Μητσοτάκης και Ανδρουλάκης στο τεντωμένο σκοινί της συναίνεσης και της σύγκρουσης
Αν υπάρχει μια εκλογική δεξαμενή που ενώνει και ταυτόχρονα χωρίζει την κυβέρνηση και την αξιωματική αντιπολίτευση, αυτή δεν είναι άλλη από το προοδευτικό Κέντρο: ψηφοφόροι που είχαν εμπιστευτεί το πάλαι ποτέ κυβερνητικό ΠΑΣΟΚ στράφηκαν προς το μοντέλο διακυβέρνησης που περιέγραφε ο Κυριάκος Μητσοτάκης τα προηγούμενα χρόνια, αλλά αυτή τη στιγμή εμφανίζονται δημοσκοπικά να ψάχνουν εναλλακτική. Σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο πολιτικό σύστημα, το οποίο βρίσκεται σε αναμονή κυοφορούμενων κομμάτων, η ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ αποτελούν ακόμα τους συστημικούς εκπροσώπους και γνωρίζουν πως ακούγονται στο πιο μετριοπαθές ακροατήριο.
Για τα μάτια αυτών των ψηφοφόρων, που διεκδικούνται προσωπικά από τον Μητσοτάκη και από τον Νίκο Ανδρουλάκη, οι δύο βασικοί αντίπαλοι επιχειρούν να ισορροπήσουν σε ένα τεντωμένο σκοινί, μεταξύ συναίνεσης και σύγκρουσης. Καθόλου τυχαία, οι πρώτες λέξεις που άρθρωσε δημόσια ο Πρωθυπουργός για το 2026 αφορούσαν δύο πεδία στα οποία αυτή η ισορροπία δοκιμάζεται προτού αυτά καν ανοίξουν: από τη μία, η αδυναμία συνεννόησης για τη στελέχωση των θέσεων επικεφαλής σε τρεις Ανεξάρτητες Αρχές και, από την άλλη, η επικείμενη έναρξη της διαδικασίας συνταγματικής αναθεώρησης, προσφέρουν ευκαιρίες για κινήσεις ματ και τρικλοποδιές.
Γι’ αυτό, όσο κι αν ο Πρωθυπουργός και ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης αναγκάζονται να προσαρμόζουν τη στρατηγική τους, κοιτώντας ο ένας στα δεξιά και ο άλλος στα αριστερά του, ξέρουν πως οι λόγοι για τους οποίους απευθύνονται στο Κέντρο αποτελούν βασικό συστατικό για την εκλογική επίδοσή τους. Παραμένουν, όσο κι αν το αρνούνται, αιχμάλωτοί του.
Δοκιμασία πρώτη: Ανεξάρτητες Αρχές
Μπροστά στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και τον πρόεδρο της Βουλής, ο Μητσοτάκης επανέλαβε την πρόθεση να κινηθεί συναινετικά προς το μέρος του ΠΑΣΟΚ, ώστε να προκύψουν αρχικά τα πρόσωπα και έπειτα η απαραίτητη πλειοψηφία για την ηγεσία Ανεξάρτητων Αρχών (στην Προστασία Προσωπικών Δεδομένων, στη Διασφάλιση Απορρήτου των Επικοινωνιών – ΑΔΑΕ και στον Συνήγορο του Πολίτη). Η δοκιμασία δεν είναι απλή για κανέναν.
Η ΝΔ έχει κατηγορηθεί από τους αντιπάλους της για παρασκηνιακή συμφωνία με τον Κυριάκο Βελόπουλο, με στόχο τον καθορισμό νέας σύνθεσης σε ΑΔΑΕ και ΕΣΡ. Τότε η αντιπολίτευση αμφισβήτησε ότι υπήρξε όντως η απαιτούμενη από το Σύνταγμα ειδική πλειοψηφία 3/5 στη Διάσκεψη των Προέδρων της Βουλής. Με δεδομένο το κακό σκορ της κυβέρνησης σε θέματα διαφάνειας στις δημοσκοπήσεις, η κυβέρνηση έχει λόγους να εμφανίζεται επισπεύδουσα στην αναζήτηση κοινού τόπου με το ΠΑΣΟΚ – ως «δόλωμα» μπορεί να ερμηνευθεί η θετική στάση της στην πρόταση Ανδρουλάκη για μια δημόσια διαδικασία κατάθεσης βιογραφικών. Διότι κεντρικός στόχος της κυβερνητικής στρατηγικής είναι να αποδώσει στη Χαριλάου Τρικούπη οποιοδήποτε νέο αδιέξοδο.
