Διαφωνία Τραμπ – Νετανιάχου για το ενδεχόμενο λαϊκής εξέγερσης στο Ιράν: «Θα τους θερίσουν»

Διαφωνία μεταξύ του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και του Ισραηλινού Πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου καταγράφεται σχετικά με το ενδεχόμενο λαϊκής εξέγερσης στο Ιράν με στόχο την ανατροπή του καθεστώτος, καθώς οι ΗΠΑ απορρίπτουν το σενάριο λόγω φόβων για μαζική αιματοχυσία. «Γιατί στο καλό να πούμε στους ανθρώπους να κατέβουν στους δρόμους όταν θα τους θερίσουν;», φέρεται να είπε ο Τραμπ στον Νετανιάχου, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο που επικαλείται το Axios.

Η συνομιλία των δύο ηγετών πραγματοποιήθηκε λίγες ώρες μετά τον θάνατο του επικεφαλής ασφαλείας του Ιράν, Αλί Λαριτζανί, σε ισραηλινό πλήγμα. Ο Νετανιάχου υποστήριξε ότι το καθεστώς της Τεχεράνης βρίσκεται σε αποσύνθεση και ότι υπάρχει «παράθυρο ευκαιρίας» για μια λαϊκή εξέγερση.

Ο Τραμπ, ωστόσο, εμφανίστηκε επιφυλακτικός, εκφράζοντας φόβους για μαζική αιματοχυσία, δεδομένου ότι στο παρελθόν χιλιάδες Ιρανοί είχαν σκοτωθεί από παραστρατιωτικές δυνάμεις κατά τη διάρκεια αντικαθεστωτικών διαδηλώσεων.

Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ συμφωνούν στους περισσότερους στρατιωτικούς στόχους του πολέμου, αλλά διαφωνούν ως προς την αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν και το επίπεδο ρίσκου που είναι διατεθειμένες να αναλάβουν.

Ο Νετανιάχου θεωρεί τη δημιουργία συνθηκών για εξέγερση βασικό στόχο, ενώ αξιωματούχοι των ΗΠΑ σημειώνουν ότι ο Τραμπ αντιμετωπίζει την αλλαγή καθεστώτος ως «πιθανό κέρδος» και όχι ως κύριο σκοπό.

Αντίθετες στρατηγικές Ουάσιγκτον – Τελ Αβίβ

Λίγες ώρες αργότερα, ο Νετανιάχου φέρεται να επανήλθε προτείνοντας κοινό κάλεσμα προς τον ιρανικό λαό για κινητοποιήσεις, υποστηρίζοντας ότι το καθεστώς βρίσκεται σε αποδιοργάνωση. Ο Τραμπ αρνήθηκε, φοβούμενος μαζική σφαγή διαδηλωτών.

Οι δύο πλευρές συμφώνησαν τελικά να αναμένουν πιθανές αντιδράσεις κατά τη διάρκεια της «Γιορτής της Φωτιάς», όμως ελάχιστοι πολίτες βγήκαν στους δρόμους, λόγω φόβου για αντίποινα.

Παράλληλα, ο Νετανιάχου ενθάρρυνε δημοσίως τους Ιρανούς, δηλώνοντας ότι οι ισραηλινές επιθέσεις αποσκοπούν στο να τους επιτρέψουν να κινητοποιηθούν.

Η διαφωνία αυτή αναδεικνύει το διευρυνόμενο χάσμα μεταξύ των δύο ηγετών, με την Ουάσιγκτον να απομακρύνεται από τη γραμμή της Ιερουσαλήμ σχετικά με την αλλαγή καθεστώτος, παρά το γεγονός ότι ο Τραμπ είχε αρχικά ενθαρρύνει εξέγερση στις πρώτες ημέρες του πολέμου.

Μυστικές κινήσεις και σχέδια επίθεσης

Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου συγκάλεσε μυστική σύσκεψη με στρατηγούς σε υπόγειο καταφύγιο κάτω από το Τελ Αβίβ, εξετάζοντας σχέδιο 48ωρης μαζικής επίθεσης σε κρίσιμους ιρανικούς στόχους. Η κίνηση ήρθε ενώ ο Τραμπ επιδιώκει να «κλειδώσει» μια γρήγορη συμφωνία ειρήνης.

Το ισραηλινό επιτελείο εκφράζει ανησυχία ότι το αμερικανικό σχέδιο 15 σημείων δεν περιορίζει επαρκώς τις στρατιωτικές δυνατότητες της Τεχεράνης, ενώ υπάρχει φόβος ότι ο Τραμπ μπορεί να προχωρήσει σύντομα σε συμφωνία.

