Τι είναι πραγματικά το Ακούγιου
Το Ακούγιου δεν είναι ο «πρώτος πυρηνικός σταθμός ηλεκτροπαραγωγής» της Τουρκίας. Είναι ένας ρωσικής ιδιοκτησίας και ρωσικής λειτουργίας ενεργειακός θύλακας που λειτουργεί εντός ενός κράτους του ΝΑΤΟ. Κατασκευασμένο, λειτουργούμενο και τροφοδοτούμενο από τη Rosatom και χρηματοδοτούμενο μέσω εγγυήσεων του τουρκικού κράτους αντί να είναι εκτεθειμένο στους κινδύνους της αγοράς, λειτουργεί ως υπεράκτια υποδομή: φυσικά τουρκικό, αλλά οικονομικά και λειτουργικά αλλοδαπό.
Τίποτα συγκρίσιμο δεν έχει υπογραφεί από την Τουρκία από τη Λωζάνη, η οποία αποκατέστησε τον πλήρη έλεγχο του εδάφους και των στρατηγικών υποδομών ύστερα από δεκαετίες ξένων παραχωρήσεων. Από το 1923, οι τουρκικές κυβερνήσεις είναι έντονα ευαίσθητες σε οτιδήποτε μοιάζει με εξωτερικό έλεγχο επί των βασικών κρατικών λειτουργιών. Το Ακούγιου ξεπερνά αυτό το όριο. Μεταφέρει τον αποτελεσματικό έλεγχο του πιο ευαίσθητου διακόπτη σε μια σύγχρονη οικονομία – τη συνεχή ηλεκτρική ενέργεια βασικού φορτίου – σε έναν ξένο κρατικό παράγοντα, δομικά και για δεκαετίες.
Η αξιόπιστη ηλεκτρική ενέργεια βασικού φορτίου στηρίζει τη βιομηχανία, την υγειονομική περίθαλψη και τα συστήματα διοίκησης. Οποιος ελέγχει τη συνέχειά της ελέγχει πολύ περισσότερα από τα ηλεκτρόνια. Ο τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν παρουσιάζει το Ακούγιου ως αυτονομία, ως το πολιτικό αντίστοιχο των S-400. Η σύγκριση είναι παραπλανητική. Ενα σύστημα όπλων μπορεί να αντιστραφεί. Ενα πυρηνικό εργοστάσιο που έχει τεθεί σε λειτουργία δεν μπορεί. Μόλις τα καύσιμα, το λογισμικό και η εκπαίδευση των χειριστών δεσμευτούν σε έναν μόνο ιδιοκτήτη που ελέγχει επίσης την εγκατάσταση, η κυριαρχία γίνεται συμβατική μυθοπλασία. Ακόμα κι αν η Αγκυρα περικύκλωνε τους S-400 και τους έστελνε πίσω στη Μόσχα αύριο, η βαθύτερη εξάρτηση θα παρέμενε ενσωματωμένη στις ακτές της Μεσογείου.
Πέρα από την ιδιοκτησία και τον έλεγχο, το Ακούγιου διευρύνει τον χώρο των μελλοντικών επιλογών της Τουρκίας. Ο Ερντογάν έχει απορρίψει ανοιχτά τη μόνιμη πυρηνική ασυμμετρία, αμφισβητώντας γιατί σε ορισμένα κράτη επιτρέπεται ο εμπλουτισμός ενώ σε άλλα όχι. Σε συνδυασμό με τις φιλοδοξίες του κύκλου καυσίμου και τις παράλληλες επενδύσεις σε συστήματα παράδοσης μεγάλης εμβέλειας, αυτό δημιουργεί στρατηγική επιλογή. Αυτό που το αναβαθμίζει από εθνικό ζήτημα σε πρόβλημα συμμαχίας είναι η κάλυψη του ΝΑΤΟ – ένα ρωσικό υπεράκτιο περιουσιακό στοιχείο που λειτουργεί θωρακισμένο από συλλογική άμυνα. Το ΝΑΤΟ υπάρχει για να υπερασπίζεται τα μέλη, όχι για να εγγυάται τη στρατηγική ασάφεια που είναι ενσωματωμένη σε κρίσιμες υποδομές που ελέγχονται από το εξωτερικό.
Αυτό που κάνει τη ρωσική κίνηση ιδιαίτερα τολμηρή είναι ότι αντικατοπτρίζει μια μέθοδο που η ίδια η Τουρκία έχει βελτιώσει στο εξωτερικό. Από το Μογκαντίσου μέχρι την Τρίπολη, η Αγκυρα έχει μάθει ότι η διαρκής επιρροή επιτυγχάνεται όχι μέσω της προσάρτησης αλλά μέσω επιχειρησιακών αποτυπωμάτων: εκπαίδευση, logistics, μακροπρόθεσμα συμβόλαια και θεσμική ενσωμάτωση που καθιστούν τον διαχωρισμό δαπανηρό χωρίς επαναχάραξη συνόρων. Το Ακούγιου εφαρμόζει την ίδια λογική και στην Τουρκία, μόνο που η εξάρτηση είναι ηλεκτρική, συνεχής και πολιτικά εκρηκτική για να χαλαρώσει. Αυτή η μόχλευση λειτουργεί κάθε ώρα της ημέρας.
Ο Shay Gal είναι στρατηγικός αναλυτής στο Ισραήλ, με ειδίκευση στη διεθνή ασφάλεια και τη διπλωματική στρατηγική