Στο ΠΑΣΟΚ διέκριναν αυτή τη διάθεση ακόμα και στην έμμεση πρόταση του Μητσοτάκη προς τον Ανδρουλάκη για διά ζώσης συνεννόηση, γι’ αυτό επέμεναν από την πρώτη στιγμή πως θα ακολουθήσουν αποκλειστικά τη θεσμική διαδικασία που προβλέπεται. Το ζήτημα για τον ίδιο τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ έχει και προσωπικό χαρακτήρα, καθώς οι αλλαγές στην ΑΔΑΕ θεωρήθηκαν παρέμβαση στην έρευνα και «προσπάθεια συγκάλυψης του σκανδάλου των υποκλοπών».
Παράλληλα, πολιτικοί αναλυτές παρατηρούν ότι παράγοντες που επηρεάζουν εκλογικές συμπεριφορές, πρωτίστως στα κεντρογενή ακροατήρια, είναι η αξιοπιστία των θεσμών και η εύρυθμη κρατική λειτουργία. Εξού και ο Ανδρουλάκης επιχειρεί να περιγράψει την όποια σύμπλευση ΝΔ και Ελληνικής Λύσης για πρόσωπα των Ανεξάρτητων Αρχών ως ενδεικτική των πραγματικών γαλάζιων διαθέσεων για τις μετεκλογικές συνεργασίες – η οποία θα απωθούσε, κατά το ίδιο σκεπτικό, τον κεντρώο χώρο από τον Μητσοτάκη. Ο ίδιος χώρος, ωστόσο, όπως πιστεύουν στο Μαξίμου, δεν ικανοποιείται με ένα αντανακλαστικό «όχι σε όλα» εκ μέρους του ΠΑΣΟΚ, σε μια περίοδο που, στην κυβερνητική οπτική, η συνέπεια και η σταθερότητα θα «μετρήσουν» στην κάλπη.
Δοκιμασία δεύτερη: συνταγματική αναθεώρηση
Στον δρόμο για την εθνική αναμέτρηση, η συνταγματική αναθεώρηση εντάσσεται στο μητσοτακικό αφήγημα. Στον πυρήνα της, η γαλάζια πρόταση έχει τέσσερα άρθρα, με τα οποία ο Πρωθυπουργός, ρίχνοντάς τα στο τραπέζι, επιχείρησε να στριμώξει τη Χαριλάου Τρικούπη προτού καν ανοίξει επίσημα η διαδικασία: το 86 περί ευθύνης υπουργών, το 16 για τη θεσμοθέτηση των ιδιωτικών πανεπιστημίων, το 103 για την άρση της μονιμότητας στο Δημόσιο και το 24 για το περιβάλλον/χωροταξικό.
Από την πλευρά του, το ΠΑΣΟΚ ξεκαθαρίζει πως δεν θα παράσχει την απαιτούμενη συνταγματική πλειοψηφία των 180 ψήφων στην τρέχουσα, προτείνουσα Βουλή, έτσι ώστε η επόμενη κυβέρνηση να μην έχει την ευκαιρία να προσδιορίσει το περιεχόμενο των άρθρων προς αναθεώρηση μόνο με τις δικές της ψήφους. Πέρα από το 86, την αλλαγή του οποίου έχει ήδη στηρίξει ο Ανδρουλάκης, στο ΠΑΣΟΚ επιφυλάσσονται για το 16 μέχρι να δουν την πρόταση της ΝΔ, είναι αρνητικοί στην αλλαγή του 103 όσον αφορά τη μονιμότητα και βάζουν στο τραπέζι το 90 για την επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης. Το τελευταίο προσεγγίζεται θετικά από τη ΝΔ, που συνολικά θα προσπαθήσει να χρεώνει στον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ ότι «αλληθωρίζει» προς άλλες – εκτός Κέντρου – κατευθύνσεις.
Οταν θα έρθει η στιγμή των επίσημων τοποθετήσεων στις κοινοβουλευτικές διαδικασίες δεν θα μετρούν μόνο οι προτάσεις, αλλά και η επικοινωνία. Οπως το ΠΑΣΟΚ θα κληθεί να εξηγήσει γιατί δεν ψηφίζει, σ’ αυτή τη Βουλή, συγκεκριμένα άρθρα στο οποίο συμφωνεί πως πρέπει να αλλάξει το περιεχόμενο, έτσι και η ΝΔ θα κληθεί να αποδείξει πως δεν χειρίζεται μικροκομματικά, ενόψει κάλπης, μια ύψιστη θεσμική διαδικασία.