Ғалымдар интернет пен деменция арасындағы күтпеген байланысты анықтады
Ғалымдар интернетті тұрақты пайдалану егде жастағы адамдарда деменция қаупінің төмендеуімен байланысты болуы мүмкін деген мәлімдеме жасады. Бұл ретте мамандар тек экран алдында өткізген уақыт емес, адамның онлайн режимінде нақты немен айналысатыны маңызды екенін баса айтады, деп хабарлайды Tengri Life тілшісі South China Morning Post порталына сілтеме жасап.
Зерттеу нені көрсетті?
Нью-Йорк университетінің ғалымдары сегіз жыл бойы 50 мен 65 жас аралығындағы 18 мың адамды бақылаған.
Нәтижелерге сәйкес, интернетті жүйелі түрде пайдаланатындарда деменцияның даму қаупі желіні мүлдем дерлік қолданбайтын адамдарға қарағанда шамамен екі есе төмен болған.
Зерттеушілер мұны онлайн-белсенділік "когнитивті резервті" - мидың жасқа байланысты өзгерістердің орнын толтыру қабілетін қолдауымен түсіндіреді.Қарапайым тілмен айтқанда, адам ақпарат іздегенде, хабарлама жазғанда, билет брондағанда, бейнебайланыс арқылы сөйлескенде немесе жаңа цифрлық сервистерді меңгергенде, ми белсенді жұмыс істеуін жалғастырады.
Сан емес, сапа маңызды
Когнитивті нейробиолог Марк Уильямстың пікірінше, гаджеттер мен интернетті шамадан тыс пайдалану ерте деменцияның артуына әкелуі мүмкін. Соның ішінде 25-35 жастағы адамдар үшін де қауіп бар. Ғалымның айтуынша, мұндай белгілері бар ең жас емделуші 19 жаста.
Сонымен бірге ғалымдар интернеттегі барлық белсенділіктің бірдей пайдалы емес екенін ерекше атап өтеді.
Лекті баяу парақтау, қысқа бейнероликтерді шексіз көру және әлеуметтік желілерде сағаттап отыру әдеті мұндай оң әсер бермейді.
Сонымен қатар зерттеу көрсеткендей, интернетті тым ұзақ пайдалану да когнитивті қабілеттің төмендеу қаупінің артуына байланысты болуы мүмкін. Ең жақсы көрсеткіштер күніне бірнеше минуттан шамамен екі сағатқа дейін онлайн болатын адамдарда байқалды.
Ми үшін не пайдалы?
Мамандар пікірінше, ми белсенділігіне зейін мен ойлауды талап ететін әрекеттер жақсы әсер етеді:
жаңа ақпарат іздеу;хаттарды оқу және жауап беру;сапарлар мен істерді жоспарлау;жақындарымен бейнеқоңырау арқылы сөйлесу;онлайн-оқу;логикалық ойындар мен есептер.
Жадқа, сөйлеуге, талдауға және шешім қабылдауға байланыстының бәрі когнитивті функцияларды сақтауға көмектеседі.
Мамандар не кеңес береді?
Сарапшылар бірнеше қарапайым ережені сақтауды ұсынады:
пассивті парақтауды азайту. Әңгіме контентті мақсатсыз көру туралы болса, әлеуметтік желілерді күніне 20-30 минутқа дейін шектеген дұрыс;ұйқы режимін қадағалау. Ұйқыға 30-60 минут қалғанда телефон мен басқа да гаджеттерді жинап қойған абзал;үзіліс жасау. 20-20-20 ережесін ұстану пайдалы: әр 20 минут сайын 20 секунд бойы шамамен 6 метр қашықтыққа қарау керек;офлайн өмірді ұмытпау. Интернеттен тыс физикалық белсенділік, серуендеу, кітап оқу, араласу және хобби мидағы жасқа байланысты өзгерістердің алдын алудың маңызды факторлары болып қала береді.
Басты ереже
Мамандар интернетті тек лентаны шексіз парақтау үшін емес, араласу, оқу және мәселелерді шешу үшін саналы түрде пайдаланса, ол пайдалы құрал бола алатынын атап өтті.