επιπλέον, «ο κίνδυνος μετάδοσης του ιού του εμβολίου είναι πολύ χαμηλός και μπορεί να μειωθεί περαιτέρω με την αποφυγή επαφής με μη εμβολιασμένα ζώα για έως τρεις εβδομάδες μετά τον εμβολιασμό». Η μελέτη υπογραμμίζει ότι τα εμβόλια αποτελούν «αξιόπιστα εργαλεία για τον έλεγχο της ευλογιάς των προβάτων σε συνθήκες πεδίου».

Η περίπτωση της Βουλγαρίας

Για τη Βουλγαρία, η EFSA ανέπτυξε μοντέλο προσομοίωσης της εξάπλωσης της ευλογιάς των αιγοπροβάτων και αξιολόγησε διάφορα σενάρια εμβολιασμού. Σύμφωνα με τη μελέτη, «η ταχεία ανίχνευση και η θανάτωση των ζώων μπορούν να ελέγξουν τις επιδημίες εντός 1-2 ετών, ωστόσο ο εμβολιασμός μειώνει σημαντικά το μέγεθος και τη γεωγραφική εξάπλωση της νόσου».

Η EFSA προειδοποιεί ότι ο περιφερειακός εμβολιασμός ενέχει κινδύνους διαφυγής του ιού, εκτός εάν εφαρμοστούν αυστηροί έλεγχοι κυκλοφορίας, ενώ ο πανεθνικός εμβολιασμός εξασφαλίζει πιο αποτελεσματική ανάσχεση. Όπως καταλήγει η μελέτη, «μια διετής εκστρατεία εμβολιασμού σε συνδυασμό με τα συνήθη μέτρα ελέγχου μπορεί να οδηγήσει στην εξάλειψη της νόσου ένα έτος νωρίτερα σε σχέση με στρατηγικές χωρίς εμβολιασμό».

Ολόκληρη η έκθεση ΕΔΩ

Κόκκαλης: Ανεπανόρθωτα εκτεθειμένη η κυβέρνηση

Ο Τομεάρχης Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και Βουλευτής Λάρισας του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία, Βασίλης Κόκκαλης κάνει λόγο για «ανεπανόρθωτα εκτεθειμένη κυβέρνηση» καθώς η έκθεση αποδεικνύει πως υπήρχε επιστημονικά τεκμηριωμένη λύση που δεν εφαρμόστηκε έγκαιρα.

«Οι ειδικοί είναι ξεκάθαροι και υποστηρίζουν πως ο εμβολιασμός είναι το βασικό όπλο κατά της νόσου. Παρ’ όλα αυτά, η κυβέρνηση επέλεξε καθυστερήσεις και αποσπασματικά μέτρα, αφήνοντας τους κτηνοτρόφους απροστάτευτους», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Βουλευτής Λάρισας.

Ο κ. Κόκκαλης υποστηρίζει επίσης ότι η απουσία ενός οργανωμένου σχεδίου πρόληψης και εμβολιασμού οδήγησε σε σοβαρές απώλειες για τον πρωτογενή τομέα, μεταφέροντας το κόστος στους παραγωγούς. Καλεί δε την κυβέρνηση να αναλάβει, έστω και τώρα, πρωτοβουλίες «για να σώσει ό,τι μπορεί να σωθεί στην ελληνική κτηνοτροφία».

Μητσοτάκης: Αυστηρή βιοασφάλεια και όχι εμβολιασμός

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης σε σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου με αντικείμενο την εφαρμογή των μέτρων βιοασφάλειας για την αντιμετώπιση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων υπενθυμίζεται ότι είχε τονίσει ότι η μόνη στρατηγική της κυβέρνησης είναι η πλήρης εφαρμογή των μέτρων βιοασφάλειας, απορρίπτοντας το ενδεχόμενο εμβολιασμού. Όπως είπε, «πάντα πηγαίναμε με γνώμονα αυτό το οποίο μας λέει η επιστήμη», σημειώνοντας ότι ο εμβολιασμός δεν επιτρέπει τη διάκριση εμβολιασμένων από νοσούντα ζώα.

Επεσήμανε επίσης τον κίνδυνο περιορισμού ή απαγόρευσης των εξαγωγών ελληνικών προϊόντων σε περίπτωση λανθασμένων χειρισμών. Ζήτησε πλήρη συνεργασία όλων των εμπλεκομένων και αυστηρούς ελέγχους για παράνομους εμβολιασμούς και διακίνηση μη εγκεκριμένων εμβολίων, υπενθυμίζοντας ότι το νομοθετικό πλαίσιο είναι ήδη σε ισχύ και οι σχετικοί έλεγχοι θα πραγματοποιηθούν από την αστυνομία.