Οι επιστήμονες ανακάλυψαν το φυσικό «διακόπτη» του σώματος 

Ερευνητές στο University College London (UCL) εντόπισαν μια σημαντική βιολογική διαδικασία που βοηθά το ανθρώπινο σώμα να φέρνει τη φλεγμονή σε φυσιολογικό τέλος, ένα εύρημα που στο μέλλον μπορεί να υποστηρίξει νέες θεραπείες για χρόνια νοσήματα που πλήττουν εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως.

Η φλεγμονή αποτελεί την πρώτη γραμμή άμυνας του οργανισμού απέναντι σε λοιμώξεις και τραυματισμούς. Ωστόσο, όταν η αντίδραση αυτή δεν απενεργοποιείται εγκαίρως, μπορεί να συμβάλλει σε σοβαρές παθήσεις όπως η αρθρίτιδα, οι καρδιοπάθειες και ο διαβήτης. Οι επιστήμονες γνωρίζουν ότι το ανοσοποιητικό σύστημα πρέπει να μεταβεί από τη «μάχη» στη «θεραπεία», αλλά τα σήματα που καθοδηγούν αυτή τη μετάβαση δεν ήταν πλήρως κατανοητά.

Σε μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nature Communications, η ομάδα του UCL αναφέρει ότι μικρά λιποδιαλυτά μόρια, γνωστά ως εποξυοξυλιπίνες (epoxy-oxylipins), μπορούν να λειτουργούν ως φυσικά «φρένα» στη δραστηριότητα του ανοσοποιητικού. Τα μόρια αυτά βοηθούν στην αποτροπή συσσώρευσης ενός ειδικού τύπου ανοσοκυττάρων, των ενδιάμεσων μονοκυττάρων, τα οποία συνδέονται με παρατεταμένη φλεγμονή και σχετίζονται με βλάβες ιστών και επιδείνωση ασθενειών.

Για να μελετήσουν αυτή τη διαδικασία στους ανθρώπους, οι ερευνητές προκάλεσαν μια ελεγχόμενη, προσωρινή φλεγμονώδη αντίδραση σε υγιείς εθελοντές. Οι συμμετέχοντες έλαβαν μικρή ένεση νεκρών βακτηρίων E. coli στον αντιβράχιο, προκαλώντας σύντομη αντίδραση με πόνο, ερυθρότητα, θερμότητα και οίδημα – παρόμοια με ό,τι συμβαίνει μετά από λοίμωξη ή τραυματισμό.

Οι εθελοντές χωρίστηκαν σε δύο ομάδες:

Ομάδα προφύλαξης: Οι συμμετέχοντες έλαβαν το φάρμακο GSK2256294 δύο ώρες πριν την έναρξη της φλεγμονής, για να εξεταστεί αν η αύξηση των εποξυοξυλιπινών νωρίς μπορεί να περιορίσει βλαπτικές ανοσολογικές αλλαγές. Η ομάδα περιλάμβανε 24 άτομα – 12 έλαβαν το φάρμακο, 12 εικονικό φάρμακο (placebo).

Ομάδα θεραπείας: Οι συμμετέχοντες έλαβαν το φάρμακο τέσσερις ώρες μετά την έναρξη της φλεγμονής, για να προσομοιώσουν θεραπεία μετά την εμφάνιση συμπτωμάτων. Επίσης 24 άτομα – 12 έλαβαν το φάρμακο, 12 placebo.

Σε κάθε ομάδα, η αναστολή του ενζύμου διαλυτής εποξυ-υδρολάσης (sEH) με το GSK2256294 αύξησε τα επίπεδα εποξυοξυλιπινών, βοήθησε τον πόνο να υποχωρήσει πιο γρήγορα και μείωσε σημαντικά τα ενδιάμεσα μονοκύτταρα στο αίμα και στους ιστούς. Το φάρμακο δεν άλλαξε σημαντικά την εξωτερική εικόνα, όπως την ερυθρότητα ή το οίδημα.

Περαιτέρω πειράματα έδειξαν ότι μια εποξυοξυλιπίνη, η 12,13-EpOME, λειτουργεί απενεργοποιώντας μια πρωτεϊνική σηματοδοτική οδό, την p38 MAPK, η οποία προωθεί τη μετατροπή των μονοκυττάρων. Αυτό επιβεβαιώθηκε σε εργαστηριακά πειράματα αλλά και σε εθελοντές που έλαβαν φάρμακο αναστολέα της p38.

Η Δρ Όλιβια Μπράκεν (UCL, Τμήμα Γήρανσης, Ρευματολογίας και Αναγεννητικής Ιατρικής) δήλωσε: «Τα ευρήματά μας αποκαλύπτουν έναν φυσικό μηχανισμό που περιορίζει την επικίνδυνη ανάπτυξη ανοσοκυττάρων και βοηθά στη γρήγορη καταστολή της φλεγμονής. Η στόχευση αυτού του μηχανισμού θα μπορούσε να οδηγήσει σε ασφαλέστερες θεραπείες που επαναφέρουν την ανοσολογική ισορροπία χωρίς να καταστέλλουν συνολικά το ανοσοποιητικό σύστημα».

Ο καθηγητής Ντέρεκ Γκίλροϊ (UCL, Τμήμα Ιατρικής) τόνισε: «Αυτή είναι η πρώτη μελέτη που χαρτογραφεί τη δράση των εποξυοξυλιπινών στον άνθρωπο κατά τη διάρκεια φλεγμονής. Ενισχύοντας αυτά τα προστατευτικά λιποδιαλυτά μόρια, μπορούμε να σχεδιάσουμε ασφαλέστερες θεραπείες για ασθένειες που οφείλονται σε χρόνια φλεγμονή».

Η ανακάλυψη ανοίγει τον δρόμο για κλινικές δοκιμές αναστολέων sEH ως πιθανών θεραπειών για παθήσεις όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα και οι καρδιαγγειακές παθήσεις. Η Δρ Μπράκεν εξήγησε ότι σε ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα, όπου το ανοσοποιητικό επιτίθεται στους ιστούς των αρθρώσεων, οι αναστολείς sEH θα μπορούσαν να δοκιμαστούν παράλληλα με υπάρχουσες θεραπείες για να διερευνηθεί αν μπορούν να επιβραδύνουν ή να αποτρέψουν τη βλάβη στις αρθρώσεις.

Η Δρ Καρολάιν Άιλοτ, επικεφαλής έρευνας στο Arthritis UK, σχολίασε: «Ο πόνος της αρθρίτιδας επηρεάζει την κίνηση, τη σκέψη, τον ύπνο και την καθημερινή ζωή των ανθρώπων. Η κατανόηση των αιτιών του πόνου είναι πολύπλοκη, αλλά τέτοιες έρευνες μας δίνουν τη δυνατότητα να αναπτύξουμε νέες επιλογές διαχείρισης πόνου».