Ντόμινο ανατιμήσεων: Πώς ο πόλεμος απειλεί την παγκόσμια γεωργία

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δεν δημιουργεί μόνο ανατιμήσεις-ρεκόρ σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο, αλλά και στα λιπάσματα, που επηρεάζουν άμεσα με τη σειρά τους τόσο το κόστος όσο και τη διαθεσιμότητα τροφίμων από την Ευρώπη έως την Ασία και την Αμερική.

Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχει επηρεάσει καίρια τις εξαγωγές λιπασμάτων και βασικών υλικών για την παραγωγή τους από τη Μέση Ανατολή, από όπου εδώ και πολλά χρόνια παράγεται και διακινείται πολύ μεγάλο ποσοστό των παγκόσμιων αναγκών.

Περίπου το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών λιπασμάτων μέσω θαλάσσης προέρχεται και διακινείται από τις χώρες του Περσικού Κόλπου. Τα ποσοστά είναι πολύ μεγαλύτερα για την ουρία, το πιο ευρέως χρησιμοποιούμενο αζωτούχο λίπασμα, με περίπου το 46% του παγκόσμιου εμπορίου να συνδέεται με τους παραγωγούς των χωρών του Κόλπου.

Αυτές οι εξαγωγές κατευθύνονται σε μεγάλο βαθμό προς βασικές γεωργικές αγορές, με επικεφαλής την Ινδία (18%), ακολουθούμενη από τη Βραζιλία (10%) και την Κίνα (8%). Επιπλέον σημαντικά μερίδια πηγαίνουν στο Μαρόκο, τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Αυστραλία και την Ινδονησία (6% έως 8%), σύμφωνα με στοιχεία που συγκέντρωσε η Statista.

Ελλείψεις σε τέτοιες αγορές επηρεάζουν άμεσα την παραγωγή και τις τιμές στην Ευρώπη λόγω της μεγάλης αλληλεξάρτησης της γεωργίας σε παγκόσμιο επίπεδο.

Αναλυτές προειδοποιούν ότι όσο περισσότερο παραμένουν κλειστά τα Στενά του Ορμούζ τόσο περισσότερο θα αρχίσουν να πλήττονται οι παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού. Εκτός από τις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου, «μια παρατεταμένη διαταραχή θα περιορίσει σημαντικά τη διαθεσιμότητα λιπασμάτων σε περιοχές που εξαρτώνται από τις εισαγωγές, όπως η Βραζιλία, η Ινδία, η Νότια Ασία και μέρη της Ευρωπαϊκής Ενωσης» ανέφερε η ολλανδική τράπεζα ING σε πρόσφατο σημείωμά της προς τους πελάτες.

Φυσικό αέριο

Τα περισσότερα λιπάσματα παρασκευάζονται με φυσικό αέριο. Ετσι, η πλούσια σε ενέργεια Μέση Ανατολή είχε γίνει βασικός παγκόσμιος παραγωγός τους, ακολουθώντας σε μέγεθος μόνο τη Ρωσία.

Με το κλείσιμο ουσιαστικά των Στενών του Ορμούζ άρχισαν να καταγράφονται φαινόμενα ντόμινο. Στη Σλοβακία, την Ινδία και την Αλγερία, εργοστάσια λιπασμάτων έχουν κλείσει ή έχουν επιβραδύνει την παραγωγή τους λόγω των αυξανόμενων τιμών του φυσικού αερίου.

Η Κίνα έχει περιορίσει τις αντίστοιχες εξαγωγές. Στην Αυστραλία οι καλλιεργητές σιταριού φυτεύουν λιγότερο και οι καλλιεργητές καλαμποκιού και σόγιας στις Ηνωμένες Πολιτείες αναζητούν τρόπους για να συνεχίσουν τις δραστηριότητές τους, έδειχναν στοιχεία από τους «Τάιμς της Νέας Υόρκης» (ΝΥΤ). Οι αλυσιδωτές επιπτώσεις της σύγκρουσης στην προσφορά λιπασμάτων επιδεινώνονται μέρα με τη μέρα, αυξάνοντας τις τιμές για τους αγρότες παγκοσμίως και απειλώντας να οδηγήσουν σε επισιτιστική ανασφάλεια σε ορισμένα μέρη του κόσμου.

Η γεωργία

Τα λιπάσματα παραμένουν ακρογωνιαίος λίθος της σύγχρονης γεωργίας και οι ελλείψεις στην προσφορά ή οι αυξήσεις των τιμών θα μπορούσαν ενδεχομένως να μεταφραστούν πολύ γρήγορα σε υψηλότερο κόστος παραγωγής και διάθεσης τροφίμων.

Για τις ανεπτυγμένες χώρες, όπως είναι οι ευρωπαϊκές, αυτό σημαίνει αυξήσεις στα ράφια των σουπερμάρκετ και τελικά υψηλότερο συνολικά πληθωρισμό. Επίσης η κατάσταση κάνει ακόμη πιο δύσκολο το έργο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας στη χάραξη της νομισματικής πολιτικής. Για τις πιο φτωχές χώρες, ειδικά στην Αφρική και της Νότια Ασία, οι κίνδυνοι είναι ακόμη μεγαλύτεροι αφού αυξάνεται η πιθανότητα επισιτιστικών κρίσεων, ειδικά εάν συνεχιστούν οι περιορισμοί στην προσφορά.