Χορός δισεκατομμυρίων για την κατάκτηση της Σελήνης
Νέα κούρσα για την κατάκτηση της Σελήνης βρίσκεται ξανά σε εξέλιξη, αυτή τη φορά μεταξύ των ΗΠΑ και της Κίνας. Ουάσιγκτον και Πεκίνο ρίχνουν πολλά δισεκατομμύρια στην καινούργια αυτή προσπάθεια να πατήσει ξανά άνθρωπος το πόδι του στο Φεγγάρι έως το 2028 – διοχετεύοντας κάθε διαθέσιμο τεχνολογικό πόρο, με σχέδια για τη δημιουργία ακόμα και μόνιμης βάσης εκεί.
Στο επίκεντρο των προσπαθειών των ΗΠΑ έχει βρεθεί το πρόγραμμα «Αρτεμις», το οποίο, περίπου 60 χρόνια μετά, παίρνει τη σκυτάλη από το πρόγραμμα «Απόλλων» που οδήγησε τον πρώτο άνθρωπο να πατήσει το πόδι του στη Σελήνη στις 20 Ιουλίου 1969.
Στις προσπάθειες αυτές μάλιστα τώρα η NASA στρατολογεί εκτός από εταιρείες-κολοσσούς, όπως η Boeing και η Lockheed Martin, και επιφανείς κροίσους στην τεχνολογία – όπως τον Ιλον Μασκ μέσω της SpaceX και τον ιδρυτή της Amazon, τον Τζεφ Μπέζος, μέσω της Blue Origin.
Ενδεικτικό της νέας προσπάθειας είναι ότι το δεύτερο δεκαήμερο του περασμένου Δεκεμβρίου ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα που στοχεύει στην επιστροφή αμερικανών αστροναυτών στη Σελήνη μέσω του διαστημικού προγράμματος «Αρτεμις» της NASA, με στόχο μάλιστα τη δημιουργία μόνιμης σεληνιακής παρουσίας. Με τον τρόπο αυτόν βάζει σε δεύτερη μοίρα την κατάκτηση του πλανήτη Αρη.
Μια τέτοια σεληνιακή προσγείωση «θα επιβεβαίωνε την αμερικανική ηγεσία στο Διάστημα, θα έθετε τα θεμέλια για την οικονομική ανάπτυξη της Σελήνης, θα προετοίμαζε το ταξίδι στον Αρη και θα ενέπνεε την επόμενη γενιά αμερικανών εξερευνητών», αναφέρει το διάταγμα. Αναφέρει επίσης ότι η αμερικανική διαστημική υπηρεσία, η NASA, ελπίζει να δημιουργήσει «αρχικά στοιχεία ενός μόνιμου σεληνιακού σταθμού έως το 2030» και επιβεβαιώνει τα σχέδια για την ανάπτυξη πυρηνικών αντιδραστήρων «στη Σελήνη και σε τροχιά», όπως αναφέρεται.
Οι Αμερικανοί έχουν προγραμματίσει επί του παρόντος να επιστρέψουν στην επιφάνεια της Σελήνης στα μέσα του 2027 ή το 2028 με την αποστολή «Αρτεμις 3», αλλά το χρονοδιάγραμμα έχει επανειλημμένα αναβληθεί, κυρίως επειδή δεν είναι έτοιμο το σκάφος προσσελήνωσης από τη SpaceX.
Το εκτελεστικό διάταγμα του Τραμπ ασκεί αυξημένη πίεση τόσο στη NASA όσο και σε Boeing, Lockheed Martin, SpaceX, Blue Origin κι άλλες εταιρείες που εμπλέκονται για να επιτύχουν τους στόχους της κυβέρνησης. Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιθυμούν να ξεπεράσουν την Κίνα, η οποία σκοπεύει επίσης να στείλει πλήρωμα στη Σελήνη έως το 2030 και να δημιουργήσει μια βάση εκεί.
Η προτεραιότητα στη σεληνιακή αποστολή αντιπροσωπεύει αλλαγή πολιτικής από τον Τραμπ μέσα στο 2025. Οταν επέστρεψε στον Λευκό Οίκο τον Ιανουάριο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ είχε αναφέρει πως θα ήθελε να υψώσει την αμερικανική σημαία στον Αρη πριν από το τέλος της τετραετούς θητείας του, χωρίς να αναφέρει κάτι για τη Σελήνη.
Η νέα οδηγία εντάσσεται στο πλαίσιο συνολικότερου σχεδίου του Λευκού Οίκου για την πολιτική των ΗΠΑ στο Διάστημα. Το νέο αυτό σχέδιο έχει επίσης θέσει σαν στόχο να προσελκύσουν οι ΗΠΑ έως το 2028 τουλάχιστον 50 δισ. δολάρια πρόσθετων επενδύσεων για διαστημικές τεχνολογίες.
