Жедел жәрдем укол салудан бас тартты: дәрігерлер міндетіне не кіреді?

Әлеуметтік желілерде жедел медициналық жәрдем жұмысы жиі талқылана бастады. Кейбір қолданушылар дәрігерлер бригадасы неге "ауырсынуды басатын укол салмайтынына" және тек тексерумен шектелетініне таңданыс білдірді. Басқалары болса, медицина қызметкерлерін жақтап, олардың міндеті шұғыл жағдайлар болса да, кез келген себеппен шақырылатынын айтады. TengriHealth тілшісі пациенттің іс жүзінде қандай көмекке сүйене алатынын және дәрігерлердің шақырту кезінде не істеуге міндетті екенін анықтап көрді.
"Есіней алмаймын": желідегі даулар
Қазнетте қазақстандықтардың жедел жәрдем неліктен "оқиға орнында емдеуді қойды" және бүгінде оның функциялары шынымен тек шұғыл көмекпен шектеле ме деген сауалдар төңірегіндегі пікірталастарын жиі кездестіруге болады.
Желі қолданушыларының арасында бригада шақыртудағы жеке тәжірибесімен бөлісетіндер де бар.
Мәселен, бір бойжеткен мобилді көмек бригадасының ішімдік ішкеннен кейін есі кетіп жатқан адамға келіп, тыныштандыратын укол салудан бас тартқанына шағымданады. Оның орнына диспетчер полицияға хабарласуды ұсынған.
Тағы бір қазақстандық әйел: "Неліктен фельдшерлер ауырсынуды басатын укол салмайды? Олардың функциясы жай ғана жағдайыңыздың нашар екенін растау сияқты сезіледі", - деп жазған.
Мұндай жазбалардың астындағы пікірлерде адамдар қарсы уәж айтуда: жедел жәрдем кез келген шақырту бойынша келуге міндетті емес. Кейбіреулер медициналық жәрдем көліктерін ауруханаға жету үшін такси ретінде пайдаланады. Ал ауырсынуды басатын дәрілер бәріне бірдей қажет емес - тек көрсетілімдер бойынша ғана салынады.
Threads желісіндегі жазбалардың астында қалдырылған пікірлердің скриншоттары
Тыныс алудың тоқтауы VS жоғары температура: шақыртудың төрт санаты
Денсаулық сақтау министрлігі біздің сауалымызға берген жауабында шақырту себептері мен көмек көлемі жедел медициналық жәрдем көрсету қағидаларымен айқындалатынын хабарлады.
Дәрігерлер клиникалық хаттамалар бойынша әрекет етеді және ең алдымен пациенттің жағдайын тұрақтандырады.
Барлық шақырту төрт санатқа бөлінеді - бригаданың не істейтіні және оның қаншалықты тез келетіні дәл осы санаттарға байланысты.
Бірінші және екінші санаттар - өмірге қауіп немесе қатер төнуі, келу уақыты 10–15 минутқа дейін
Мұндай жағдайларға: естен тану, тыныс алудың тоқтауы, қан кетуі бар көптеген ауыр жарақаттар, ауқымды күйіктер, асқынған босану, жүрек ырғағының бұзылуы, токсикологиялық заттармен улану, психоздар және тағы басқалар жатады.
Министрліктің ақпараты бойынша, бұл жағдайларда дәрігерлер пациентті бірден тексеріп, жағдайын бағалауға міндетті. Оның қан қысымын, пульсін, сатурациясын өлшейді, қажет болған жағдайда ЭКГ түсіреді.

"Сондай-ақ реанимациялық іс-шараларды жүргізе алады (қажет болған жағдайда), тыныс алуды қамтамасыз етеді, дәрі-дәрмектерді (инъекциялар, инфузиялар) енгізеді, ауырсынуды басады, қан кетуді тоқтатады, иммобилизация жасайды", - делінген хабарламада.

