Πρόωρη σύνταξη έως 10 χρόνια νωρίτερα με «άγνωστη» ρύθμιση
Πρόωρη σύνταξη ακόμη και έως 10 χρόνια πριν από τα γενικά όρια ηλικίας δίνει και το 2026 η διαδοχική ασφάλιση, ένας θεσμός που ταλαιπωρεί το 60% των ασφαλισμένων με δύο ή περισσότερο Ταμεία, λόγω της μεγάλης καθυστέρησης καταβολής των συντάξεων.
Η «άγνωστη» ρύθμιση για την πρόωρη σύνταξη αφορά όσους έχουν ασφαλιστικό χρόνο σε δύο ή περισσότερα πρώην Ταμεία και ανήκουν στους παλαιούς ασφαλισμένους, δηλαδή σε όσους είχαν πρωτοασφαλιστεί πριν από την 1η Ιανουαρίου 1993. Προσοχή: βασική προϋπόθεση είναι ότι ο ασφαλισμένος δεν μπορεί να συνταξιοδοτηθεί με τις διατάξεις του τελευταίου φορέα ασφάλισής του, αλλά έχει θεμελιώσει δικαίωμα σε κάποιον προηγούμενο, με ευνοϊκότερους όρους.
Ειδικοί στην κοινωνική ασφάλιση παρατηρούν ότι η διαδοχική ασφάλιση αποτελεί ένα ισχυρό εργαλείο για χιλιάδες σφαλισμένους (και) το 2026.
Με σωστή αξιοποίηση μπορεί να μειώσει σημαντικά το όριο ηλικίας, προσφέροντας λύση σε όσους θεωρούσαν ότι θα συνταξιοδοτηθούν στα 67.
Το μέτρο επιτρέπει σε ασφαλισμένους που δεν θεμελιώνουν δικαίωμα με τις διατάξεις του τελευταίου φορέα τους να εξεταστούν με ευνοϊκότερες προϋποθέσεις προηγούμενου Ταμείου. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ένας εργαζόμενος μπορεί να ανοίξει ξανά τον φάκελό του και να διαπιστώσει ότι δεν είναι αναγκασμένος να περιμένει τα 62 ή τα 67, αλλά μπορεί να φύγει αρκετά νωρίτερα.
Η δυνατότητα αφορά κυρίως τους λεγόμενους «παλαιούς ασφαλισμένους», δηλαδή όσους έχουν ασφαλιστεί πριν από την 31η Δεκεμβρίου 1992. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται μισθωτοί με ένσημα στο ΙΚΑ, ελεύθεροι επαγγελματίες όπως ΟΑΕΕ, ΤΕΒΕ, ΤΣΑ και ΤΑΕ, ασφαλισμένοι στο Δημόσιο, αλλά και εργαζόμενοι με διαδοχική ασφάλιση σε περισσότερους φορείς.
Η διαδικασία, όπως εφαρμόζεται το 2026, είναι τυπικά απλή αλλά ουσιαστικά απαιτεί προσοχή. Ο ασφαλισμένος υποβάλλει αίτηση στον τελευταίο φορέα ασφάλισής του και στη συνέχεια ο e-ΕΦΚΑ εξετάζει το σύνολο του ασφαλιστικού βίου. Μέσα από εσωτερική διαδικασία, επιλέγεται η πιο ευνοϊκή διάταξη συνταξιοδότησης, ακόμη και αν αυτή προέρχεται από προηγούμενο Ταμείο.
Αυτό σημαίνει ότι ο ασφαλισμένος μπορεί να συνταξιοδοτηθεί με όρους που ίσχυαν στο παρελθόν, πετυχαίνοντας σημαντική μείωση στο όριο ηλικίας. Σε αρκετές περιπτώσεις, η διαφορά μπορεί να φτάσει έως και τα 10 χρόνια. Για να ενεργοποιηθεί το δικαίωμα της διαδοχικής ασφάλισης απαιτείται να έχει συμπληρωθεί το όριο ηλικίας που προβλέπει ο ευνοϊκότερος φορέας ή να υπάρχουν τουλάχιστον 1.000 ημέρες ασφάλισης, εκ των οποίων 300 την τελευταία πενταετία. Το βασικό πλεονέκτημα της διαδοχικής ασφάλισης είναι ότι δεν δεσμεύει τον ασφαλισμένο στα γενικά όρια ηλικίας.
Αντίθετα, δίνει τη δυνατότητα αξιοποίησης των προϋποθέσεων που ίσχυαν σε προηγούμενα Ταμεία. Ετσι, ακόμη και ένας μικρός αριθμός ενσήμων σε έναν φορέα μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικός. Για το ΙΚΑ και το Δημόσιο η ηλικία που μπορεί να υποβληθεί το αίτημα είναι από το 52ο έτος της ηλικίας, ενώ για τον ΟΑΕΕ από το 60ό κι έπειτα.
Εδώ θα πρέπει να τονιστεί ότι χιλιάδες ασφαλισμένοι με ένσημα σε περισσότερα από ένα Ταμεία περιμένουν πολλούς μήνες για την απονομή σύνταξης, εξαιτίας ελλείψεων στο μητρώο και έλλειψης προσωπικού στον ΕΦΚΑ. Μάλιστα, σήμερα όσοι ασφαλισμένοι έχουν διαδοχική ασφάλιση (δηλαδή δύο Ταμεία και άνω) και εκτιμάται ότι καλύπτουν το 60% των συνταξιούχων, περιμένουν έως και δύο χρόνια για να λάβουν την κύρια σύνταξή τους!
Βασικές αιτίες
Τρεις είναι οι βασικές αιτίες των καθυστερήσεων:
1. Ανολοκλήρωτο ηλεκτρονικό μητρώο ασφαλισμένων. Δεν υπάρχει πλήρης καταγραφή του ιστορικού εργασίας κάθε ασφαλισμένου.
2. Καθυστερήσεις στα λογισμικά υπολογισμού. Η ψηφιοποίηση των διαδικασιών παραμένει ελλιπής, με αποτέλεσμα μεγάλες αναμονές.
3. Ελλειψη προσωπικού στον ΕΦΚΑ. Τα τελευταία χρόνια οι υπάλληλοι του ΕΦΚΑ έχουν μειωθεί κατά 40%, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να ανταποκριθούν στον όγκο των αιτήσεων.
Πάντως, το υπουργείο Εργασίας δεσμεύεται ότι εντός του έτους θα μειωθεί σημαντικά ο χρόνος έκδοσης των συντάξεων. Κι αυτό γιατί προς το φθινόπωρο αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί η ψηφιοποίηση 56 εκατ. σελίδων χαρτώου αρχείου του ΕΦΚΑ, που σήμερα βρίσκεται σε κούτες και προέρχεται από 28 τέως φορείς κοινωνικής ασφάλισης. Η ψηφιοποίηση του αρχείου ενσήμων του ΕΦΚΑ θα αποτελέσει και την απαρχή της λειτουργίας του νέου Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος του Φορέα και θα συμβάλει στην άμεση απονομή των συντάξεων.