Μεγάλες προκλήσεις
Οι προκλήσεις είναι μεγάλες, καθώς τα ποσά είναι τεράστια και η ανάπτυξη της σχετικής τεχνολογίας αντιμετωπίζει καθυστερήσεις και υπερβάσεις προϋπολογισμών. Είναι ενδεικτικό ότι το πρόγραμμα «Απόλλων» των δεκαετιών 1960-1970 υπολογίζεται ότι είχε κοστίσει με σημερινές τιμές περίπου 320 δισ. δολάρια.
Μέσα στο 2025 η κυβέρνηση των ΗΠΑ είχε φτάσει σε σημείο ακόμα και να προτείνει τη σταδιακή κατάργηση του τρέχοντος προγράμματος «Αρτεμις» για την επιστροφή ανθρώπων στη Σελήνη και την αντικατάστασή της με προγράμματα που θα ανατεθούν σε ιδιώτες, όπως ο Μασκ.
Ρεπουμπλικανοί και Δημοκρατικοί γερουσιαστές έχουν έκτοτε συσπειρωθεί γύρω από το πρόγραμμα «Αρτεμις», προβάλλοντας ότι μια περικοπή του θα θέσει τις ΗΠΑ σε ασθενέστερη θέση στον διαστημικό αγώνα με την Κίνα. Το Πεκίνο σχεδιάζει να στείλει τους πρώτους κινέζους αστροναύτες στη Σελήνη μέχρι το τέλος της δεκαετίας.
Το «Αρτεμις» έχει γνωρίσει επικρίσεις, όπως από τον Μασκ και τον διορισμένο από τον Τραμπ επικεφαλής της NASA, Τζάρεντ Αϊζακμαν, ο οποίος έχει γίνει δισεκατομμυριούχος ως στέλεχος χρηματοπιστωτικών εταιρειών υψηλής τεχνολογίας (fintech) πριν ενταχθεί σε αυτήν. Και οι δύο έχουν υποστηρίξει ότι υπάρχουν πιο οικονομικά αποδοτικοί τρόποι για να επιστρέψει κανείς στη Σελήνη.
Το «Αρτεμις» βασίζεται στον πύραυλο Space Launch System (SLS) της Boeing και στην κάψουλα προσσελήνωσης πληρώματος Orion της Lockheed Martin. Συνολικά υπολογίζεται ότι έχει κοστίσει μέχρι τώρα 93 δισ. δολάρια – και έχει πραγματοποιήσει μόνο μία αποστολή, ενώ έχει ανακοινώσει αρκετές αναβολές στο ταξίδι για τη Σελήνη.
«Ετοιμοι για εκτόξευση»
Στο πλαίσιο της ετοιμασίας για την αποστολή «Αρτεμις 3» που η NASA ελπίζει ότι θα πατήσει στη Σελήνη, έχουν ξεκινήσει ήδη οι ετοιμασίες για την αποστολή «Αρτεμις 2», η οποία έχει σκοπό να στείλει τέσσερις αστροναύτες σε τροχιά γύρω από τον πλανήτη πριν να επιστρέψουν ξανά στη Γη.
Η NASA προετοιμάζεται για την εκτόξευση του «Artemis II» ήδη από τις 6 Φεβρουαρίου 2026 από το Συγκρότημα Εκτοξεύσεων 39Β στο Διαστημικό Κέντρο Κένεντι στη Φλόριντα, με «παράθυρα» εκτοξεύσεων έως τον Μάρτιο και τον Απρίλιο του 2026, ανάλογα με τις τελικές προετοιμασίες και δοκιμές.
Στις 17 Ιανουαρίου ο πύραυλος και η κάψουλα του «Αρτεμις 2» έφτασαν στην Εξέδρα 39Β. Τα μέλη της αποστολής είναι οι Ράιντ Βάισμαν (κυβερνήτης), Βίκτορ Γκλόβερ (πιλότος), Κριστίνα Κοχ (ειδικός αποστολής) και Τζέρεμι Χάνσεν, (ειδικός αποστολής από την Καναδική Διαστημική Υπηρεσία).
Μασκ εναντίον Μπέζος
Σε μια νέα προσπάθεια για ανάπτυξη τεχνολογίας και συγκράτηση του κόστους ο νέος επικεφαλής της NASA, Τζάρεντ Αϊζακμαν, δήλωσε ότι ο οργανισμός θα επιλέξει για αποστολές στη Σελήνη όποια εταιρεία κατασκευάσει νωρίτερα σκάφη προσσελήνωσης – είτε πρόκειται για τη SpaceX του Ιλον Μασκ είτε για την Blue Origin του Τζεφ Μπέζος.
«Δεν νομίζω ότι κανένας από τους δύο προμηθευτές δεν είχε καταλάβει ότι όποιο διαστημόπλοιο ήταν διαθέσιμο πρώτο για να διασφαλίσει ότι η Αμερική θα επιτύχει τους στρατηγικούς της στόχους στη Σελήνη ήταν αυτό που επρόκειτο να επιλέξουμε» είπε ο ίδιος στο Bloomberg τον περασμένο Δεκέμβριο, λίγο μετά τη συνάντησή του με τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ στο Οβάλ Γραφείο.