Ιαν Μπρεζίνσκι στα ΝΕΑ: «Ο Τραμπ έκανε λάθος εκτίμηση για τη Γροιλανδία»

Ο Ντόναλντ Τραμπ συνειδητοποίησε ότι οι Ευρωπαίοι είναι πολύ σοβαροί στην υπεράσπιση της κυριαρχίας τους, ακόμη και απέναντι στην αμερικανική επιθετικότητα, ενώ υποεκτίμησε ότι η συντριπτική πλειοψηφία των Αμερικανών θέλουν τις ΗΠΑ δεσμευμένες στο ΝΑΤΟ και αντιτίθενται στην απόκτηση ή κατάληψη της Γροιλανδίας, δηλώνει στη συνέντευξή του στα «ΝΕΑ» ο Ιαν Μπρεζίνσκι, ανώτερος συνεργάτης του The Atlantic Council, πρώην αναπληρωτής βοηθός υπουργός Αμυνας των ΗΠΑ. Ο αμερικανός ειδικός, ο οποίος συμμετείχε στη διαπραγμάτευση της αμερικανικής συμφωνίας του 2004 για τη Γροιλανδία, προειδοποιεί ότι ο Πούτιν προετοιμάζεται για χρήση βίας στην Αρκτική, αν όχι για να καταλάβει εδάφη, για να δημιουργήσει μια κρίση που θα μπορούσε να διχάσει τη Συμμαχία.

Μιλώντας στο Νταβός, ο Τραμπ απέκλεισε μια εισβολή στη Γροιλανδία. Γιατί άλλαξε στάση;

Δεν θα υποτιμούσα την αποφασιστικότητά του να αποκτήσει εδάφη. Οπως ξεκαθάρισε στην εναρκτήρια ομιλία του στις 20 Ιανουαρίου 2025, αυτό είναι ένα από τα σημεία αναφοράς επιτυχίας που έχει θέσει για την κυβέρνησή του. Είναι μια πολύ ισχυρή και σημαντική δήλωση. Το ζήτημα της χρήσης στρατιωτικής βίας έχει δημιουργήσει ένα βαθύ αίσθημα ανησυχίας, όχι μόνο στην Ευρώπη, αλλά και στις ΗΠΑ. Μόνο το 17% των Αμερικανών που συμμετείχαν σε δημοσκόπηση πιστεύει ότι είναι καλή ιδέα να επιδιώξει ο αμερικανός πρόεδρος την απόκτηση ή κατάληψη της Γροιλανδίας. Η συντριπτική πλειοψηφία πιστεύει ότι δεν είναι καλή ιδέα και αντιτίθεται σε αυτήν.

Μέλη του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, συμπεριλαμβανομένων των ακροδεξιών, των τραμπιστών, αντιτίθενται. Ο Τραμπ έχει εκπλαγεί για το πόσο υποεκτίμησε την εκτίμηση που τρέφουν ο αμερικανικός πληθυσμός, το Κογκρέσο, το δικό του κόμμα στο ΝΑΤΟ. Το 70% των Αμερικανών πιστεύει ότι πρέπει να διατηρήσουμε ή να αυξήσουμε τη δέσμευσή μας στο ΝΑΤΟ. Εχει υποτιμήσει πόσο βαθιά αντιτίθενται στην ιδέα να αποσπάσουν οι ΗΠΑ μια κυρίαρχη περιοχή νατοϊκού συμμάχου. Ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών η εικόνα αμερικανικών δυνάμεων που φυλάνε ένα βραχώδες, παγωμένο σύνορο στη Γροιλανδία, η εικόνα αμερικανικών δυνάμεων να κατέχουν το Νουούκ θα είχε κακή απήχηση στις ΗΠΑ. Θα μπορούσε να εξελιχθεί σε μια κρίση.

Μετά τη συνάντησή του με τον Μαρκ Ρούτε, ο Τραμπ «υποχώρησε» ακόμη περισσότερο, δηλώνοντας ότι δεν θα επιβάλει δασμούς.

Αρχίζει να συνειδητοποιεί ότι οι Ευρωπαίοι είναι πολύ σοβαροί στην υπεράσπιση της κυριαρχίας τους, ακόμη και απέναντι στην αμερικανική επιθετικότητα. Οι Ευρωπαίοι είπαν ότι θα μπορούσαν να αντιδράσουν με ένα φάσμα επιλογών από την εφαρμογή των 93 δισ. ευρώ σε αντιδασμούς έως την ενεργοποίηση του μηχανισμού κατά του καταναγκασμού. Θα μπορούσαν επίσης να περιορίσουν σοβαρά την ανταλλαγή πληροφοριών και υπάρχει η εξάρτησή μας από τους Ευρωπαίους για τη χρήση εδαφών ως ορμητήρια για στρατιωτικές επιχειρήσεις, όχι μόνο στην Ευρώπη, αλλά και στην Αφρική και τη Μέση Ανατολή.

Πώς ερμηνεύετε την αναφορά του Τραμπ για ένα «πλαίσιο μελλοντικής συμφωνίας» για τη Γροιλανδία μετά τη συνάντησή του με τον Μαρκ Ρούτε;

Θα μπορούσε να είναι καλό νέο, αν σημαίνει ότι ο Τραμπ θα επικεντρώσει την προσοχή του στη συνεργασία με τους Συμμάχους μέσω του ΝΑΤΟ για την ενίσχυση της ασφάλειας στην Αρκτική αντί για την επίτευξη της κυριαρχίας των ΗΠΑ επί της Γροιλανδίας.

