Χαμίτ Μποζαρσλάν στα «ΝΕΑ»: «Το Ιράν ακόμη δεν είναι Βιετνάμ»
«Στρατιωτικά αποδυναμωμένο Ιράν δεν σημαίνει και ηττημένο» υπογραμμίζει στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» ο Χαμίτ Μποζαρσλάν, ιστορικός, πολιτικός επιστήμονας και κοινωνιολόγος, διευθυντής Σπουδών στη Σχολή Ανωτάτων Σπουδών στις Κοινωνικές Επιστήμες (EHESS), στο Παρίσι, και διευθυντής Ερευνών στο Κέντρο Τουρκικών, Οθωμανικών, Βαλκανικών και Κεντροασιατικών Σπουδών (CETOBaC).
Το Ιράν εξέθεσε τα όρια της εξουσίας του Τραμπ;
Είναι πολύ νωρίς για να το πούμε αυτό, αν και βλέπουμε ξεκάθαρα ότι στην Ουάσιγκτον δεν υπάρχει ένας αρχιστράτηγος.
Ποιος αποφασίζει για τους στρατηγικούς στόχους των ΗΠΑ;
Δεν είναι σαφές. Υπάρχει ένα είδος εγωκρατίας, η δύναμη ενός ανθρώπου, του Τραμπ, που καθορίζει τον ορίζοντα μόνος, χωρίς να ζητά τη συμβουλή ειδικών. Αποφασίζει και ταυτόχρονα δεν ξέρει τι ακριβώς έχει αποφασίσει. Εχουμε και άλλους παράγοντες ισχύος, τον Μάρκο Ρούμπιο, που είναι πολύ κοντά σε ορισμένους πρώην νεοσυντηρητικούς, τον Τζον Μπόλτον, που υπηρέτησε κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας Τραμπ, ο οποίος είναι ιδιαίτερα φιλοπόλεμος, και τον υπουργό Αμυνας, που παίζει επίσης σημαντικό ρόλο και έχει θρησκευόμενο πνεύμα. Οι ευαγγελιστές, τουλάχιστον μερικές ευαγγελικές κοινότητες, πιστεύουν ότι ο Τραμπ είναι το ατελές όργανο που χρησιμοποιεί ο Θεός για να ολοκληρώσει τα σχέδιά του. Ετσι έχουμε πολλούς παράγοντες ισχύος. Και από την άλλη πλευρά, έχουμε, φυσικά, το Ισραήλ.
Καθορίζεται ο στόχος των πολεμικών επιχειρήσεών του;
Νομίζω ότι το Ισραήλ δεν κρύβει το γεγονός ότι θέλει να ανοικοδομήσει τη Μέση Ανατολή αποτελώντας τη μόνη ηγεμονική δύναμη.
Θα το επιτύχει; Επειδή οι στόχοι μεταξύ των συμμάχων ΗΠΑ και Ισραήλ δεν συγκλίνουν απόλυτα στο μέτωπο του Ιράν.
Δεν θα επιχειρήσω να κάνω πρόβλεψη. Αυτό που μπορούμε όμως να δούμε είναι ότι το Ιράν πιθανότατα θα αποδυναμωθεί στρατιωτικά. Στρατιωτικά αποδυναμωμένο Ιράν δεν σημαίνει και ηττημένο. Η αντίληψη του τι αποτελεί ήττα δεν είναι η ίδια στο Τελ Αβίβ, στην Ουάσιγκτον και στην Τεχεράνη. Ο Τραμπ έχει πει ότι οι ΗΠΑ έχουν ήδη κερδίσει τον πόλεμο. Αλλά γνωρίζουμε ότι το Ιράν έχει ακόμα μεγάλη ικανότητα να στοχεύσει το Ισραήλ και τις γειτονικές χώρες.
Οι ΗΠΑ έκαναν λάθος υπολογισμούς ξεκινώντας πόλεμο με το Ιράν;
Δεν ξέρουμε αν είναι λάθος υπολογισμοί. Αν και δεν θα ήταν η πρώτη φορά που συμβαίνει, όπως μας δείχνουν οι πόλεμοι στο Βιετνάμ και το Ιράκ.