Μιλώντας σε Ρεπουμπλικανούς, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ «αφαίρεσαν τον καρκίνο» του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, υποστηρίζοντας πως η απειλή έχει ουσιαστικά εξουδετερωθεί. Παράλληλα, άφησε να εννοηθεί ότι οι αμερικανικές δυνάμεις είναι έτοιμες να δώσουν το τελικό χτύπημα, εφόσον χρειαστεί.

Σε ιδιωτικές συνομιλίες, εμφανίζεται αποφασισμένος να μην παραταθεί ο πόλεμος, επιμένοντας στο αρχικό χρονοδιάγραμμα των 4–6 εβδομάδων.

Αν και το Ιράν απέρριψε την αμερικανική πρόταση, ο Τραμπ παραμένει αισιόδοξος για συμφωνία, με ισραηλινά μέσα να κάνουν λόγο για πιθανή κατάπαυση του πυρός εντός ημερών.

Στρατιωτικές ενισχύσεις και διπλωματικό παρασκήνιο

Σύμφωνα με συνεργάτες του Νετανιάχου, οι βασικοί στόχοι του Ισραήλ είναι η εξάλειψη του βαλλιστικού οπλοστασίου του Ιράν, η αποτροπή ανάπτυξης πυρηνικής κεφαλής και η δημιουργία συνθηκών για ανατροπή του καθεστώτος.

Αντίθετα, ο Λευκός Οίκος δεν περιλαμβάνει πλέον την αλλαγή καθεστώτος στους επίσημους στόχους του, περιοριζόμενος στην καταστροφή των πυραύλων, του ναυτικού, των ένοπλων συμμάχων και των πυρηνικών δυνατοτήτων του Ιράν.

Το Πεντάγωνο έχει διατάξει την αποστολή περίπου 2.000 αλεξιπτωτιστών της 82ης Αερομεταφερόμενης Μεραρχίας στη Μέση Ανατολή, οι οποίοι θα ενωθούν με 4.500 πεζοναύτες που ήδη κατευθύνονται στην περιοχή.

Παράλληλα, ο Τραμπ φέρεται έτοιμος να προχωρήσει ακόμη και σε πλήρους κλίμακας εισβολή, εάν η Τεχεράνη συνεχίσει να απορρίπτει τις διπλωματικές του προτάσεις. Όπως σχολίασε συνεργάτης του, «ο Τραμπ έχει το ένα χέρι ανοιχτό για συμφωνία και το άλλο γροθιά».

Διαπραγματεύσεις και περιφερειακές ισορροπίες

Το αμερικανικό σχέδιο προβλέπει την πλήρη αποδόμηση των πυρηνικών και πυραυλικών δυνατοτήτων του Ιράν, το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και την εγκατάλειψη των ένοπλων συμμάχων του στην περιοχή.

Η Τεχεράνη απάντησε ζητώντας το κλείσιμο όλων των αμερικανικών βάσεων στον Κόλπο, αποζημιώσεις και τον τερματισμό των ισραηλινών επιθέσεων στο Λίβανο.

Χώρες όπως η Αίγυπτος, η Τουρκία και το Πακιστάν λειτουργούν ως μεσολαβητές μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, καθώς δεν υπάρχει απευθείας επικοινωνία.

Από την πλευρά της η Σαουδική Αραβία εμφανίζεται κάθετα αντίθετη στο ενδεχόμενο να περάσει ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ στο Ιράν, με τον πρίγκιπα διάδοχο Μοχάμεντ Μπιν Σαλμάν να πιέζει τον Τραμπ να συνεχίσει τον πόλεμο.

Το παρασκήνιο των διαπραγματεύσεων

Στο παρασκήνιο, το Ιράν εμφανίζεται επιφυλακτικό απέναντι σε πρόσωπα όπως ο Τζάρεντ Κούσνερ και ο Στιβ Γουίτκοφ, κατηγορώντας τους για «διπλό παιχνίδι» στις διαπραγματεύσεις πριν από τα πλήγματα της 28ης Φεβρουαρίου.

Αντιθέτως, προτιμά τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς ως επικεφαλής της αμερικανικής διαπραγματευτικής ομάδας, θεωρώντας τον πιο επιφυλακτικό απέναντι στη στρατιωτική κλιμάκωση.