Έκρηξη χρέων προς το ΕΦΚΑ: Εκτός ελέγχου οφειλές άνω των 50 δισ. ευρώ
Ανησυχητική είναι η εκτίμηση του Κέντρου Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ), σύμφωνα με την οποία περίπου το 20% του συνολικού χρέους προς τον e-ΕΦΚΑ (άνω των 50 δισ. ευρώ) χαρακτηρίζεται χαμηλής ή ακόμη και μηδενικής εισπραξιμότητας. Σε απόλυτους αριθμούς, το ποσό αυτό ανέρχεται στα 10,5 δισ. ευρώ. Πρόκειται για οφειλές που, σύμφωνα με το ΚΕΑΟ, είναι εξαιρετικά δύσκολο ή πρακτικά αδύνατο να ανακτηθούν, καθώς συνδέονται με περιπτώσεις πτωχευμένων εργοδοτών, επιχειρήσεων σε καθεστώς εκκαθάρισης ή αδράνειας, καθώς και με οφειλές που δημιουργήθηκαν πριν από την καθιέρωση του συστήματος της Αναλυτικής Περιοδικής Δήλωσης (ΑΠΔ).
Την ίδια ώρα στα 51,3 δισ. ευρώ εκτινάχτηκαν οι ληξιπρόθεσμες οφειλές των μη μισθωτών προς τον EΦΚΑ στο δ’ τρίμηνο 2025, από 50,8 δισ. ευρώ που ήταν στο γ’ τρίμηνο του προηγούμενο έτους (αύξηση κατά 633 εκατ. ευρώ). Σύμφωνα με την έκθεση του Κέντρου Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ), οι νέες ληξιπρόθεσμες οφειλές ανήλθαν στα 185 εκατ. ευρώ. Την ίδια ώρα οι επαγγελματικοί φορείς – με αφορμή τα νέα στοιχεία του ΚΕΑΟ που αποκαλύπτουν ότι πάνω από τις μισές ρυθμίσεις οφειλών προς τον ΕΦΚΑ χάνονται και χρέη ύψους 22,14 δισ. ευρώ βγαίνουν εκτός διαδικασίας – επαναφέρουν το πάγιο αίτημά για νέα ρύθμιση οφειλών έως 120 δόσεις. Οι φορείς επισημαίνουν ότι τα υφιστάμενα σχήματα των 24 ή 48 δόσεων δεν ανταποκρίνονται στις πραγματικές οικονομικές δυνατότητες των μικρών επιχειρήσεων και των ελεύθερων επαγγελματιών. Ετσι το αποτέλεσμα είναι η μαζική απώλεια ρυθμίσεων, με τα επίσημα στοιχεία να δείχνουν ότι μόλις ένας στους δέκα οφειλέτες καταφέρνει τελικά να ολοκληρώσει και να αποπληρώσει τη ρύθμιση στην οποία έχει ενταχθεί.
Ως προς την ανάλυση των οφειλών διαπιστώνεται ότι:
- Υπάρχει συγκέντρωση πλήθους οφειλετών στις χαμηλότερες κλίμακες οφειλών με 1.441.358 οφειλέτες (69,53% των οφειλετών) να έχουν οφειλή έως 15.000 € ο καθένας.
- Το 87,06% των οφειλετών (1.804.633 οφειλέτες) έχουν οφειλή έως 30.000 € ο καθένας, μεγάλο μέρος του υπολοίπου οφειλών αφορά 363.275 οφειλέτες με οφειλή από 15.000 ως 30.000 € ο καθένας (15,56% του τρέχοντος υπολοίπου).
- Αντίστοιχα μεγάλο μέρος του υπολοίπου οφειλών συγκεντρώνουν 96.500 οφειλέτες που έχουν οφειλή από 50.000 ως 100.000 € (13,27% του τρέχοντος υπολοίπου).
Το μεγαλύτερο μέρος των οφειλών αφορά λίγους μεγαλο-οφειλέτες με οφειλές άνω του 1 εκατ. € (2.961 οφειλέτες συγκεντρώνουν το 24,61% του υπολοίπου οφειλών).
Επισημαίνεται ότι νέο τοπίο στη διεκδίκηση ασφαλιστικών οφειλών έφερε το 2026. Από την πρώτη ημέρα του νέου έτους το χρονικό όριο μέσα στο οποίο το Δημόσιο μπορεί να αναζητήσει χρέη περιορίστηκε αισθητά, μετατοπίζοντας τις ισορροπίες στη διαχείριση των ασφαλιστικών υποχρεώσεων. Συγκεκριμένα, για οφειλές που θα δημιουργηθούν από 1η Ιανουαρίου 2026 και μετά, ο χρόνος παραγραφής μειώνεται στα πέντε έτη.
Αντίθετα, όλα τα χρέη που αφορούν ασφαλιστικές περιόδους έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2025 εξακολουθούν να διέπονται από το προηγούμενο καθεστώς της δεκαετούς παραγραφής, ανεξάρτητα από το πότε θα βεβαιωθούν.
Ελεγκτικοί μηχανισμοί
Η αλλαγή αυτή δεν είναι τυπική. Η συντόμευση της προθεσμίας αναμένεται να οδηγήσει σε πιο έντονη κινητοποίηση των ελεγκτικών μηχανισμών του ΕΦΚΑ και του ΚΕΑΟ, καθώς η πενταετία «τρέχει» μόνο εφόσον δεν θα υπάρξει καμία ενέργεια αναζήτησης της οφειλής. Με την παραμικρή πράξη – όπως ειδοποίηση, έλεγχο ή βεβαίωση – ο χρόνος παραγραφής διακόπτεται και επανεκκινεί, ανοίγοντας νέο κύκλο πέντε ετών.
Το νέο πλαίσιο απορρέει από την εφαρμογή του άρθρου 6 του Ν. 4997/2022 και επηρεάζει συνολικά τον τρόπο με τον οποίο το Δημόσιο σχεδιάζει την είσπραξη ασφαλιστικών απαιτήσεων. Παράλληλα, αλλάζει και τη στρατηγική που καλούνται να ακολουθήσουν εργοδότες και επαγγελματίες, οι οποίοι θα πρέπει να επανεκτιμήσουν τον χρονικό ορίζοντα και τους κινδύνους που συνδέονται με εκκρεμείς ή μελλοντικές υποχρεώσεις.
Στην πράξη, η μετάβαση στο νέο καθεστώς δημιουργεί δύο «ταχύτητες» χρεών: τα παλαιά, που παραμένουν για χρόνια ανοιχτά, και τα νέα, που απαιτούν ταχύτερη δράση από τη διοίκηση. Για τους ασφαλισμένους η γνώση τού πότε δημιουργήθηκε μια οφειλή αποκτά πλέον καθοριστική σημασία.