Осыдан кейін ауруханаға жатқызу туралы шешім қабылданып, пациент стационарға жеткізіледі.
Үшінші санат - орташа ауырлық дәрежесіндегі жағдай, келу уақыты 30 минутқа дейін
Бұған іштегі өткір ауырсынулар, физиологиялық босану, кішкентай балалар мен жүкті әйелдердегі жоғары температура (38 градустан жоғары), сусыздану белгілері бар құсу мен диарея, балалардағы шектеулі күйіктер және т.б. жатады.
Бұл жағдайларда бригада тексеру жүргізеді, базалық диагностика жасап, симптоматикалық ем береді, мысалы, қызу түсіретін немесе ауырсынуды басатын дәрілер береді, қажет болған жағдайда инъекциялар жасайды. Ауруханаға жатқызуды ұсынуы мүмкін.
Төртінші санат - шұғыл емес шақыртулар, келу уақыты 60 минутқа дейін
Мұндай өтініштерге пациентте жеңіл жарақаттар, өткір қабыну және аллергиялық аурулар, өмірге қауіп төндірмейтін созылмалы аурулардың асқынуы, асқынусыз жоғары қан қысымы және өз бетінше түсіру мүмкін болмай жатқан жоғары температура жатады.
Дәрігерлер пациентті тексереді, нұсқаулықтар беріп, емханаға жүгінуге кеңес береді. Мұндай жағдайларда әдетте ауруханаға жатқызу талап етілмейді.
Сонымен қатар 2025 жылғы 1 мамырдан бастап Қазақстанда төртінші санаттағы шақыртуларға қызмет көрсетудің жаңа қағидалары қолданысқа енді.
Таңғы сағат 8:00-ден кешкі сағат 8:00-ге дейін бұл қоңырауларға жауап беру үшін амбулаториялық клиникалардан мобильді топтар тағайындалады. Кешкі сағат 8:00-ден кейін және демалыс күндері 4-санатты қоса алғанда, барлық қоңырауларды жедел жәрдем бригадалары өңдейді.
Бригадаларда қандай дәрі-дәрмектер бар
Денсаулық сақтау министрлігі жедел жәрдем бригадалары үшін қағидаларда бекітілген дәрі-дәрмектер мен медициналық бұйымдардың міндетті минималды жиынтығы бар екенін түсіндірді.

"Ол госпитальға дейінгі кезеңде пациенттерге уақтылы және сапалы шұғыл және кезек күттірмейтін медициналық көмек көрсетуді қамтамасыз етуге арналған", - деп хабарлады Денсаулық сақтау министрлігінің баспасөз қызметі.

Сонымен бұл жиынтыққа әртүрлі құралдар кіреді:

анальгетиктер және қызу түсіретін дәрілер;
жүрек ауруларын емдеуге арналған препараттар;
асқазан-ішек жолдары бұзылыстары кезінде қолданылатын құралдар;
дәрумендер;
қан плазмасы препараттары және плазма алмастырғыштар;
жаралар мен ойық жараларды емдеуге арналған құралдар;
гормоналды препараттар (жыныстық гормондар мен инсулиндерді қоспағанда);
қабынуға қарсы және ревматизмге қарсы дәрілер;
жалпы және жергілікті анестезияға арналған препараттар;
эпилепсияға қарсы препараттар;
бронхиалды демікпені емдеуге арналған құралдар;
кортикостероидтар;
табиғи апиын алкалоидтары;
тыныс алуды қолдауға және инфузиялық терапияға арналған препараттар және т.б.

Жедел медициналық көмек станцияларының дәрілік заттары мен медициналық бұйымдарының толық тізімін мына жерден көруге болады осы жерден.
Фото: © Tengrinews.kz / Болат Айтмолда
Қай жағдайда бас тартуы мүмкін
Денсаулық сақтау министрлігі егер тиісті көрсетілімдер болмаса, бригаданың кейбір процедураларды орындамауы мүмкін екенін ерекше атап өтті.

"Жоспарлы медициналық процедураларды орындау туралы талаптар қабылданбауы мүмкін, себебі бұл процедуралар алғашқы медициналық-санитарлық көмек ұйымында немесе үйде учаскелік дәрігер арқылы орындалады", - деп түсіндірді ведомство өкілдері.

Егер шақырту шұғыл жағдайларға жатпаса, дәрігерлер сол жерде қажетті көмек көрсетіп, тіркелген жері бойынша әрі қарай бақылану үшін ұсыныстар береді. Қалай болғанда да, жедел жәрдем дәрігерлері мен фельдшерлері қолдан келгеннің бәрін жасауға тырысады. Және дәлелді себепсіз пациенттерге көмек көрсетуден бас тартпайды.