Ο κόσμος μπροστά σε «πολύ σοβαρή στιγμή» – Λήξη της συμφωνίας ΗΠΑ-Ρωσίας για τον έλεγχο των πυρηνικών όπλων

Ο επικεφαλής της γερμανικής διπλωματίας Γιόχαν Βάντεφουλ κάλεσε σήμερα να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη στις διεθνείς σχέσεις, με φόντο τις ανησυχίες που εκφράζονται ολοένα πιο έντονα όσον αφορά τον κίνδυνο νέας κούρσας πυρηνικών εξοπλισμών.

Η ισχύς της Νέας START, που επέβαλε περιορισμούς στα πυρηνικά οπλοστάσια των ΗΠΑ και της Ρωσίας, έληξε στις 02:00 (ώρα Ελλάδας).

«Κάθε συμφωνία ελέγχου των εξοπλισμών που λήγει πρέπει να μας προκαλεί ανησυχία», έκρινε ο κ. Βάντεφουλ, αναφερόμενος στην τελευταία συνθήκη πυρηνικού αφοπλισμού που απέμενε σε ισχύ, κατά τη διάρκεια συνάντησής του με την αυστραλή ομόλογό του Πένι Γουόνγκ στην Καμπέρα.

Χρειάζεται να ανοικοδομηθεί η εμπιστοσύνη σε διεθνές επίπεδο, να αποτελέσει θεμέλιο για νέες συμφωνίες, επέμεινε.

«Αυτό δεν έχει εφαρμογή μόνο στις σχέσεις ανάμεσα στις ΗΠΑ και τη Ρωσία», επιχειρηματολόγησε ο ΥΠΕΞ Βάντεφουλ. «Πράγματι, πρέπει να συμπεριληφθεί επίσης η Κίνα» σε μελλοντικές συμφωνίες, έκρινε—μοιάζοντας να ενστερνίζεται θέση του αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ που απορρίπτει το Πεκίνο.

Σύμφωνα με τον κ. Βάντεφουλ, η Κίνα, που τονίζει σε κάθε ευκαιρία τη δέσμευσή της στην πολυμερή συνεργασία, πρέπει να δείξει αυτή τη διάθεση και στο πεδίο του ελέγχου των εξοπλισμών, να φανεί διατεθειμένη να δείξει αυτοσυγκράτηση και να επενδύσει εμπιστοσύνη στις διεθνείς σχέσεις.

Η Ρωσία ξεκαθάρισε νωρίτερα πως δεν αισθάνεται πλέον να δεσμεύεται από τους περιορισμούς που προβλέπονταν από τη Νέα START, καθώς η ισχύς της εξέπνευσε.

Η Ουάσιγκτον ουδέποτε αντέδρασε επίσημα στην πρόταση της Μόσχας η συνθήκη να παραταθεί για έναν χρόνο, θύμισε χθες Τετάρτη το υπουργείο Εξωτερικών της Ρωσικής Ομοσπονδίας.

Όσα λέγονται δημόσια στις ΗΠΑ δεν υποδεικνύουν ότι η σημερινή κυβέρνηση των ΗΠΑ έχει καμιά πρόθεση για αυτό.

Ο αμερικανός πρόεδρος Τραμπ είπε ερωτηθείς σχετικά με τους τίτλους τέλους της Νέας START ότι θα ήθελε να κλειστεί «καλύτερη» συμφωνία. Η Ουάσιγκτον απαιτεί να συμπεριληφθεί η Κίνα, που επεκτείνει με ταχύ ρυθμό το πυρηνικό οπλοστάσιό της, σε δυνητική μελλοντική συμφωνία. Το Πεκίνο απορρίπτει κάθε τέτοιο ενδεχόμενο. Η Μόσχα δεν βρίσκει πως είναι απαραίτητο.

Ανησυχία Γκουτέρες

ΟΗΕ και πυρηνικός αφοπλισμός βρέθηκαν στο επίκεντρο της διεθνούς ανησυχίας, καθώς ο Γενικός Γραμματέας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών κάλεσε χθες Τετάρτη τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Ρωσία να ξεκινήσουν «χωρίς καθυστέρηση» διαπραγματεύσεις για νέα συμφωνία περιορισμού των πυρηνικών όπλων. Η έκκληση ήρθε λίγες ώρες μετά τη λήξη ισχύος της τελευταίας συμφωνίας μεταξύ των δύο χωρών, γεγονός που ο Αντόνιο Γκουτέρες χαρακτήρισε «πολύ σοβαρή στιγμή για τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια».

Ο Γκουτέρες προειδοποίησε ότι ο τερματισμός «κεκτημένων δεκαετιών» έρχεται στη χειρότερη δυνατή συγκυρία, καθώς «ο κίνδυνος χρήσης πυρηνικών όπλων βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο εδώ και δεκαετίες». Κάλεσε τις δύο υπερδυνάμεις «να επιστρέψουν χωρίς καθυστέρηση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και να κλείσουν συμφωνία για νέο πλαίσιο».

Από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου, ΗΠΑ και Ρωσία είχαν συνάψει σειρά συμφωνιών για τον έλεγχο των πυρηνικών τους οπλοστασίων. Οι δύο χώρες εξακολουθούν να κατέχουν περίπου το 80% των πυρηνικών κεφαλών παγκοσμίως.

Η τελευταία συμφωνία, η Νέα START, υπογράφηκε το 2010 και περιόριζε το οπλοστάσιο κάθε πλευράς σε 800 εκτοξευτήρες και στρατηγικά βομβαρδιστικά, καθώς και σε 1.550 «ανεπτυγμένες» πυρηνικές κεφαλές. Προέβλεπε επίσης ανταλλαγές δεδομένων και μηχανισμούς επαλήθευσης.

Η λήξη της Νέας START σηματοδοτεί τη μετάβαση σε μια παγκόσμια πυρηνική τάξη πολύ λιγότερο ελεγχόμενη. Οι επιθεωρήσεις που προέβλεπε είχαν ήδη ανασταλεί από το 2023, λόγω του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία, ο οποίος συνεχίζεται από τον Φεβρουάριο του 2022.

«Για πρώτη φορά έπειτα από μισό αιώνα και πλέον, είμαστε αντιμέτωποι με έναν κόσμο χωρίς κανέναν δεσμευτικό περιορισμό στα στρατηγικά πυρηνικά οπλοστάσια της Ρωσικής Ομοσπονδίας και των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής», δήλωσε ο επικεφαλής του ΟΗΕ.

Υπενθυμίζεται ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν αποχωρήσει το 2019 από τη συμφωνία για τα πυρηνικά όπλα μέσου βεληνεκούς (INF), η οποία είχε υπογραφεί το 1987 με τη Ρωσία, τότε Σοβιετική Ένωση.