Χαμένα για 2.000 χρόνια: Ανακαλύφθηκαν ποιήματα του Έλληνα φιλοσόφου Εμπεδοκλή στο Κάιρο

Μια σημαντική ανακάλυψη στην Αίγυπτο ρίχνει νέο φως σε έναν από τους πιο επιδραστικούς στοχαστές της αρχαίας Ελλάδας, καθώς εντοπίστηκαν 30 άγνωστοι μέχρι σήμερα στίχοι του Εμπεδοκλή σε πάπυρο αιώνων.

Σύμφωνα με το greekcitytimes, τα αποσπάσματα, που χρονολογούνται περίπου πριν από 2.000 χρόνια, βρέθηκαν στα αρχεία του Γαλλικού Ινστιτούτου Ανατολικής Αρχαιολογίας στο Κάιρο. Θεωρείται ότι προέρχονται από το μοναδικό σωζόμενο αντίγραφο του έργου του Εμπεδοκλή Περί Φύσεως (Physica).

Ξαναανακαλυμμένοι χαμένοι στίχοι

Η ανακάλυψη γνωστοποιήθηκε από ομάδα Ευρωπαίων ερευνητών με επικεφαλής τον παπυρολόγο Nathan Carlig του Πανεπιστημίου της Λιέγης. Ο πάπυρος, καταχωρημένος ως «P.Fouad inv. 218», είχε πρωτοεντοπιστεί το 2017 κατά τη διάρκεια προγράμματος εξέτασης ανώνυμων ελληνικών χειρογράφων.

«Είναι σαν να ξαναανακαλύπτουμε χαμένα έργα της αρχαιότητας», δήλωσε ο Carlig, χαρακτηρίζοντας την ανακάλυψη ως σπάνια ευκαιρία πρόσβασης στα αυθεντικά λόγια του φιλοσόφου, πέρα από τις μεταγενέστερες ερμηνείες.

Οι πρόσφατα μεταφρασμένοι στίχοι δημοσιεύθηκαν με επιστημονικό σχολιασμό στο βιβλίο L’Empédocle du Caire.

Ένας φιλόσοφος-ποιητής αποκαλύπτεται

Ο Εμπεδοκλής είναι γνωστός για τη θεωρία του περί των τεσσάρων στοιχείων — φωτιά, αέρας, γη και νερό — ενώ ταυτόχρονα έγραφε σε ποιητική μορφή, συνδυάζοντας φιλοσοφία και λογοτεχνία.

Το νέο υλικό φωτίζει τις αντιλήψεις του για την αισθητηριακή εμπειρία, την όραση και την έννοια των «εκπομπών σωματιδίων» (effluvia), μια θεωρία που επιχειρεί να εξηγήσει πώς ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται τον κόσμο γύρω του.

Μέχρι σήμερα, οι γνώσεις μας για αυτές τις ιδέες προέρχονταν κυρίως μέσα από έργα μεταγενέστερων φιλοσόφων, όπως ο Πλάτων, ο Αριστοτέλης και ο Θεόφραστος.

Επανεκτίμηση της κληρονομιάς του Εμπεδοκλή

Η ανακάλυψη αναμένεται να αναδιαμορφώσει την επιστημονική κατανόηση της επίδρασης του Εμπεδοκλή τόσο στην αρχαία όσο και στη μεταγενέστερη φιλοσοφική παράδοση.

Οι ερευνητές εντοπίζουν αντανακλάσεις του έργου του σε συγγραφείς όπως ο Λουκρήτιος και ο Αριστοφάνης, καθώς και στην ανάπτυξη της πρώιμης ατομικής θεωρίας που σχετίζεται με τον Δημόκριτο.

Ο Carlig περιέγραψε την κοσμοθεωρία του Εμπεδοκλή ως εντυπωσιακά σύγχρονη, υπογραμμίζοντας μια ολιστική οπτική όπου όλη η ύλη — άνθρωποι, ζώα και αντικείμενα — αποτελείται από τα ίδια στοιχεία, ενωμένα από δυνάμεις αγάπης και χωρισμένα από τη σύγκρουση.

Η ανακάλυψη προσφέρει μια σπάνια ματιά στην αυθεντική φωνή ενός φιλοσόφου του οποίου το έργο έχει επιβιώσει κυρίως μέσα από αποσπάσματα και δευτερογενείς αναφορές — μέχρι τώρα.