Η νέα διαιρετική τομή

Ο όρος αντισυστημισμός επιδέχεται πολλαπλών ερμηνειών, αλλά επί της ουσίας αναφέρεται στην αμφισβήτηση του κατεστημένου πολιτικού συστήματος και των κυρίαρχων θεσμών. Ο αντισυστημισμός εμφανίζει ομοιότητες με τον λαϊκισμό, καθώς και οι δύο τάσεις εκφράζουν τη δυσαρέσκεια προς το οικονομικό και πολιτικό κατεστημένο, προτάσσοντας την ανάγκη αλλαγών και ανατροπών. Η βασική τους διαφορά έγκειται στο γεγονός ότι ο λαϊκισμός είναι πιο ευέλικτος και προσαρμόζεται στις πολιτικές συγκυρίες, ενώ ο αντισυστημισμός τείνει να είναι πιο ριζοσπαστικός και αμετακίνητος (Παπακώστας 2025).

Το δυστύχημα των Τεμπών και το ζήτημα του ΟΠΕΚΕΠΕ ενεργοποίησαν τη διαχρονική δυσπιστία των πολιτών προς το κράτος και γιγάντωσαν το έλλειμμα εμπιστοσύνης απέναντι σε οτιδήποτε συγκροτεί τη συστημικότητα. Το αποτέλεσμα είναι μία νέα διαιρετική τομή στην ελληνική κοινωνία μεταξύ συστημικών και αντισυστημικών, που έχουν διαφορετικά πολιτικά, οικονομικά και δημογραφικά χαρακτηριστικά.

Αυτή η νέα διαιρετική τομή σε συνδυασμό με την αδυναμία των αντιπολιτευόμενων κομμάτων να αρθρώσουν ένα πειστικό εναλλακτικό κυβερνητικό αφήγημα, τροφοδότησαν τις πολιτικές φιλοδοξίες της κ. Καρυστιανού που επιχειρεί να εμφανιστεί στο πολιτικό σκηνικό ως η απάντηση στην κυριαρχία Μητσοτάκη.

Το κίνητρο της Μ. Καρυστιανού συνεχίζει, βέβαια, να είναι, σύμφωνα με τα λεγόμενά της, η απόδοση δικαιοσύνης για την τραγωδία των Τεμπών, κίνητρο που όμως επεκτείνεται στη συνολική κάθαρση του πολιτικού συστήματος.

Την ίδια στιγμή επιδιώκει να εμφανιστεί ως το πρόσωπο του αντισυστημισμού, ως η βασική εκφραστής της γενικευμένης δυσφορίας και του αισθήματος αδικίας που βιώνουν σημαντικά τμήματα του ελληνικού πληθυσμού. Τοποθετείται όχι μόνο απέναντι στην κυβερνητική παράταξη, αλλά απέναντι στο σύνολο του κομματικού συστήματος, στο οποίο προσάπτει αδυναμία εκπροσώπησης των κοινωνικών αιτημάτων και υστεροβουλία. Επιχειρεί να δείξει ότι όλοι είναι μέρος του προβλήματος και η ίδια μέρος της λύσης.

Εχει ήδη πετύχει την πολιτική της αυτονόμηση από όλους όσους συμπορεύτηκαν στο παρελθόν μαζί της και δομεί την πολιτική της παρουσία πάνω στον άξονα δικαιοσύνη – κάθαρση. Αποφεύγει την όποια τοποθέτηση στο δίπολο Αριστερά – Δεξιά, ελπίζοντας με αυτό τον τρόπο να προσελκύσει ετερόκλητα ιδεολογικά κοινά, τα οποία είναι έτοιμα να ξεπεράσουν τα κλασικά κομματικά στεγανά και να συνταχθούν μαζί της στον αγώνα για κάθαρση.

Η έως τώρα πολιτική της παρουσία δεν εμπεριέχει στοιχεία ριζοσπαστισμού όπως π.χ. αυτή της κ. Κωνσταντοπούλου ούτε επιδίδεται σε ακτιβιστικές ενέργειες. Εκφράζει έναν πιο ήπιο αντισυστημισμό ενός των ορίων που δεν απωθεί τα πιο συντηρητικά κοινά διατηρώντας ταυτόχρονα τον δυναμισμό και την επιμονή, στοιχεία απαραίτητα για την επίτευξη των στόχων της.

Δεν γνωρίζουμε αν οι πολιτικές πρωτοβουλίες της κ. Καρυστιανού θα επιταχύνουν την απονομή δικαιοσύνης, η αλήθεια, όμως, είναι ότι η επικοινωνιακή καταιγίδα που έφερε η προαναγγελία του κόμματός της, έχει στρέψει το ενδιαφέρον της κοινής γνώμης από την ουσία της υπόθεσης, δίνοντάς της μία αμιγώς πολιτική και κομματική διάσταση.

Η συζήτηση αφορά πλέον τα δυνητικά όρια της εκλογικής επιρροής του νέου κόμματος, τις δεξαμενές ψηφοφόρων, την αλληλοεπικάλυψη με άλλους σχηματισμούς, τις μετακινήσεις και τις μετατοπίσεις του εκλογικού σώματος. Με την επιλογή της χάνει το πλεονέκτημα της καθολικής συμπαράστασης και εισέρχεται στην πολιτική κονίστρα στην οποία πλέον θα έχει φίλους και αντιπάλους.

Ο Αντώνης Παπαργύρης είναι διευθυντής ερευνών GPO