Πρόωρες εκλογές και σταθερότητα

Μια είναι η μαγική λέξη γύρω από την οποία ανταλλάσσουν επιχειρήματα οι υπέρμαχοι και οι πολέμιοι των πρόωρων εκλογών: η σταθερότητα. Μόνο που η έννοια της σταθερότητας δεν είναι ουδέτερη – και δεν αφορά όλους με τον ίδιο τρόπο.

Οσοι αντιτίθενται στις πρόωρες κάλπες προβάλλουν την ανάγκη πολιτικής και θεσμικής σταθερότητας. Υποστηρίζουν ότι, με πόλεμο στη γειτονιά μας, ενεργειακή αναταραχή και κίνδυνο νέου κύματος ακρίβειας, η χώρα χρειάζεται συνέχεια στη διακυβέρνηση, όχι προεκλογικές περιπέτειες. Μια μακρά εκστρατεία, με υπηρεσιακή κυβέρνηση και παραλυμένο κρατικό μηχανισμό, θα δυσκόλευε τη λήψη κρίσιμων αποφάσεων για την οικονομία, την ενέργεια, τα εθνικά θέματα. Σ’ αυτό προστίθεται και η θεσμική διάσταση: η διαρκής διάλυση της Βουλής για λόγους τακτικής διαβρώνει την έννοια της τετραετίας και την αξιοπιστία των δεσμεύσεων του Πρωθυπουργού.

Από την άλλη, η παράδοση των πρόωρων εκλογών τροφοδοτεί το αντίστροφο επιχείρημα: ότι η καθυστέρηση μπορεί να οδηγήσει ακριβώς στην κατάρρευση της σταθερότητας. Οι υποστηρικτές της άμεσης προσφυγής στις κάλπες δεν μιλούν απλώς για «αξιοποίηση ευνοϊκών δημοσκοπήσεων», αλλά για αποτροπή ενός μελλοντικού θεσμικού και πολιτικού αδιεξόδου. Αν η ακρίβεια εκτιναχθεί, αν η κοινωνική δυσαρέσκεια μεγαλώσει, αν υποθέσεις όπως οι υποκλοπές και ο ΟΠΕΚΕΠΕ λάβουν εκρηκτικές διαστάσεις, μπορεί να καταστεί αδύνατη η συγκρότηση σταθερής κυβέρνησης αργότερα. Το σενάριο είναι σαφές: πολλαπλές εκλογικές αναμετρήσεις, μακρόχρονη ακυβερνησία, υπηρεσιακές κυβερνήσεις, επιδείνωση της οικονομίας μέσα σε θεσμικό κενό. Εδώ αναδεικνύεται το κρίσιμο ερώτημα: τι σημαίνει σταθερότητα και για ποιους; Για ένα μέρος του πολιτικού και οικονομικού συστήματος, «σταθερότητα» σημαίνει προβλεψιμότητα, συνέχιση μιας συγκεκριμένης οικονομικής πολιτικής, αποφυγή έντονων κοινωνικών αναταράξεων. Σε αυτό το επίπεδο, προτιμάται μια κυβέρνηση με καθαρή εντολή, ακόμα κι αν αυτή προκύψει από πρόωρες εκλογές, αρκεί να εξασφαλίζει σαφή πλειοψηφία και συνέχεια στις βασικές επιλογές.

Για τους πολλούς όμως – ιδίως για τα νοικοκυριά μεσαίων και χαμηλών εισοδημάτων – η σταθερότητα κρίνεται διαφορετικά: στη δυνατότητα να πληρώσουν τους λογαριασμούς, στην ασφάλεια της εργασίας, στην προστασία από τις απότομες αυξήσεις σε καύσιμα, ρεύμα και τρόφιμα. Αν η «πολιτική σταθερότητα» μεταφράζεται σε σταθερή, αλλά επώδυνη επιβάρυνση της καθημερινότητας, τότε για ένα μεγάλο τμήμα της κοινωνίας η έννοια χάνει την αξία της και μπορεί να εκληφθεί ως «σταθερότητα για τους λίγους».

Η ουσία είναι ότι η συζήτηση για πρόωρες εκλογές στην Ελλάδα δεν είναι μόνο ζήτημα τακτικισμού ή «παράδοσης» λύσεων μέσω της κάλπης. Είναι ζήτημα επαναπροσδιορισμού του τι εννοούμε ως σταθερότητα: συνέχεια μιας διακυβέρνησης, αποφυγή θεσμικού κενού ή βελτίωση των όρων ζωής της κοινωνικής πλειοψηφίας. Χωρίς σαφή απάντηση σε αυτό, ο δημόσιος διάλογος θα παραμένει εγκλωβισμένος ανάμεσα στον φόβο της ακυβερνησίας και στην αυταπάτη ότι η επίσπευση της κάλπης λύνει από μόνη της τα δομικά προβλήματα της χώρας.

Ο Γιάννης Ράζος είναι σύμβουλος Στρατηγικής Επικοινωνίας