ΠΑΣΟΚ: Αμοιβαίες υποχωρήσεις για νέα δυναμική

Πολύ πριν ξεκινήσει το συνέδριο του ΠΑΣΟΚ, ήταν αρκετοί εκείνοι που πίστεψαν πως δεν θα είναι ούτε εύκολο ούτε ανώδυνο: η ρητορική που είχε αναπτυχθεί ανάμεσα σε προεδρικούς και αντιπολιτευόμενους, οι δημόσιες αντιπαραθέσεις και μια διαγραφή είχαν δημιουργήσει ένα σκηνικό έντασης που δεν είχε εκφραστεί δυνατά, αλλά δρούσε υπόκωφα, κάτω από το ραντάρ και έψαχνε τον τρόπο να αποτυπωθεί. Αυτό όμως που δεν είχαν υπολογίσει σωστά οι παρατηρητές είναι η ικανότητα του ΠΑΣΟΚ να αναγνωρίζει τη στιγμή – αν, δηλαδή, «παίρνει» το κόμμα να μπει σε έναν κύκλο εσωστρέφειας την ώρα που η κυβέρνηση της ΝΔ, για πρώτη φορά εδώ και μια επταετία, πιέζεται, ειδικά δε ενώ βρίσκεται στα σκαριά ένα ακόμα κόμμα στον προοδευτικό χώρο, αυτό του Αλέξη Τσίπρα, που δρα ανταγωνιστικά και ως προς τον πρωταγωνιστικό ρόλο που θέλει να έχει το ΠΑΣΟΚ στον προοδευτικό χώρο.

Εικόνα ενότητας

Γι’ αυτό, όλα δείχνουν, το συνέδριο ήταν εμφανώς ένα συνέδριο αμοιβαίων συμβιβασμών μπροστά στον κοινό στόχο: όλοι κάτι κέρδισαν, όλοι κάτι έχασαν, σοβαρές εντάσεις δεν υπήρξαν. Ολοι αναγνώρισαν πως αυτό το τριήμερο ήταν η αρχή της τελικής προσπάθειας για τις επόμενες εκλογές, στις οποίες, όπως είπε ο Νίκος Ανδρουλάκης, το ΠΑΣΟΚ θέλει να κάνει το «μεγάλο άλμα για την πολιτική αλλαγή». Στην εικόνα αυτή της ενότητας συνέβαλε και η παρουσία των δύο πρώην προέδρων του κόμματος, του Γιώργου Παπανδρέου και του Ευάγγελου Βενιζέλου, οι οποίοι κάθισαν δίπλα-δίπλα, στέλνοντας το δικό τους μήνυμα – ακόμα κι αν στις ομιλίες τους τόνισαν διαφορετικά σημεία της παρουσίας του ΠΑΣΟΚ, οι δύο περιέγραψαν το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης ως έναν από τους δύο βασικούς πόλους: «Το ΠΑΣΟΚ δεν επιστρέφει για να διαχειριστεί καλύτερα αυτό που υπάρχει. Επιστρέφει για να αλλάξει τον τρόπο που λειτουργεί η χώρα. Δεν είμαστε καλύτεροι διαχειριστές του πελατειακού συστήματος. Είμαστε εκείνοι που θέλουν να το ανατρέψουν», ανέφερε ο Γιώργος Παπανδρέου. «Το ΠΑΣΟΚ απευθύνεται απευθείας σε όλο τον ελληνικό λαό, σε όλες τις κοινωνικές και παραγωγικές δυνάμεις, σε όλους τους πολίτες αδιαμεσολάβητα, καθώς αυτοί δεν είναι αιχμάλωτοι προηγούμενων εκλογικών τους επιλογών», είπε ο Βενιζέλος.

Τι σημαίνει συμβιβασμός; Σε πολιτικό επίπεδο και με παρασκηνιακές επαφές που μπορεί να μην έφτιαξαν τις σχέσεις, όμως καταλάγιασαν τα πνεύματα, η διατύπωση στη διακήρυξη του συνεδρίου για τον αποκλεισμό της συνεργασίας με τη ΝΔ («Προϋπόθεση για την Πολιτική Αλλαγή είναι η ήττα της ΝΔ, η ήττα της διαφθοράς, της αδιαφάνειας και της ανισότητας. Η Πολιτική Αλλαγή δεν μπορεί να υπάρξει με τη ΝΔ σε οποιονδήποτε κυβερνητικό ρόλο»), η οποία είχε πάρει τη σύμφωνη γνώμη όλων όσοι συμμετείχαν στην Πολιτική Γραμματεία, δεν αμφισβητήθηκε στο συνέδριο. Είναι αρκετά δεσμευτική έτσι ώστε ακόμα και αν επιχειρηθεί να ανατραπεί, αυτή η απόφαση να πρέπει να περάσει από ένα δημοψήφισμα στη βάση ή από νέο συνέδριο. Και εφάπτεται με τα λόγια του Ανδρουλάκη: «Οποιος πιστεύει ότι υπάρχει σενάριο συνεργασίας με αυτούς που οργάνωσαν την ηθική και πολιτική μου εξόντωση, βρίσκεται εκτός πραγματικότητας», σχολίασε ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ στην έναρξη του συνεδρίου, με ειδική αναφορά στην υπόθεση των υποκλοπών.

