Iαν Λέσερ στα «ΝΕΑ»: «Απίθανο να πέσει το καθεστώς του Ιράν με χτύπημα των ΗΠΑ»

Πιθανά επικείμενα αμερικανικά αεροπορικά πλήγματα στο Ιράν είναι αβέβαιο ότι θα επιτύχουν να ανατρέψουν το θεοκρατικό καθεστώς στη χώρα, υποστηρίζει, μιλώντας στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο», ο επικεφαλής του γραφείου του ανεξάρτητου think tank German Marshall Fund of the United States στις Βρυξέλλες, Ιαν Λέσερ.

Θα χτυπήσουν τελικά οι ΗΠΑ το Ιράν;

Δεν μπορώ να κάνω πρόβλεψη. Είναι πολύ πιθανό η κυβέρνηση Τραμπ να αποφασίσει να χρησιμοποιήσει τελικά βία. Αλλά ενδέχεται και να μην το πράξει. Αμφότερες ΗΠΑ και Ευρώπη θα ήθελαν να δουν ένα πιο ανεκτικό, δημοκρατικό, αποπυρηνικοποιημένο και αποκομμένο από τη διεθνή τρομοκρατία Ιράν, που σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Παρ’ όλα αυτά, έχουν πολύ διαφορετική προσέγγιση ως προς το πώς μπορεί αυτό να επιτευχθεί, κάτι που φαίνεται καταρχάς στο πυρηνικό ζήτημα. Η Ευρώπη θέλει η αποπυρηνικοποίηση του Ιράν να είναι αποτέλεσμα διπλωματίας και συμφωνίας. Οι ΗΠΑ, από την άλλη, δεν εμπιστεύονται τη διπλωματία.

Ενα καλά σχεδιασμένο αμερικανικό χτύπημα στην αποδυναμωμένη, μετά τον 12ήμερο ισραηλο-ιρανικό πόλεμο, στρατιωτικά Τεχεράνη, μπορεί να φέρει το τέλος του θεοκρατικού καθεστώτος των αγιατολάδων και των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης;

Παρότι οι αεροπορικές επιδρομές μπορούν να έχουν διάφορες χρήσεις, είναι απίθανο να αποβούν χρήσιμες ως μέσο αλλαγής του καθεστώτος.

Ποιο είναι το επιμύθιο από το «θρίλερ» της Γροιλανδίας;

Η κρίση της Γροιλανδίας είναι πολυεπίπεδη. Συγχρόνως με τη στρατηγική σημασία της ίδιας της Γροιλανδίας και της Αρκτικής, αφορά την πολιτική των ΗΠΑ, τις διατλαντικές σχέσεις και το μέλλον του ΝΑΤΟ. Το συνεκτικό στοιχείο μιας σειράς ταυτόχρονων κρίσεων, είτε μιλάμε για τη Βενεζουέλα, είτε για τη Γροιλανδία, είτε για το Ιράν, είτε για την Ουκρανία, είναι ο απρόβλεπτος παράγων της Ουάσιγκτον.

Η αποστολή ευρωπαϊκών στρατευμάτων στη Γροιλανδία ήταν στρατηγικά σωστή;

Η κίνηση παρεξηγήθηκε. Δεν είχε σκοπό να αποτρέψει μια αμερικανική στρατιωτική επέμβαση. Ηταν κίνηση καθησυχασμού. Ενα μήνυμα προς την Ουάσιγκτον ότι την ώρα που ζητάει περισσότερη παρουσία, για λόγους ασφαλείας, στην Αρκτική, η Ευρώπη είναι έτοιμη να βοηθήσει. Η πρωτοβουλία δεν προκάλεσε ζημιά, ούτε όμως ήταν κρίσιμη για την κατάληξη της διένεξης.

Ο παράγων Τραμπ επιταχύνει την προσπάθεια της Ευρώπης για στρατιωτική-αμυντική αυτονομία;

Ναι. Αλλά, όπως υπογράμμισε ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ πρόσφατα, η Ευρώπη απέχει πολύ από το να είναι σε θέση να αμυνθεί χωρίς την αμερικανική συμμετοχή. Τουλάχιστον προς το παρόν. Ισως και για τα επόμενα χρόνια.

Η ευρωπαϊκή αμυντική αρχιτεκτονική θα πρέπει οπωσδήποτε να περνά μέσα από το ΝΑΤΟ, ακόμα κι αν πρόκειται στο μέλλον για ένα πολύ πιο ευρωπαϊκό ΝΑΤΟ από το σημερινό, ή για ένα εξ ολοκλήρου ευρωπαϊκό ΝΑΤΟ. Παράλληλα, υπάρχει απεγνωσμένη ανάγκη για έναν ευρωπαϊκό στρατό, με την ευρύτερη έννοια.

Δεν αναφέρομαι μόνο σε χερσαίες δυνάμεις, αλλά σε κάθε είδους δυνατότητες. Ομως, κι αυτό θα πρέπει να οικοδομηθεί εντός του ΝΑΤΟ και όχι ως μια νέα προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Τα επόμενα χρόνια, ενδεχομένως τις επόμενες δεκαετίες, η Ευρώπη θα παραμείνει εξαρτημένη από τις εγγυήσεις ασφαλείας των ΗΠΑ, δηλαδή;

Δεν θα πω απαραίτητα δεκαετίες, αλλά για την επόμενη δεκαετία, χωρίς κάποια ριζική αλλαγή στην πολιτική και τις δαπάνες της, η Ευρώπη θα είναι εξαρτημένη από τις ΗΠΑ. Και αυτό δεν αφορά μόνο το οικονομικό σκέλος. Ούτε αποκλειστικά την «αρχιτεκτονική» ασφαλείας.

Η εξάρτηση έχει να κάνει με το ότι η Ευρώπη απέχει πολύ από την απόκτηση της κουλτούρας χρήσης βίας, που θα της επέτρεπε να αντικαταστήσει τις ΗΠΑ ως παράγοντα ασφαλείας.

Οι κοινωνίες, στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένων της Γερμανίας και της Γαλλίας, παραμένουν αμφίθυμες στο ζήτημα της χρήσης στρατιωτικής βίας. Και αυτό αντικατοπτρίζεται στη «δύσκολη» συζήτηση για τη στρατιωτική θητεία.