Στενά του Ορμούζ: Τα «διόδια» του Ιράν – Πώς αποφασίζει η Τεχεράνη ποιοι περνούν και ποιοι όχι

Η αποκλειστική επιβολή αποκλεισμού στα Στενά του Ορμούζ από το Ιράν, ως απάντηση στον πόλεμο μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ, έχει προκαλέσει μία από τις σοβαρότερες ενεργειακές κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών, με ειδικούς να προειδοποιούν για επικείμενη παγκόσμια ύφεση.

Η θαλάσσια αυτή οδός, μέσω της οποίας διέρχεται περίπου το 20% των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και φυσικού αερίου, βρίσκεται στο επίκεντρο των εξελίξεων, καθώς η Τεχεράνη τη χρησιμοποιεί ως γεωπολιτικό διαπραγματευτικό χαρτί μέσα στη σύγκρουση. Περίπου 2.000 πλοία παραμένουν ακινητοποιημένα κοντά στα στενά, τα οποία χωρίζουν το δυτικό Ιράν από το Ομάν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα στα νότια.

Την Πέμπτη (26/3) ιρανικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι το Κοινοβούλιο της χώρας προωθεί νομοθεσία για την είσπραξη διοδίων από τα πλοία που διέρχονται από το σημαντικότερο θαλάσσιο πέρασμα πετρελαίου στον κόσμο.  Σύμφωνα με τα πρακτορεία Tasnim και Fars, που επικαλούνται τον πρόεδρο της Επιτροπής Πολιτικών Υποθέσεων του Κοινοβουλίου, έχει ήδη συνταχθεί σχέδιο νόμου, το οποίο αναμένεται σύντομα να οριστικοποιηθεί από τη νομική ομάδα της Ισλαμικής Συμβουλευτικής Συνέλευσης.

«Σύμφωνα με αυτό το σχέδιο, το Ιράν πρέπει να εισπράττει τέλη για να διασφαλίζει την ασφάλεια των πλοίων που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ», ανέφερε αξιωματούχος. Ο ίδιος πρόσθεσε: «Αυτό είναι απολύτως φυσιολογικό. Όπως σε άλλους διαδρόμους, όταν τα αγαθά διέρχονται από μια χώρα, καταβάλλονται δασμοί. Τα Στενά του Ορμούζ είναι επίσης ένας διάδρομος. Εμείς εξασφαλίζουμε την ασφάλειά του και είναι φυσικό τα πλοία και τα δεξαμενόπλοια να πληρώνουν τέλη».

Ωστόσο, ακόμη και χωρίς τη συγκεκριμένη νομοθετική ρύθμιση, οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) έχουν ήδη εφαρμόσει ένα σύστημα «διοδίων» για τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας στα στενά, σύμφωνα με το ναυτιλιακό περιοδικό Lloyd’s List.

Οι λόγοι πίσω από την απόφαση του Ιράν

Το Ιράν, του οποίου τα χωρικά ύδατα εκτείνονται στα στενά, έχει μπλοκάρει τη διέλευση πλοίων που μεταφέρουν πετρέλαιο και υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) από τον Κόλπο προς τον υπόλοιπο κόσμο, μετά την έναρξη του πολέμου από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου. Η κίνηση αυτή εκτόξευσε τις διεθνείς τιμές πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι — αύξηση περίπου 40% σε σχέση με πριν από τον πόλεμο — αναγκάζοντας χώρες, κυρίως στην Ασία, να περιορίσουν την κατανάλωση καυσίμων και να μειώσουν τη βιομηχανική παραγωγή.

Οι πληγείσες χώρες ασκούν πιέσεις στην Τεχεράνη να επιτρέψει τη διέλευση των πλοίων από τα στενά, που αποτελούν τη μοναδική δίοδο εξαγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου για τους περισσότερους παραγωγούς του Κόλπου. Το Ιράν έχει θέσει ως μία από τις πέντε προϋποθέσεις για τον τερματισμό του πολέμου, τη διεθνή αναγνώριση του δικαιώματός του να ασκεί εξουσία στα Στενά του Ορμούζ.

Την περασμένη Κυριακή (22/3), ο Ιρανός βουλευτής Αλαεντίν Μπορουζερντί δήλωσε στο δορυφορικό τηλεοπτικό κανάλι Iran International, με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο, ότι η χώρα έχει ήδη επιβάλει χρέωση ύψους 2 εκατ. δολαρίων σε ορισμένα πλοία για τη διέλευση από τα στενά. Όπως είπε χαρακτηριστικά: «Τώρα, επειδή ο πόλεμος έχει κόστος, είναι φυσικό να το κάνουμε αυτό και να λαμβάνουμε τέλη διέλευσης από τα πλοία που περνούν από τα Στενά του Ορμούζ».