Ο ιός του φονταμενταλισμού
H σκηνή αποτελεί ένα είδος ετήσιου προσκυνήματος. Και φέτος εκτυλίχθηκε στις 5 Μαρτίου στον Λευκό Οίκο. Είκοσι ηγέτες της Ευαγγελικής Εκκλησίας συγκεντρώθηκαν γύρω από τον αμερικανό πρόεδρο, με όσους ήταν πιο κοντά να του αγγίζουν τους ώμους, και προσευχήθηκαν μαζί του για την προσωπική του υγεία και την ακεραιότητα των αμερικανών στρατιωτών που πολεμούν στο Ιράν.
Το αν ο Τραμπ πράγματι πιστεύει ή υποκρίνεται πως πιστεύει είναι άγνωστο, γράφει ο Μάθιου Σιέντ στους «Times». To βέβαιο είναι ότι παρακολουθούμε κάτι αξιοσημείωτο όχι μόνο στην Αμερική, αλλά και πέρα από αυτήν: 300 χρόνια μετά τον Διαφωτισμό, η επιρροή που ασκούν οι ακραίες θρησκείες στις αποφάσεις που επηρεάζουν τον κόσμο μας αυξάνεται διαρκώς.
Ο πιο χαρακτηριστικός εκπρόσωπος αυτής της τάσης είναι ο υπουργός Αμυνας Πιτ Χέγκσεθ. Απευθυνόμενος τον περασμένο μήνα σε μια συνάθροιση Ευαγγελικών στον Λευκό Οίκο, είπε ότι μια ευθεία γραμμή συνδέει την Παλαιά και Καινή Διαθήκη με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Σε μια πρόσφατη συνέντευξή του στο 60 Minutes, βεβαίωσε ότι «η πρόνοια του παντοδύναμου Θεού μας προστατεύει τους στρατιώτες μας στη Μέση Ανατολή». Σ
τη διάρκεια του μπρίφινγκ της περασμένης εβδομάδας στο Πεντάγωνο, κάλεσε τους Αμερικανούς να προσεύχονται για τους αμερικανούς στρατιώτες «γονατισμένοι μαζί με την οικογένειά σας, στα σχολεία σας, στις εκκλησίες σας, στο όνομα του Ιησού Χριστού». Και έκλεισε την ενημέρωση των δημοσιογράφων με τον Ψαλμό 144: «Ευλογημένος να ‘σαι Κύριε, εσύ, ο βράχος μου, τα χέρια μου γυμνάζεις για τη μάχη, τα δάχτυλά μου για τον πόλεμο».
Και δεν είναι φυσικά ο μόνος. Ο γερουσιαστής Τεντ Κρουζ τόνισε σε πρόσφατη συνέντευξή του ότι η υποστήριξή του προς το Ισραήλ απορρέει από τη Βίβλο. Ο αμερικανός πρεσβευτής στο Ισραήλ Μάικ Χάκαμπι δήλωσε πριν από έναν μήνα ότι οι Εβραίοι έχουν «βιβλικό δικαίωμα» σε όλη τη γη «από το ποτάμι ως τη θάλασσα» και ότι θα ήταν μια χαρά αν καταλάμβαναν όλη τη Μέση Ανατολή (αλλά δεν είδα να ευαισθητοποιείται κανένας έλληνας σχολιαστής από εκείνους που κατήγγελλαν, και ορθώς, τους αμερικανούς φοιτητές όταν φώναζαν ανάλογα συνθήματα αναφερόμενοι στην Παλαιστίνη).
Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι ο ισλαμικός φονταμενταλισμός αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες απειλές για τη Δύση, ξεκαθαρίζει ο αρθρογράφος των «Times». Ούτε ότι η σαρία παραπέμπει στα πιο οπισθοδρομικά καθεστώτα, όπου οι γυναίκες αντιμετωπίζονται με τον χείριστο τρόπο. Δεν πρέπει όμως να αντιταχθούμε σε αυτό που ο Κρίστοφερ Χίτσενς αποκαλούσε «ιό του φονταμενταλισμού»; Δεν πρέπει να αντιδράσουμε όταν ο Νετανιάχου κηρύσσει τον ιερό πόλεμο στη Γάζα συγκρίνοντας τους Παλαιστίνιους με τους Αμαληκίτες, έναν αρχαίο λαό στην εβραϊκή Βίβλο που οι Ισραηλίτες είχαν λάβει εντολή να εξολοθρεύσουν; Δεν πρέπει να προβληματιστούμε όταν ο νέος μας σύμμαχος Ναρέντρα Μόντι μετατρέπει τη μεγαλύτερη δημοκρατία του κόσμου σε ένα προπύργιο του ινδουιστικού εθνικισμού;
Η χώρα μας, βέβαια, επιμένει πεισματικά να αρνείται τον διαχωρισμό του κράτους από τη θρησκεία. Και το ζήτημα που μας απασχολεί τις τελευταίες ημέρες είναι πώς θα καταστεί δυνατό να μεταφερθεί το Αγιο Φως από την εμπόλεμη ζώνη, με τα σενάρια να δίνουν και να παίρνουν. Υπέρ της επιστροφής της θρησκείας στη Δύση τάσσονται και πολλοί φιλελεύθεροι. Αν όμως πρέπει να έχουμε ευγνωμοσύνη στη χριστιανική θρησκεία, καταλήγει ο Σιέντ, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η ευημερία μας και η δύναμή μας απορρέουν από την επιστήμη, τον εμπειρισμό και την κουλτούρα της αμφιβολίας. Πριν από 2.000 χρόνια ο Σωκράτης επισήμανε ότι η σοφία δεν συνίσταται στην κατοχή της αλήθειας, αλλά στην επίγνωση των ορίων της.
Η ιδέα αυτή αποτυπώθηκε στη συνέχεια στην ποίηση του Κητς, που έγραψε για την αξία της αβεβαιότητας, στο έργο του Μονταίνιου, που αναρωτήθηκε «τι ξέρω;», και στα γραπτά του Τζον Λοκ, του Τζον Στιούαρτ Μιλ και της Μέρι Γουόλστονκραφτ, που συνειδητοποίησαν ύστερα από αιώνες θρησκευτικών πολέμων στην Ευρώπη ότι η απόλυτη αλήθεια δεν συμβιβάζεται με την ειρηνική συνύπαρξη.
ΣΑΛΜΑΝ ΡΟΥΣΝΤΙ (1947 – )
«Αυτά θα είναι τα όπλα μας»
«Ο φονταμενταλιστής πιστεύει ότι δεν πιστεύουμε σε τίποτα», γράφει ο μεγάλος ινδοαμερικανός συγγραφέας στη συλλογή του «Step Across This Line», που κυκλοφόρησε το 2002. «Εκείνος κατέχει τις απόλυτες βεβαιότητές του και για εμάς θεωρεί ότι είμαστε βυθισμένοι σε συβαριτικές απολαύσεις. Για να αποδείξουμε ότι έχει άδικο, θα πρέπει πρώτα απ’ όλα να γνωρίζουμε ότι έχει άδικο. Θα πρέπει να συμφωνήσουμε σε αυτά που έχουν σημασία: τα φιλιά σε δημόσιους χώρους, τα σάντουιτς με μπέικον, η διαφωνία, η πρωτοποριακή μόδα, η λογοτεχνία, η γενναιοδωρία, το νερό, μια πιο ισότιμη κατανομή των παγκόσμιων πόρων, ο κινηματογράφος, η μουσική, η ελευθερία της σκέψης, η ομορφιά, ο έρωτας. Αυτά θα είναι τα όπλα μας. Θα τους νικήσουμε όχι κάνοντας πόλεμο, αλλά επιλέγοντας να ζούμε χωρίς φόβο. Μην αφήσετε τον φόβο να κυριαρχεί στη ζωή σας. Ακόμη κι όταν φοβάστε».