«Φονικά» κενά στην ψυχική υγεία: Εξιτήρια – εξπρές, υποστελέχωση και εγκλήματα

Μέσα σε έναν χρόνο εξήλθαν από δημόσιες ψυχιατρικές δομές στη χώρα μας 37.000 άτομα, από τα οποία περίπου 20.000 είναι άντρες και ο μέσος χρόνος νοσηλείας τους, λόγω και της έλλειψης ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού, ήταν μόλις 39 ημέρες! Από αυτούς, 24.500 έλαβαν εξιτήριο με δείγματα βελτίωσης, όμως έχουν βγει εκτός ψυχιατρικών δομών περίπου 10.000 (ποσοστό 27%) χωρίς κανένα θετικό δείγμα για την κατάστασή τους, ενώ επιπλέον – μέσα σε μία χρονιά – έχει δοθεί άδεια να εξέλθουν από τα συγκεκριμένα θεραπευτήρια και 1.650 άτομα παρότι η κατάσταση της ψυχικής υγείας τους έχει διαπιστωθεί ότι έχει επιδεινωθεί και έχουν κριθεί επικίνδυνοι για τους οικείους τους και τους υπόλοιπους συνανθρώπους τους!

Αξιοσημείωτο είναι ότι περίπου 10 άτομα τα οποία έχουν καταδικαστεί για εγκληματικές επιθέσεις στη διάρκεια έξαρσης των ψυχικών νοσημάτων τους εξέρχονται ετησίως από το Ψυχιατρείο των Φυλακών Κορυδαλλού χωρίς εχέγγυα για ορθή επανεκτίμηση των προβλημάτων ψυχικής υγείας και τους περαιτέρω κινδύνους για το κοινωνικό σύνολο.

Χωρίς φάκελο

Ακόμα 50-60 άτομα από το ίδιο Ψυχιατρείο -το μοναδικό του σωφρονιστικού συστήματος με μέσο όρο νοσηλείας 300 ατόμων – υπολογίζεται από στελέχη των φυλακών ότι αποστέλλονται σε άλλα σωφρονιστικά καταστήματα, χωρίς συγκροτημένο φάκελο και οδηγίες ιατρικής παρακολούθησης, με αποτέλεσμα να αποφυλακίζονται χωρίς, αρκετές φορές, περαιτέρω διερεύνηση της εξέλιξης της ψυχικής νόσου τους.

Σύμφωνα με τα τελευταία στατιστικά στοιχεία, τον τελευταίο χρόνο μόνο η ΕΛ.ΑΣ. προχώρησε σε 7.600 εγκλεισμούς ατόμων σε ψυχιατρεία, από τους οποίους οι 3.990 στην Αττική, ενώ υπολογίζεται ότι καταγράφονται ετησίως 30-40 σοβαρά περιστατικά με θανάτους, τραυματισμούς ή άσκηση βίας από άτομα με ψυχικές παθήσεις. Υπολογίζεται ακόμα ότι τουλάχιστον 7%-12% των ανθρωποκτονιών ετησίως γίνεται από άτομα με ψυχολογικά προβλήματα, από τα οποία πολλά είναι υπότροποι. Επιπλέον κάθε χρόνο καταγράφονται περίπου 700 αυτοχειρίες και απόπειρες αυτοκτονίας με άγνωστη αιτία, που αποδίδονται κυρίως σε άτομα με ψυχολογικά προβλήματα.

Εγκλήματα που σοκάρουν

Τα εντυπωσιακά στοιχεία που παρουσιάζουν «ΤΑ ΝΕΑ» είναι ενδεικτικά για τον τρόπο διαχείρισης δραματικών περιστατικών, όπως αυτό προ ημερών στη Γλυφάδα με την άγρια δολοφονία του 80χρονου από τον 46χρονο ψυχασθενή γιο του, που είχε σκοτώσει το 2014 και τη μητέρα του και είχε μείνει ελεύθερος έπειτα από τέσσερα χρόνια με αμφιλεγόμενες διαδικασίες.

Σημειώνεται ότι τον Οκτώβριο του 2025 είχε αναδειχθεί η περίπτωση δολοφονικής επίθεσης εις βάρος μιας 69χρονης γυναίκας στη Γλυφάδα από έναν 38χρονο που είχε αποδράσει συνολικά 18 φορές από ψυχιατρικές δομές, ενώ διαθέτει βαρύ ψυχιατρικό ιστορικό! Επιπλέον η δολοφονία στη Μακρινίτσα από 31χρονο με ψυχολογικά προβλήματα της 28χρονης πρώην συζύγου του και του αδελφού της, η γυναικοκτονία στη Φολέγανδρο από 30χρονο που φέρεται να ακολουθούσε κι αυτός φαρμακευτική αγωγή, η δολοφονία στην Κηφισιά ενός 43χρονου εργάτη του Φυσικού Αερίου από 40χρονο που είχε νοσηλευθεί σε ψυχιατρείο, η επίθεση με μαχαίρι ενός 54χρονου (με το ίδιο ιστορικό νοσηλειών) στην οδό Κουσίδου στου Ζωγράφου εναντίον ανυποψίαστων περαστικών, η δολοφονία στο Περιστέρι μιας 51χρονης από τον 45χρονο σύντροφό της, ο οποίος είχε σοβαρά ψυχικά νοσήματα εξαιτίας των οποίων είχε σκοτώσει δέκα χρόνια νωρίτερα και τη σύζυγο του, είναι μόνο λίγα από τα ενδεικτικά περιστατικά για τα τεράστια κενά στον χώρο της «ψυχικής υγείας» στην Ελλάδα.