Με όλες τις πλευρές ικανοποιημένες, ψήφισμα που θα μπορούσε να έχει λειτουργήσει αντιπαραθετικά στην προεδρική πρόταση δεν τέθηκε. «Μου είπαν ότι αυτό είναι εμμονή, πείσμα, ατζέντα για το συνέδριο. Δεν με ενδιαφέρει. Γιατί η πρόταση αυτή είναι η απαραίτητη προϋπόθεση, είναι απαράβατος όρος για την πολιτική μας αξιοπιστία, για να μεγαλώσουμε εκλογικά, για την προοπτική της νίκης. Ας μην κάνουμε πως δεν το καταλαβαίνουμε», ανέφερε ο Χάρης Δούκας, εκτιμώντας πως χάρη στη δική του πίεση υπήρξε η διατύπωση. «Σωστός ο Χάρης που επέμεινε. Σωστός ο πρόεδρος που το υιοθέτησε. Οχι μόνο διότι είναι κακό για το ΠΑΣΟΚ. Διότι είναι κάκιστο για την πατρίδα», τόνισε ο Παύλος Γερουλάνος. «Η απάντηση πρέπει να είναι καθαρή, όπως καθαρή πρέπει να είναι και η διαχωριστική γραμμή με τη Δεξιά, χωρίς αστερίσκους και θολά σημεία. Διαχωριστική γραμμή με τη Δεξιά του Μητσοτάκη, αλλά και οποιουδήποτε άλλου. Ως διαφοροποίηση πολιτική, ιδεολογική, αξιακή, ηθική», είπε και ο Μανώλης Χριστοδουλάκης, στην επίσημη πρώτη του ως αυτόνομος πόλος. Εξίσου αιχμηρή υπήρξε και η Αννα Διαμαντοπούλου, επιβεβαιώνοντας τη σύμπνοια εντός του κόμματος: «Το ΠΑΣΟΚ δεν υπάρχει περίπτωση να συνεργαστεί με κόμματα με τα οποία έχει πολιτικές ιδεολογικές και σήμερα ηθικές διαφορές όπως είναι η ΝΔ».

Η ενοποίηση του κόμματος

Σε καταστατικό επίπεδο, υπήρξε επίσης συμβιβασμός. Οι αλλαγές που είχε προτείνει ο Ανδρουλάκης δεν βρήκαν ιδιαίτερες αντιρρήσεις, εκτός από μία: τη χρονολογική μετακίνηση του συνεδρίου, έτσι ώστε αυτό να προηγείται της εκλογής αρχηγού από τη βάση, με δυνατότητα εκλογής οργάνων και έγκρισης των υποψηφιοτήτων. Με αυτήν τη διάταξη διαφώνησαν όλες οι πλευρές της αντιπολίτευσης. Και, ακριβώς γι’ αυτό, παρά τις διαβουλεύσεις, δεν κατατέθηκε καν σε ψηφοφορία – με προεδρική απόφαση, που έγινε έτσι ώστε τίποτα να μην επισκιάσει την καταστατική ουσία του συνεδρίου. Που δεν είναι άλλη από την ενοποίηση του κόμματος, στο οποίο διασφαλίζεται όχι μόνο η ύπαρξη των διαφόρων τάσεων, αλλά και η ποσόστωσή τους. Το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ έχει πλέον τη δυνατότητα να διεκδικήσει το αναλογικό μπόνους έως επιπλέον 50 εδρών, εφόσον έρθει πρώτο – και αυτή η δυνατότητα στέλνει το δικό της μήνυμα. Παράλληλα, σε μια κίνηση αβρότητας, η Χαριλάου Τρικούπη συμπεριέλαβε τον δήμαρχο της πρωτεύουσας στην Κεντρική Επιτροπή χωρίς σταυρό, ως αριστίνδην, εξασφαλίζοντας την παρουσία του. Εκτός από τον Δούκα, το ίδιο πλέον ισχύει με τους δύο δημάρχους Πειραιά και Θεσσαλονίκης, τους εκλεγμένους περιφερειάρχες με το ΠΑΣΟΚ, καθώς και τους πρώην γραμματείς του κόμματος (η διάταξη αφορά επίσης τον Κώστα Λαλιώτη, τον Μιχάλη Καρχιμάκη, τον Κώστα Σκανδαλίδη και τον Ανδρέα Σπυρόπουλο).

Το πραγματικό ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν το ΠΑΣΟΚ θα διασπόταν έναν χρόνο (ή και λιγότερο) πριν από την εθνική κάλπη. Είναι αν, εκτός από τη στιγμή για ενότητα, έχει καταφέρει να διακρίνει τι ζητεί από αυτό το ακροατήριό του.