Ο δρόμος της σύγκρουσης
Η αίθουσα ήταν κατάμεστη και ο ενθουσιασμός περίσσευε. Η σύναξη στο Κάραβελ εκείνο το ζεστό μεσημέρι στα τέλη Ιουνίου του 2021 θα μπορούσε να ήταν η απαρχή για τη δυναμική επιστροφή του ΠΑΣΟΚ στο κέντρο της πολιτικής σκηνής.
Ο Ανδρέας Λοβέρδος παρουσίαζε επισήμως την υποψηφιότητά του για την κομματική ηγεσία με ένα φιλόδοξο σχέδιο δράσης απέναντι στον, ήδη Πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη.
Ο κοινωνιολόγος Γιώργος Σιακαντάρης ήταν εκεί, με βασικό ρόλο στην ομάδα κρούσης του υποψήφιου αρχηγού. Πριν καν συμπληρωθεί πενταετία από εκείνο το μεσημέρι, ο καθένας κινείται σε άλλους δρόμους.
Ο Λοβέρδος καταγράφεται ως στέλεχος της ΝΔ και προετοιμάζεται για την υποψηφιότητά του με το γαλάζιο ψηφοδέλτιο στον Νότιο Τομέα της άλλοτε Β΄ Αθήνας. Ο Σιακαντάρης ανέλαβε να συντονίσει την ομάδα εργασίας που θα αναζητήσει τον δρόμο των συγκλίσεων σε ένα ευρύ πολιτικό πεδίο που καλύπτει τον χώρο από τη σοσιαλδημοκρατία έως τη ριζοσπαστική Αριστερά και τα οικολογικά κινήματα. Θεωρητικώς, από αυτή την ομάδα θα προκύψει ένα σχέδιο αρχών για τον υπό σχεδιασμό πολιτικό φορέα του Αλέξη Τσίπρα. Η περίπτωσή τους αποτελεί άλλη μία απόδειξη ότι δεν υπάρχει μια γραμμική εξέλιξη στην πολιτική.
Περισσότερο, ωστόσο – και ανεξάρτητα από τους προσωπικούς σχεδιασμούς και τις επιδιώξεις –, δείχνει ότι οι πολιτικές πλάκες στην παρούσα φάση μετακινούνται και η ρευστότητα στο πολιτικό σκηνικό μπορεί προσεχώς να οδηγήσει σε νέα δεδομένα. Ανεξάρτητα από το εάν η διαδρομή καταλήξει σε θριάμβους ή ναυάγια.
Εάν ο Λοβέρδος και ο Σιακαντάρης είχαν πέντε χρόνια νωρίτερα κοινούς προβληματισμούς, σήμερα θα βρεθούν αναγκαστικά απέναντι – και με συγκρουσιακή λογική. Ο πρώτος προβάλλει τον Κυριάκο Μητσοτάκη ως εγγυητή της πολιτικής σταθερότητας και υπευθυνότητας, ο δεύτερος θα τον στηλιτεύει για υπονόμευση του κράτους δικαίου και για καθεστωτικές λογικές. Πρόκειται, ουσιαστικά, για τις δύο βασικές γραμμές που θα συγκρουστούν και στον δρόμο προς τις κάλπες.
Είναι προφανές ότι τη δεύτερη γραμμή επιδιώκει ήδη να ακυρώσει το πρωθυπουργικό επιτελείο, μέσα από μια σειρά παρεμβάσεων με θεσμικό περίβλημα. Η πρόταση για την επιστολική ψήφο των ομογενών και στις εθνικές εκλογές και, ακόμη περισσότερο, η εκκίνηση της αναθεωρητικής διαδικασίας για το Σύνταγμα, που έρχεται λίαν συντόμως, αποσκοπούν να ενισχύσουν την εικόνα μιας κυβέρνησης που εξακολουθεί να κινείται με μεταρρυθμιστική ατζέντα, αλλά πρωτίστως ομνύει στη θεσμικότητα.
Το ΠΑΣΟΚ, ο Τσίπρας και οποιοσδήποτε άλλος παίκτης στο πολιτικό τραπέζι θα πρέπει να πάρουν θέση επί συγκεκριμένων προτάσεων. Οι υπεκφυγές δεν είναι ασφαλής οδός και οι επικριτικές φωνές θα αντιμετωπιστούν ως δείγμα λαϊκισμού.
Στη γενικότερη συζήτηση για την αναθεώρηση του καταστατικού χάρτη της χώρας θα έχει ενεργό ρόλο και ο Λοβέρδος – με στόχο να διεμβολιστεί η απέναντι πλευρά και να θολώσουν τα επιχειρήματά της. Υπό αυτή την έννοια, ο Λοβέρδος είναι χρήσιμος στον Μητσοτάκη.
Οπως χρήσιμος, για διαφορετικούς λόγους, θεωρεί ο Τσίπρας ότι θα αποδειχθεί και ο Σιακαντάρης, καθώς στην περίπτωση του πρώην πρωθυπουργού και αρχηγού του ΣΥΡΙΖΑ ο βασικός στόχος είναι να περάσει το μήνυμα στην ευρύτερη Κεντροαριστερά ότι υπάρχουν στελέχη, συνεπώς και ακροατήρια, που ανταποκρίνονται στα προσκλητήριά του. Ετσι κι αλλιώς, με τον δικό του τρόπο, ο Σιακαντάρης έχει ήδη αποδεχθεί ότι από το υπάρχον πολιτικό προσωπικό απέναντι στον Κυριάκο Μητσοτάκη μπορεί να σταθεί μόνον ο Αλέξης Τσίπρας.
Ακόμη και με τη συγκρότηση της Ομάδας Εργασίας υπό τον συντονισμό Σιακαντάρη, ωστόσο, παραμένει ζητούμενο το χρονοδιάγραμμα του Τσίπρα. Οι συζητήσεις για το πρόγραμμα αρχών μπορεί να είναι σύντομες ή ατέρμονες, αλλά εκείνο που κυρίως ενδιαφέρει είναι εάν θα προσεγγίσουν κόσμο.
Περισσότερο από διακηρύξεις, ο Τσίπρας αναζητεί ή περιμένει την κινητοποίηση στελεχών έξω από τα τείχη του δικού του ΣΥΡΙΖΑ, ώστε το δικό του εγχείρημα να αποκτήσει κάποιο ρεύμα. Χωρίς δυναμική, αρκετοί αμφιβάλλουν εάν ο Τσίπρας θα σπεύσει να κάνει το επόμενο βήμα πριν από τις κάλπες, έστω κι αν οι περιοδείες με την «Ιθάκη» έχουν περιορίσει το πεδίο για ελιγμούς.
Το μήνυμα είναι ότι από τη στιγμή που δεν θα ελέγχει όλες τις παραμέτρους, το επόμενο βήμα που δείχνει πλέον αναγκαστικό μπορεί να αποδειχθεί άλμα στο κενό.