Παίρνουν εξιτήριο με συνοπτικές διαδικασίες

Συνολικά στις υπάρχουσες κεντρικές κρατικές δομές για την ψυχική υγεία, όπως το Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αθηνών με 250 κλίνες, το Δρομοκαΐτειο με περίπου 180 κλίνες και άλλες στη Θεσσαλονίκη, την Τρίπολη, τη Λέρο, καταγράφονται περίπου 670 κλίνες για νοσηλεία ατόμων με τέτοιου είδους προβλήματα υγείας. Επίσης σε γενικά νοσοκομεία της χώρας λειτουργούν 28 ψυχιατρικές μονάδες, με συνολικό αριθμό κλινών περίπου 600.

Σύμφωνα με τα στοιχεία διεθνών οργανισμών η Ελλάδα έχει σχετικά χαμηλό αριθμό νοσηλευτών ψυχικής υγείας σε σχέση με τον πληθυσμό, δηλαδή περίπου 13 νοσηλευτές ψυχικής υγείας ανά 100.000 κατοίκους. Σε έναν αριθμό δηλαδή συνολικά περίπου 1.300 νοσηλευτών που θεωρείται εξαιρετικά μικρός.

Υποστελέχωση

Είναι ενδεικτική η ανακοίνωση του Πανελλήνιου Συλλόγου Νοσοκομειακών Ψυχολόγων με αφορμή τη δολοφονία, τον Φεβρουάριο του 2025, μιας νοσηλευόμενης στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής «Δαφνί» από άλλον ασθενή, στην οποία σημείωναν ότι «η νοσηλεία περισσότερων ασθενών από τις προβλεπόμενες κλίνες, η υποστελέχωση του προσωπικού όλων των ειδικοτήτων, η υπερεφημέρευση και η εξουθένωση των εργαζομένων λόγω των συνεχών βαρδιών με το ελάχιστο δυνατό προσωπικό, δημιουργούν ένα επισφαλές για τους ασθενείς και τους εργαζόμενους περιβάλλον, που χάνει τη θεραπευτική του διάσταση».

Η κατάσταση αυτή οδηγεί στη γρήγορη έξοδο από τα νοσοκομεία των περισσοτέρων ατόμων με βαριά ψυχικά νοσήματα, εκτός αυτών που πλέον νοσηλεύονται μονίμως εκεί με βάση το άρθρο 69 του Ποινικού Κώδικα που απαλλάσσει από την ποινή λόγω ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής. Με κύρια αναφορά των γιατρών ότι τα άτομα με μειωμένο καταλογισμό που αποφυλακίζονται πρέπει να παρακολουθούνται ενδελεχώς από γιατρούς των αντίστοιχων δομών και να παίρνουν εξιτήριο όχι με συνοπτικές διαδικασίες 10-11 ημερών, όπως συνέβη με την αποχώρηση από το Δρομοκαΐτειο του 46χρονου δράστη του πρόσφατου εγκλήματος στη Γλυφάδα. Επίσης, δεν πρέπει να δίνουν παρών σε αστυνομικές υπηρεσίες (σ.σ.: όπως συνέβη επίσης με τον 46χρονο) αλλά να εξετάζονται από ενδιάμεσες δομές ψυχικής υγείας και να υπάρχει πλήρης εξασφάλιση ότι λαμβάνουν τη φαρμακευτική αγωγή τους.

Ακόμα, στο παρελθόν είχε επισημανθεί το φαινόμενο της «περιστρεφόμενης πόρτας», δηλαδή της επανεισαγωγής των ίδιων των ασθενών εντός του ιδίου έτους, σε ποσοστό το οποίο υπερβαίνει το 60%, με τον πρόεδρο της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Εργαζομένων Δημόσιων Νοσοκομείων (ΠΟΕΔΗΝ) Μιχάλη Γιαννακό να αναφέρει ενδεικτικά προσφάτως ότι «εάν ένα άτομο είναι έξω και θεωρηθεί επικίνδυνο ώστε να γίνει εισαγγελική εντολή από συγγενείς ή από περίοικους κ.λπ. – είναι 3.000 οι ασθενείς αυτοί κάθε χρόνο στο Δρομοκαΐτειο -, μένει στο νοσοκομείο 15 μέρες ή έναν μήνα. Κι ύστερα πάει σπίτι του να συνεχίσει τη θεραπευτική αγωγή από εκεί και πέρα. Δεν είναι δουλειά του Δρομοκαΐτειου αλλά των πρωτοβάθμιων υπηρεσιών που δεν υπάρχουν»…