Στην ομιλία του ο Τραμπ είπε ότι οι ΗΠΑ χρειάζονται τη Γροιλανδία για εθνική στρατηγική ασφάλεια και διεθνή ασφάλεια. Είναι σοβαρή η απειλή;

Για πολύ καιρό το ΝΑΤΟ δεν έχει αφιερώσει επαρκή προσοχή και πόρους για να ενισχύσει την ασφάλεια στην Αρκτική, όπου υπάρχει αυξημένη κινεζική παρουσία, αλλά πάνω απ’ όλα ακλόνητη στρατιωτικοποίηση της Αρκτικής από τη Ρωσία τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Ο Πούτιν έχει ανανεώσει παλιές σοβιετικές βάσεις, έχει δημιουργήσει ειδική διοίκηση στην Αρκτική, πειραματίζεται με διαφορετικές τεχνολογίες, έχει κάνει αεροπορικές ασκήσεις σε πάγο. Ανησυχώ ότι προετοιμάζεται για χρήση βίας στην Αρκτική, αν όχι για να καταλάβει εδάφη, για να δημιουργήσει μια κρίση που θα μπορούσε να διχάσει τη Συμμαχία. Πάντως, για το αν υπάρχει ή όχι άμεση και επείγουσα απειλή για τη Γροιλανδία από τη Ρωσία και την Κίνα δεν γνωρίζω κανένα σοβαρό άτομο που να λέει ότι ισχύει. Ο Τραμπ προσπαθεί να δημιουργήσει μια εικόνα εκατοντάδων ρωσικών και κινεζικών πλοίων που περικυκλώνουν το νησί. Δεν υπάρχουν στοιχεία γι’ αυτό.

Πώς θα πρέπει το ΝΑΤΟ να διασφαλίσει τα συμφέροντά του στην Αρκτική;

Θα πρέπει να διεξάγει περισσότερες επιχειρήσεις επιτήρησης, ιδίως καθώς η Ρωσία αναπτύσσει νέα καινοτόμα ναυτικά συστήματα. Οι ΗΠΑ έχουν μια πολύ ισχυρή αμυντική συμφωνία με τη Γροιλανδία. Οι ΗΠΑ έχουν μια εκπληκτική ελευθερία να αναπτύξουν δυνάμεις στη Γροιλανδία, να κατασκευάσουν νέες βάσεις, αναλόγως των απαιτήσεων. Οι Δανοί πάντα δήλωναν ότι είναι πρόθυμοι να υποστηρίξουν κάτι τέτοιο και να αποδεχτούν ότι οι ΗΠΑ θα έχουν πρόσβαση στα κρίσιμα ορυκτά. Οι αμερικανικές εταιρείες μπορούν να κάνουν εξορύξεις, εφόσον συμμορφώνονται με τους νόμους της Γροιλανδίας και της Δανίας. Αλλά δεν πρόκειται να το κάνουν μέχρι να είναι εμπορικά βιώσιμο.

Πώς πιστεύετε ότι θα εξελιχθεί το διατλαντικό αυτό ζήτημα;

Η πιο εποικοδομητική διέξοδος θα είναι να παραμείνουν οι Ευρωπαίοι σταθεροί, αλλά αποφασισμένοι να εντείνουν τις προσπάθειές τους για την ενίσχυση των διατλαντικών συμφερόντων ασφαλείας στην Αρκτική, δίνοντας έτσι στον Τραμπ ένα φύλλο συκής για να κάνει πίσω και να προχωρήσει σε πιο σημαντικές προτεραιότητες της διατλαντικής σχέσης. Αλλά αυτό θα απαιτήσει από τους Ευρωπαίους να αναλάβουν το ρίσκο μιας πιθανής πραγματικής αντιπαράθεσης με τις ΗΠΑ. Για πολύ καιρό οι Ευρωπαίοι ήταν δουλοπρεπείς στον Τραμπ, προσπαθώντας να τον κατευνάσουν. Ως αμερικανός πολίτης, θέλω συμμάχους, όχι υπηρέτες. Το μήνυμα που πρέπει να δώσουν οι Ευρωπαίοι στον Τραμπ είναι ότι σεβόμαστε την κυριαρχία, συμφωνούμε ότι πρέπει να γίνουν περισσότερα για την εξασφάλιση των διατλαντικών συμφερόντων στην Αρκτική, αλλά αν επιβάλετε δασμούς σε ένα ή περισσότερα από τα μέλη μας θα απαντήσουμε με τον ίδιο τρόπο.

Θα μπορούσε η Ευρώπη να αμυνθεί αν οι ΗΠΑ εισέβαλλαν στη Γροιλανδία;

Θα ήταν πολύ δύσκολο για τους Ευρωπαίους να αμυνθούν εάν οι ΗΠΑ ήταν πραγματικά αποφασισμένες. Είναι ένα απομονωμένο νησί, έχει πολύ μικρό πληθυσμό και οι Ευρωπαίοι έχουν πολύ περιορισμένη ικανότητα να προβάλλουν γρήγορα την ισχύ τους.