Γνωριμία με τις ορχιδέες του Υμηττού
Αναζητώντας έναν άγνωστο θησαυρό, κρυμμένο στην καρδιά της Αττικής: τις ορχιδέες του Υμηττού. Σε λίγες ημέρες, ομάδες πολιτών θα συμμετάσχουν σε έναν ιδιαίτερο περίπατο με σκοπό την ανακάλυψη του άγνωστου, αλλά εντυπωσιακού, πλούτου του Υμηττού σε ένα φυτό με το οποίο λίγοι έχουν ασχοληθεί. Στο βουνό απαντώνται περισσότερα από 30 είδη ορχιδέας, αριθμός αξιοσημείωτος για ένα σχετικά μικρό και χαμηλό βουνό, ενώ κάποια από τα συγκεκριμένα είδη είναι σπάνια. Χαρακτηριστική περίπτωση είναι αυτή του προστατευόμενου Ophrus argolica που έχει εντοπιστεί μόλις δύο φορές στον Υμηττό σε διάστημα αρκετών ετών και λίγες φορές σε ολόκληρη την Αττική. Το πρόγραμμα διοργανώνεται από τη Φιλοδασική Ενωση Αθηνών, με τη συμμετοχή επιστημόνων του ΕΚΠΑ και με τελικό στόχο τη δημιουργία μιας ομάδας πολιτών-ερευνητών οι οποίοι θα διδαχθούν να τις αναγνωρίζουν και να τις καταγράφουν ενισχύοντας το έργο των ειδικών.
«Ο αριθμός των ειδών ορχιδέας που έχουν καταγραφεί στον Υμηττό είναι ιδιαίτερα σημαντικός για έναν περιαστικό ορεινό όγκο με τόσο μεγάλη επισκεψιμότητα και άμεση γειτνίαση με τον αστικό ιστό της Αθήνας. Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι ότι στην περιοχή του Αισθητικού Δάσους του Υμηττού έχουν αναφερθεί 26 είδη, δηλαδή ένα πολύ μεγάλο μέρος της ορχιδεοχλωρίδας του βουνού.
Το στοιχείο αυτό αναδεικνύει την περιοχή ως σημαντικό θύλακο φυτοποικιλότητας και υπογραμμίζει την ανάγκη για συστηματική παρακολούθηση και προστασία. Πρόκειται, ουσιαστικά, για έναν πλούτο βιοποικιλότητας που επιβιώνει δίπλα στην πόλη και γι’ αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη οικολογική και εκπαιδευτική αξία», εξηγούν στα «ΝΕΑ» μέλη του προγράμματος «OrcHymettus», στο πλαίσιο του οποίου θα πραγματοποιηθεί ο περίπατος στις 3 Απριλίου.
Προστατεύονται και από Προεδρικό Διάταγμα!
Αξίζει να σημειωθεί ότι όλες οι αυτοφυείς ορχιδέες της Ελλάδας προστατεύονται από το Προεδρικό Διάταγμα 67/1981, γεγονός που καθιστά παράνομη την συλλογή ή την καταστροφή τους.
Στις ορχιδέες του Υμηττού συμπεριλαμβάνονται σπάνια και κινδυνεύοντα είδη με ιδιαίτερο ενδιαφέρον προστασίας. «Ορισμένα έχουν πολύ εξειδικευμένες απαιτήσεις και εξαρτώνται από συγκεκριμένους επικονιαστές, γεγονός που τα καθιστά ευάλωτα σε περιβαλλοντικές αλλαγές και σε ανθρώπινες πιέσεις, όπως η συχνή διέλευση επισκεπτών», λένε οι ειδικοί. «Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν είδη του γένους Ophrys, τα οποία μιμούνται έντομα για να προσελκύσουν επικονιαστές. Ξεχωρίζει η Ophrys argolica, που έχει καταγραφεί στην περιοχή και προστατεύεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς περιλαμβάνεται στην Οδηγία 92/43 της Ευρωπαϊκής Ενωσης για τη διατήρηση της φύσης, ενώ παράλληλα έχει χαρακτηριστεί ως τρωτό είδος από τη Διεθνή Ενωση για τη Διατήρηση της Φύσης. Η παρουσία τέτοιων ειδών αναδεικνύει τη μεγάλη οικολογική αξία του Υμηττού και την ανάγκη για συνεχή παρακολούθηση και προστασία των οικοτόπων του», λένε οι ειδικοί του «OrcHymettus».
«Οι ορχιδέες είναι μία ιδιαίτερα ξεχωριστή αλλά και ευάλωτη ομάδα φυτών, καθώς η επιβίωσή τους εξαρτάται από πολύ λεπτές οικολογικές ισορροπίες. Συνδέονται στενά τόσο με τους επικονιαστές τους όσο και με μύκητες του εδάφους, που είναι απαραίτητοι για τη φύτρωση και την ανάπτυξή τους. Για τον λόγο αυτόν, η κατάσταση των πληθυσμών τους λειτουργεί και ως δείκτης “υγείας” του ίδιου του οικοσυστήματος. Στον Υμηττό, όπου απαντάται ένας εντυπωσιακός αριθμός ειδών ορχιδεών, η προστασία τους δεν αφορά μόνο μεμονωμένα φυτά, αλλά τη συνολική διατήρηση της βιοποικιλότητας και της οικολογικής ισορροπίας ενός πολύτιμου φυσικού χώρου δίπλα στην πόλη», προσθέτουν.
Οπως εξηγεί στα «ΝΕΑ» ο διευθυντής της Φιλοδασικής Ενωσης Αθηνών, Παναγιώτης Καφούσιας, «το πρόγραμμα υλοποιείται σε συνεργασία με το Τμήμα Βιολογίας του ΕΚΠΑ και το Ινστιτούτο Μεσογειακών Οικοσυστημάτων του ΕΛΓΟ Δήμητρα. Σκοπός του είναι η προστασία και η διατήρηση των ορχιδέων, ειδικά όσων κινδυνεύουν, η συλλογή σπερμάτων για καλλιέργεια στο εργαστήριο και η δοκιμή μεταφύτευσής τους στον Βοτανικό Κήπο της Φιλοδασικής Ενωσης, όταν μεγαλώσουν. Ο περίπατος, που γίνεται για την ευαισθητοποίηση του κοινού, είναι ανοικτός σε όποιον το επιθυμεί, ενώ θα πραγματοποιηθεί και διαγωνισμός φωτογραφίας με θέμα τις ορχιδέες του Υμηττού».