Μπλακάουτ στο FIR Αθηνών: Επαιζαν «τυφλόμυγα» στα 10.000 μέτρα – Το υπερσύγχρονο σύστημα που ποτέ δεν ήρθε

Ένα απόλυτο μπλακάουτ χωρίς ακόμη καμία εξήγηση. Η επιδιόρθωση του προβλήματος που κανείς επίσης δεν έχει αποσαφηνίσει πώς επιτεύχθηκε και μία σύμβαση για την τοποθέτηση υπερσύγχρονων μέσων, που δεν εγκαταστάθηκαν ποτέ.

Πρόκειται για τη σύμβαση προμήθειας συστήματος και καταγραφής φωνής, που έφερε στο φως, αποκλειστικά το MEGA, η οποία υπεγράφη το 2019 με κόστος 4,7 εκατομμύρια ευρώ, με το μισό ποσό να αποπληρώνεται με τις υπογραφές.

«Ζωτικά όργανα»… στον πάγο

Αυτά τα ζωτικής σημασίας όργανα, για την επικοινωνία μεταξύ των πύργων ελέγχου και των αεροσκαφών, παρέμειναν στον… πάγο επί τουλάχιστον 8 χρόνια.

Η σύμβαση ουσιαστικά δεν ενεργοποιήθηκε ποτέ και πλέον γίνεται προσπάθεια να ξεπαγώσει, αλλά εκκρεμεί προσφυγή του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών στο Ελεγκτικό Συνέδριο.

«Για εμάς, το ζήτημα προφανώς δεν εξαντλείται στη διαχείριση ενός περιστατικού. Τους τελευταίους εννέα μήνες κάνουμε μια συστηματική προσπάθεια επιτάχυνσης των έργων αεροναυτιλίας. Παράλληλα, υλοποιούμε ήδη ένα ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης, για τον πλήρη εκσυγχρονισμό των υποδομών αεροναυτιλίας», δήλωσε ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών.

Την αποκάλυψη του MEGA επιβεβαιώνει και η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας, η οποία σε ανακοίνωσή της ενημερώνει ότι για τον εκσυγχρονισμό των συστημάτων φωνητικών επικοινωνιών βρίσκεται σε εξέλιξη η προμήθεια 495 πομποδεκτών, ενώ αναμένεται στις 13 Ιανουαρίου η απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου για τη σύμβαση του 2019.

Για όλες αυτές τις… εκπτώσεις σε θέματα ασφαλείας η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρέπεμψε μάλιστα την Ελλάδα στο ευρωπαϊκό δικαστήριο με απόφαση που εξέλαβε μόλις στις 11 Δεκεμβρίου. Κι όλα αυτά, ενώ το ερώτημα για το τι προκάλεσε την απόλυτη «ασφυξία» στα ελληνικά αεροδρόμια την Κυριακή, παραμένει.

Σύμφωνα με την Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας το πρόβλημα φαίνεται να εντοπίζεται σε τηλεπικοινωνιακές υποδομές, δίχως να προκύπτουν στοιχεία κυβερνοεπίθεσης.

Τα σοβαρά κενά

Για σοβαρά κενά ως προς τις δικλίδες ασφαλείας, που αναδείχθηκαν με το πρόσφατο μπλακ άουτ στο FIR Αθηνών έκανε  λόγο μιλώντας στο tanea.gr, η Όλγα Τόκη, Β’ Αντιπρόεδρος της Ένωσης Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας Ελλάδος.

Το κρίσιμο σύστημα ψηφιακής επικοινωνίας με γραπτά μηνύματα προς το πιλοτήριο (CPDLC), που επιτρέπει την αποστολή εντολών χωρίς χρήση φωνής, δεν ήταν διαθέσιμο. Όπως τονίζει η κα Τόκη, η απουσία του συστήματος CPDLC σήμαινε ότι οι ελεγκτές εξαρτώνται αποκλειστικά από τις ραδιοσυχνότητες, οι οποίες παρουσίασαν εκτεταμένο και ανεξήγητο «βόμβο».

Η απουσία αυτού του εργαλείου σημαίνει ότι όλο το βάρος πέφτει στις ραδιοσυχνότητες, οι οποίες – ειδικά τους καλοκαιρινούς μήνες – είναι ήδη υπερφορτωμένες λόγω της αυξημένης κίνησης. «Αν υπήρχε αυτό το εργαλείο, θα μπορούσαμε να στέλνουμε εντολές αλλαγής πορείας, ύψους ή συχνότητας με μεγαλύτερη ασφάλεια και αποσυμφόρηση», επισήμανε.

Την ώρα του περιστατικού, η επικοινωνία μεταξύ ελεγκτών και πιλοτηρίων δεν χάθηκε ολοκληρωτικά, πέρα από τα 40 δραματικά «νεκρά» λεπτά, αλλά λειτουργούσε αποσπασματικά. Οι συχνότητες παρουσίαζαν έντονο θόρυβο, με αποτέλεσμα η επικοινωνία να έρχεται και να φεύγει, να επανεμφανίζεται στιγμιαία και στη συνέχεια να χάνεται ξανά.

Σε ορισμένες συχνότητες υπήρχαν σύντομες «αναλαμπές» επικοινωνίας, ενώ σε άλλες δεν αποκαταστάθηκε ποτέ. Ταυτόχρονα, ούτε τα εφεδρικά συστήματα ούτε οι back up συχνότητες λειτούργησαν όπως προβλέπεται, γεγονός που έκανε τη διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας εξαιρετικά δύσκολη.

Οι ελεγκτές, σύμφωνα με την κα Τόκη, αναγκάστηκαν να αναζητούν σε πραγματικό χρόνο εναλλακτικές συχνότητες που «ακούγονταν έστω και λίγο», προκειμένου να μπορούν να δώσουν βασικές οδηγίες στα αεροσκάφη.

Ταλαιπωρία για τους επιβάτες

Η ταλαιπωρία, πάντως, για όσους έχασαν πτήσεις ή αποσκευές συνεχίζεται, όπως συνεχίζεται και η μεγάλη πίεση για αύξηση του αριθμού των πτήσεων, μετά το black out της Κυριακής.

Σύμφωνα με την ενημέρωση που λαμβάνουν οι επιβάτες, μπορούν να απευθύνονται στις αεροπορικές εταιρείες για τις αποζημιώσεις που τυχόν δικαιούνται.