ΜΜΜ και κυκλοφοριακό: Είμαστε 20 χρόνια πίσω
Το κυκλοφοριακό πρόβλημα συνεχίζει να μας ταλαιπωρεί αφόρητα, χωρίς κανένα σημάδι βελτίωσης τα τελευταία 20 χρόνια. Αντιλίθετα, τα αυτοκίνητα πολλαπλασιάζονται, οι δρόμοι ασφυκτιούν και οι πολιτικές αντιμετώπισης είναι μηδαμινές. Ζητούνται επιτακτικά λύσεις από τους πολίτες, που η πολιτική τάξη δεν δίνει.
Το 2004 και εν όψει των Ολυμπιακών Αγώνων φθάσαμε στο απόγειο της βέλτιστης εικόνας των δημόσιων συγκοινωνιών και της κατάστασης του κυκλοφοριακού, και έκτοτε φθίνουμε, πηγαίνοντας από το κακό στο χειρότερο. Ούτε η σημερινή κυβέρνηση έπιασε τον ταύρο από τα κέρατα το 2019, και εδώ και 6 χρόνια. Ελάχιστες πρωτοβουλίες, οι οποίες όμως δεν αρκούν. Προμήθειες λεωφορείων μεν (αλλά όχι αρκετών), εγκατάσταση καμερών (αλλά με αργούς ρυθμούς), και μικρές και μόνο αλλαγές στον ΚΟΚ. Ποτέ μέσα στα χρόνια αυτά πάντως δεν καταφέραμε οι δημόσιες συγκοινωνίες να είναι τόσο αξιόπιστες και τόσο πυκνές ώστε να αποτελούν αντικίνητρο για τη χρήση του ΙΧ. Σήμερα η λύση, εφόσον δεν μπορούμε να έχουμε γρήγορα νέες γραμμές μετρό, είναι ο τριπλασιασμός του στόλου των λεωφορείων και η δημιουργία λεωφορειολωρίδων. Είναι το μοναδικό αντίδοτο, μαζί με τη θέσπιση ενός σύγχρονου και πράσινου δακτυλίου, που θα προστατεύει το ιστορικό – εμπορικό κέντρο. Επειδή η μόνη απάντηση στο κυκλοφοριακό είναι οι δημόσιες συγκοινωνίες πρέπει να τις αναπτύξουμε βιώσιμα το ταχύτερο δυνατόν. Μείναμε στάσιμοι για 20 χρόνια. Δεν μπορεί να χαθεί άλλος χρόνος. Η βιώσιμη ανάπτυξη και η πράσινη κινητικότητα των πόλεων είναι ένα αίτημα ηθικό και συνειδησιακό της κοινωνίας των πολιτών. Η πολιτική τάξη εθελοτύφλησε επί χρόνια υπέρ της αυτοκίνησης και πριμοδότησε την κυκλοφορία των ΙΧ. Είτε από άγνοια, είτε από αδιαφορία, είτε λόγω πολιτικού κόστους. Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες κινούνται με απόλυτο κριτήριο το περιβάλλον και τη λειτουργικότητα. Καταφέρνουν, και ειδικά κατά την πανδημία, να μετατρέπουν την άσφαλτο σε πεζόδρομους και μικρά πάρκα, χάριν των πανίσχυρων μέσων μαζικής μεταφοράς που έχουν αναπτύξει. Η χώρα μας, που δεν τα διαθέτει, αδυνατεί να αναπτύξει μια πολιτική αποθάρρυνσης της χρήσης του ΙΧ, με αποτέλεσμα τη συνεχή τροφοδότηση του φαύλου κύκλου που μας κρατά αιχμάλωτους.
Ωστόσο το κυκλοφοριακό είναι ένα μεγάλο περιβαλλοντικό και κοινωνικό πρόβλημα που στοιχίζει στην οικονομία και έχει ισχυρές ανθρωπογενείς επιπτώσεις. Χιλιάδες χαμένες ώρες κάθε μέρα μέσα στα οχήματα, περιβαλλοντικός κορεσμός στους περισσότερους δρόμους. Ποτέ όμως δεν αντιμετωπίζεται υπό αυτή την οπτική. Δεν υπάρχει συντεταγμένη πολιτική. Το πρόβλημα αντιμετωπίζεται με διοικητικές δομές του ’80 και κατακερματισμένες αρμοδιότητες μεταξύ υπηρεσιών. Οφείλουμε άμεσα τη λειτουργική ενοποίηση των υπηρεσιών του υπουργείου Μεταφορών και της Τροχαίας, τη δημιουργία μητροπολιτικού φορέα συγκοινωνιακού σχεδιασμού σε ολόκληρη την πόλη, δημιουργία ευέλικτου και επιτελικού οργανισμού οδικής ασφάλειας. Χρειάζεται μια μικρή επανάσταση ριζικής αλλαγής του υποδείγματος οργάνωσης και αντιμετώπισης, του επαναπροσδιορισμού δηλαδή από μηδενική βάση ενός βιώσιμου και πράσινου μοντέλου που θέλουμε να υπηρετήσουμε. Προς το παρόν τέτοιο μοντέλο δεν έχει διατυπωθεί ούτε καν στρατηγικά από κανένα κόμμα. Η κυβέρνηση έχει περιοριστεί σε ελάχιστες σημειακές πρωτοβουλίες, αλλά όχι σε μια συνεκτική πολιτική στρατηγική συγκοινωνιακού σχεδιασμού. Η αντιπολίτευση δεν έχει αναδείξει το πρόβλημα ψηλά στην ατζέντα μιας οφειλόμενης πράσινης πολιτικής. Επομένως οι προβλέψεις είναι δυσοίωνες για το άμεσο μέλλον. Το πρόβλημα θα διογκώνεται, και ο βαθμός αντιμετώπισης θα υπολείπεται του ρυθμού επιδείνωσης.
Ο Σταύρος Κωνσταντινίδης είναι συγκοινωνιολόγος