Πες μου τι οδηγείς να σου πω ποιος είσαι
Ένας Ινδός ιερέας σκύβει ευλαβικά πάνω από ένα ολοκαίνουργιο αυτοκίνητο πόλης και το ραντίζει με αγιασμό. Ένας μουσικός κοιμάται στο πίσω κάθισμα του αυτοκινήτου του, παρέα με τον σκύλο του. Ένας συνταξιούχος οικοδόμος έχει μετατρέψει το βαν του σε μόνιμο κατάλυμα, ενώ ένας άλλος άνδρας στέκεται περήφανος δίπλα στο πολυτελές αυτοκίνητό του, σαν να πρόκειται για προέκταση του εαυτού του.
Εικόνες φαινομενικά ασύνδετες, που όμως συγκροτούν μια παγκόσμια τοιχογραφία που προσπαθεί να απαντήσει στο ερώτημα: τι μπορεί το όχημα που οδηγούμε – είτε είναι μηχανάκι, είτε νταλίκα ή ακόμη και νεκροφόρα – να αποκαλύψει για την ταυτότητά μας; Είμαστε τελικά ό,τι οδηγούμε; Είναι εκείνες που αποτελούν τον πυρήνα της φωτογραφικής σειράς Homo Mobilis του Μάρτιν Ρούμερς, που παρουσιάζεται με δύο τρόπους: μέσα από την έκθεση στο κέντρο τέχνης Κούνσταλ του Ρότερνταμ, που διαρκεί ως την 1η Μαρτίου, αλλά και από μια έκδοση 208 σελίδων που κυκλοφορεί από τον οίκο Lannoo.
Στο Homo Mobilis, ο 64χρονος, δύο φορές βραβευμένος με το διεθνές βραβείο φωτοδημοσιογραφίας World Press Photo, επιλέγει συνειδητά την αντίθετη προοπτική από εκείνη που κυριαρχεί στην ιστορία της φωτογραφίας της αυτοκίνησης. Αντί για ταχύτητα, κίνηση και δρόμους που χάνονται στον ορίζοντα, τα αυτοκίνητα, τα φορτηγά, τα βαν, τα τρακτέρ, οι μοτοσυκλέτες και τα ποδήλατα εμφανίζονται σε πλήρη ακινησία.
Ταξίδεψε από την Ολλανδία και τη Γερμανία έως την Κίνα, την Ουκρανία, την Ινδία, τη Σενεγάλη και τις Ηνωμένες Πολιτείες για να στήσει κάθε φορά, σε δημόσιους χώρους, ένα κινητό φωτογραφικό στούντιο: ένα λευκό φόντο μήκους 12 μέτρων και ύψους 6 μέτρων, που αποκλείει όλους τους οπτικούς περισπασμούς. Αυτό το ουδέτερο σκηνικό δίνει έμφαση στο άτομο και το όχημα, επιτρέποντας σε ανεπαίσθητες λεπτομέρειες όπως η στάση του σώματος, το βλέμμα και το υλικό να μιλήσουν, δημιουργώντας μικρά αυτάρκη σύμπαντα.
Το βλέμμα του φωτογράφου δεν περιορίζεται από γεωγραφικά ή κοινωνικά πλαίσια. Ποδήλατα, μοτοποδήλατα και τουκ-τουκ έως πανάκριβα σπορ αυτοκίνητα επιτρέπουν στον θεατή να «ταξιδέψει» στις ανάγκες και τις προσδοκίες που γεννά η απόκτηση ενός οχήματος, χωρίς να αναδεικνύεται μόνο η λαμπερή του πλευρά. Αντιθέτως, στο Λος Άντζελες, την κατεξοχήν «πόλη των αυτοκινήτων», ο Ρούμερς εστιάζει και στη σκοτεινή πλευρά της κινητικότητας. Το 2025, χιλιάδες άνθρωποι ζουν μέσα στα αυτοκίνητά τους, μετατρέποντάς τα σε πρόχειρα διαμερίσματα.
Στις φωτογραφίες του εμφανίζονται ένας Μεξικανός μετανάστης, ένας εξπρεσιονιστής καλλιτέχνης, ένας μουσικός και ένας συνταξιούχος οικοδόμος, οι οποίοι έχουν εγκατασταθεί στα οχήματά τους. Οι εικόνες αυτές λειτουργούν ως σιωπηρή υπενθύμιση ενός εκρηκτικού συνδυασμού: αστρονομικά ενοίκια, ανεπαρκής κοινωνική ασφάλιση και συντάξεις και μια πόλη που προσελκύει περισσότερους δημιουργικούς ανθρώπους απ’ όσες ευκαιρίες μπορεί να τους προσφέρει. Δεν είναι τυχαίο ότι κάποιοι από αυτούς μοιράζονται το λιτό τους καταφύγιο με κατοικίδια — μια ακόμη απόδειξη ότι, ακόμη και σε συνθήκες έλλειψης, ο άνθρωπος αναζητά συντροφικότητα και κανονικότητα.
Μέσα από το χρώμα, την πόζα και το αυστηρά ελεγχόμενο πλαίσιο, ο Ρούμερς αποκαλύπτει κάτι βαθύτερο: την καθολικότητα της ανθρώπινης εμπειρίας. Την ανάγκη για κοινωνική άνοδο, την υπερηφάνεια για προσωπικά κεκτημένα, αλλά και τη διαρκή διαπραγμάτευση με τα όρια, την ανάγκη και την επιθυμία. Στο Homo Mobilis, το αυτοκίνητο δεν είναι απλώς ένα αντικείμενο. Είναι καθρέφτης. Αντικατοπτρίζει την οικονομική κατάσταση, τις πολιτισμικές προτιμήσεις, την προσωπικότητα και τις φιλοδοξίες εκείνων που το κατέχουν ή ζουν μέσα σε αυτό. Και ο δημιουργός αυτής της σειράς συνθέτει μικρές κινούμενες – ή ακίνητες – αφηγήσεις της ανθρώπινης ιστορίας και της ακατάπαυστης επιθυμίας για πρόοδο, ελευθερία και θέση στον κόσμο.