Ημέρα Μηδέν για τον πυρηνικό έλεγχο: Εκπνέει η συμφωνία ΗΠΑ – Ρωσίας

Η ισχύς της τελευταίας αμερικανορωσικής συνθήκης για τα πυρηνικά όπλα φθάνει σε λίγες ώρες στην εκπνοή της ανεβάζοντας τον κίνδυνο για νέα κούρσα εξοπλισμών στην οποία η Κίνα θα έχει επίσης ρόλο να διαδραματίσει.

Το πλέγμα των συμφωνιών για τον έλεγχο των εξοπλισμών ξεκίνησε να εγκαθίσταται εδώ και δεκαετίες, αμέσως μετά την Κρίση των Πυραύλων στην Κούβα το 1962, οπότε και θεωρείται ότι ο κόσμος έφθασε στο κοντινότερο σημείο μίας εκ προθέσεως πυρηνικής αναμέτρησης, και είχε ως στόχο να μειώσει τον κίνδυνο ενός καταστροφικού πυρηνικού πολέμου.

Αν, καθώς η συνθήκη New START οδεύει προς την εκπνοή της, η Ουάσινγκτον και η Μόσχα δεν φθάσουν σε κάποιο είδος κατανόησης της τελευταίας στιγμής, οι δύο μεγαλύτερες πυρηνικές δυνάμεις στον κόσμο θα μείνουν για πρώτη φορά σε μισό αιώνα χωρίς περιορισμούς ως προς τις πυρηνικές κεφαλές που μπορούν να αναπτύξουν.

Το υψηλό κόστος μπορεί να περιορίσει την κούρσα των εξοπλισμών;

Καθώς υπάρχει σύγχυση σχετικά με την ακριβή ώρα εκπνοής της συνθήκης, ειδικοί του ελέγχου των εξοπλισμών δηλώνουν πως πιστεύουν ότι αυτό θα συμβεί τα μεσάνυκτα ώρα Πράγας, όπου υπογράφηκε το κείμενο το 2010.

Σύμφωνα με τον Matt Korda, εκτελεστικό διευθυντή του Nuclear Information Project στην Federation of American Scientists, αν δεν υπάρξει συμφωνία για την παράταση των βασικών ρυθμίσεων, ούτε η Ρωσία ούτε η ΗΠΑ θα έχουν περιορισμό ως προς την ανάπτυξη πυρηνικών κεφαλών.

«Χωρίς την συνθήκη, κάθε πλευρά θα είναι ελεύθερη να αναπτύξει εκατοντάδες επιπλέον πυρηνικές κεφαλές στους ενεργούς πυραύλους και βομβαρδιστικά αεροσκάφη, διπλασιάζοντας το μέγεθος των οπλοστασίων τους σύμφωνα με το πλέον μαξιμαλιστικό σενάριο.

Σύμφωνα με τον Korda, είναι σημαντικό να αναγνωρισθεί ότι η εκπνοή της New START δεν σημαίνει αναγκαστικά νέα κούρσα εξοπλισμών δεδομένου του κόστους των πυρηνικών όπλων.

Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε τον περασμένο μήνα ότι «αν εκπνεύσει η συμφωνία, θα κάνουμε μια καλύτερη», ενώ ρώσοι αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ότι δεν έχει υπάρξει απάντηση της Ουάσινγκτον στην πρόταση του Βλαντίμιρ Πούτιν για την παράταση των περιορισμών μετά την εκπνοή της συνθήκης.

Ο θάνατος του ελέγχου των εξοπλισμών

Τα συνολικά στοκ των πυρηνικών κεφαλών μειώθηκαν στις 12.000 το 2025 από τις 70.000 το 1986, αλλά οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ρωσία αναβαθμίζουν τα οπλικά τους συστήματα και η Κίνα υπερδιπλασίασε το οπλοστάσιό της στην περασμένη δεκαετία.

Οι υποστηρικτές του ελέγχου των εξοπλισμών στην Ουάσινγκτον και την Μόσχα δηλώνουν ότι η εκπνοή της New START δεν θα αφαιρέσει απλώς τα όρια του αριθμού των πυρηνικών κεφαλών, αλλά θα πλήξει την εμπιστοσύνη και την ικανότητα επαλήθευσης των πυρηνικών προθέσεων.

Αντίπαλοι του ελέγχου των εξοπλισμών και στις δύο πλευρές δηλώνουν ότι οι ωφέλειές του είναι στην καλύτερη περίπτωση αμφίβολες και ότι τέτοιου είδους συνθήκες εμποδίζουν την καινοτομία στις μεγάλες δυνάμεις, τους επιτρέπουν «να κλέβουν» και στενεύουν σημαντικά τα περιθώρια ελιγμών τους.

Πέρυσι, ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι θέλει την Κίνα να συμμετάσχει στη διαδικασία του ελέγχου των εξοπλισμών και αναρωτήθηκε γιατί οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ρωσία πρέπει να κατασκευάζουν νέα πυρηνικά όπλα δεδομένου ότι έχουν αρκετά για να καταστρέψουν τον κόσμο πολλές φορές ξανά και ξανά.

«Οταν θα έρθει μια ώρα που θα χρειαζόμαστε πυρηνικά σαν αυτά που κατασκευάζουμε και που έχει και η Ρωσία και που η Κίνα έχει σε μικρότερη έκταση αλλά θα έχει, θα είναι μια πολύ θλιβερή μέρα», είχε πει τον περασμένο Φεβρουάριο.

New START: Η Μόσχα θα ενεργήσει «με υπευθυνότητα» μετά την εκπνοή της συνθήκης (Κρεμλίνο)

Η Ρωσία δεν έχει λάβει απάντηση στην πρόταση για παράταση των περιορισμών που θέτει η συνθήκη New Start, δήλωσε ο σύμβουλος του Κρεμλίνου για θέματα εξωτερικής πολιτικής Γιούρι Ουσακόφ.

Η Ρωσία θα ενεργήσει «με προσοχή και υπευθυνότητα» μετά την εκπνοή της συνθήκης New START, πρόσθεσε ο ρώσος αξιωματούχος.

Η συνθήκη υπεγράφη το 2010 ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και την Μόσχα και θέτει ανώτατα όρια στα στρατηγικά οπλοστάσια των δύο χωρών. Η ισχύς της εκπνέει σήμερα τα μεσάνυκτα.