Μπορεί να συγκριθεί ο πόλεμος του Ιράν με αυτόν στο Βιετνάμ;
Το Ιράν ακόμη δεν είναι Βιετνάμ. Στο Βιετνάμ επιχειρούσαν αμερικανικά χερσαία στρατεύματα.
Θα καταφέρει το ιρανικό καθεστώς να μην καταρρεύσει; Βλέπουμε ότι απορροφά τους κραδασμούς και τους «αποκεφαλισμούς», καταφεύγοντας σε ολοένα και πιο σκληροπυρηνική ηγεσία.
Προς το παρόν το ιρανικό καθεστώς έχει αρκετούς πόρους για να επιβιώσει. Πρώτα απ’ όλα, υπάρχουν οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης, ένας στρατός 150.000 ανδρών, αλλά ένας στρατός ελίτ, ένας ιδεολογικός στρατός. Και ο κύριος στόχος του από τη δεκαετία του 1980, αλλά ιδιαίτερα από τη δεκαετία του 2000, είναι η προστασία και επιβίωση του καθεστώτος. Εχουν τα μέσα, αποτελώντας τον κύριο οικονομικό παράγοντα στο Ιράν.
Υπάρχει και ο κλήρος, περίπου 300.000 ή 400.000 μουλάδες, πολλοί εκ των οποίων συνδεδεμένοι με το καθεστώς, που έχουν επίσης οικονομικές δυνατότητες. Υπάρχουν και τα «Μπουνιάντ», τα πανίσχυρα, ημικρατικά φιλανθρωπικά ιδρύματα στο Ιράν, τα οποία διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στην οικονομία και την πολιτική της χώρας, με προϋπολογισμό περίπου 100 δισ. δολαρίων. Εχει τους πόρους να συντηρηθεί το καθεστώς. Αλλά η καταστολή τον Ιανουάριο του 2026 ενάντια στο κίνημα διαμαρτυρίας ήταν φρικτή και πολύ διαφορετική από το 2022 ή το 2019. Τον Ιανουάριο υπήρχε ένας ισχυρός συμβολισμός, που εμπεριείχε το «είμαστε σε θέση να κάνουμε τα πάντα, συμπεριλαμβανομένων μαζικών σφαγών». Το γεγονός ότι τον Ιανουάριο ο Ντόναλντ Τραμπ είπε πως θα έστελνε βοήθεια στους διαδηλωτές και η βοήθεια δεν ήρθε, δημιούργησε τεράστιο τραύμα στον ιρανικό πληθυσμό. Ετσι, δεν βλέπουμε καμία μορφή εξεγερσιακού δυναμικού στο Ιράν σήμερα.
Τι προβλέπετε για το μέτωπο του Λιβάνου;
Είμαι απόλυτα τρομοκρατημένος από αυτό που συμβαίνει στον Λίβανο. Δεν είναι η πρώτη φορά που έχουμε πόλεμο. Δεν είναι η πρώτη φορά που η Χεζμπολάχ ενεργεί ως κρατικός παράγοντας, αγνοώντας το μέλλον και τη σταθερότητα του Λιβάνου. Αλλά είναι η πρώτη φορά που έχουμε 1 εκατομμύριο πρόσφυγες και το Ισραήλ λέει ξεκάθαρα ότι αυτοί οι πρόσφυγες δεν θα επιστρέψουν. Αυτό σημαίνει ένα είδος εθνοκάθαρσης, αλλά σημαίνει επίσης ότι στο μέλλον το Ισραήλ μπορεί να κρατήσει αυτή τη γη. Και αυτό είναι κάτι καινούργιο. Υπάρχει τεράστια οργή όμως κατά της Χεζμπολάχ. Ο αφοπλισμός της θα προκαλέσει ίσως έναν εμφύλιο πόλεμο ή τουλάχιστον μια περίοδο βίας.