Πόλεμος στη Μέση Ανατολή: Πολύ βαρύ το τίμημα που πληρώνει το περιβάλλον
Ο συνεχιζόμενος πόλεμος στη Μέση Ανατολή εξαντλεί τον παγκόσμιο «προϋπολογισμό άνθρακα» με ρυθμό ταχύτερο από 84 χώρες μαζί, σύμφωνα με ανάλυση που δημοσίευσε η βρετανική εφημερίδα Guardian.
Η σύγκρουση ΗΠΑ–Ισραήλ κατά του Ιράν προκαλεί τεράστια περιβαλλοντική ζημιά, καθώς –όπως δείχνουν τα στοιχεία– έχει οδηγήσει μέσα σε δύο εβδομάδες σε 5 εκατομμύρια τόνους εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.
Την ώρα που πολεμικά αεροσκάφη, drones και πύραυλοι πλήττουν την περιοχή, χιλιάδες άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους και κρίσιμες υποδομές έχουν καταστραφεί. Η ανάλυση αποτυπώνει το κλιματικό κόστος μιας σύγκρουσης που μετατρέπει τη Μέση Ανατολή σε περιβαλλοντική ζώνη θυσίας.
Η έρευνα επισημαίνει ότι οι επιθέσεις σε υποδομές ορυκτών καυσίμων, στρατιωτικές βάσεις και αστικά κέντρα εντείνουν τις εκπομπές, προσθέτοντας μια ακόμη διάσταση στις ήδη γνωστές περιβαλλοντικές επιπτώσεις του πολέμου.
«Κάθε πλήγμα πυραύλου είναι μια ακόμη προκαταβολή για έναν πιο θερμό και ασταθή πλανήτη, και δεν κάνει κανέναν ασφαλέστερο», δήλωσε ο Πάτρικ Μπίγκερ, διευθυντής έρευνας στο Climate and Community Institute και συν-συγγραφέας της μελέτης.
Ο ίδιος πρόσθεσε: «Κάθε πυρκαγιά σε διυλιστήριο και κάθε επίθεση σε δεξαμενόπλοιο υπενθυμίζει ότι η γεωπολιτική που βασίζεται στα ορυκτά καύσιμα είναι ασύμβατη με έναν βιώσιμο πλανήτη».
Το περιβαλλοντικό αποτύπωμα του πολέμου
Σύμφωνα με την ανάλυση, οι δυνάμεις του άξονα ΗΠΑ–Ισραήλ έχουν βομβαρδίσει χιλιάδες στόχους στο Ιράν και εκατοντάδες στον Λίβανο, προκαλώντας εκτεταμένες καταστροφές. Τα κατεστραμμένα κτίρια ευθύνονται για το μεγαλύτερο μέρος των εκπομπών, με την Ιρανική Ερυθρά Ημισέληνο να αναφέρει ζημιές σε περίπου 20.000 πολιτικά κτίρια. Οι εκπομπές από αυτόν τον τομέα εκτιμώνται σε 2,4 εκατομμύρια τόνους CO₂ ισοδυνάμου.
Τα καύσιμα αποτελούν τον δεύτερο σημαντικότερο παράγοντα, καθώς βαρέα βομβαρδιστικά των ΗΠΑ πραγματοποιούν επιδρομές από τη δυτική Αγγλία προς το Ιράν. Υπολογίζεται ότι καταναλώθηκαν 150 έως 270 εκατομμύρια λίτρα καυσίμου, προκαλώντας 529.000 τόνους εκπομπών CO₂ ισοδυνάμου.
Σοκαριστικές ήταν οι εικόνες από τη «μαύρη βροχή» στην Τεχεράνη, μετά τον βομβαρδισμό τεσσάρων αποθηκών καυσίμων. Υπολογίζεται ότι 2,5 έως 5,9 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου κάηκαν, απελευθερώνοντας 1,88 εκατομμύρια τόνους εκπομπών.
Επιπλέον, οι απώλειες στρατιωτικού εξοπλισμού –αεροσκάφη, πλοία και εκτοξευτές πυραύλων– προσθέτουν 172.000 τόνους CO₂, ενώ η χρήση πυρομαχικών συνεισφέρει άλλους 55.000 τόνους.
Οι εκπομπές και το παγκόσμιο όριο
Συνολικά, οι δύο πρώτες εβδομάδες της σύγκρουσης παρήγαγαν 5.055.016 τόνους εκπομπών, ποσότητα αντίστοιχη με τις ετήσιες εκπομπές μιας χώρας όπως το Κουβέιτ ή με το άθροισμα των 84 χωρών με τις χαμηλότερες εκπομπές παγκοσμίως.
Ο επικεφαλής της μελέτης, Φρεντ Οτού-Λάρμπι, από το Πανεπιστήμιο Ενέργειας και Φυσικών Πόρων της Γκάνας, προειδοποιεί ότι οι εκπομπές θα αυξηθούν όσο συνεχίζονται οι επιθέσεις σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις. «Όλοι θα ζήσουμε με τις κλιματικές συνέπειες. Το πραγματικό κόστος δεν το γνωρίζει κανείς πλήρως», σημειώνει.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η ανθρωπότητα διαθέτει πλέον περιθώριο μόλις 130 δισ. τόνων CO₂ για να διατηρήσει πιθανότητα 50% περιορισμού της υπερθέρμανσης στον 1,5°C. Με τον σημερινό ρυθμό εκπομπών, το όριο αυτό αναμένεται να εξαντληθεί έως το 2028.
Προειδοποίηση για νέα εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα
Ο Πάτρικ Μπίγκερ προειδοποιεί ότι η διαταραχή στις προμήθειες ορυκτών καυσίμων μπορεί να οδηγήσει σε νέα έκρηξη εξορύξεων και επενδύσεων σε υποδομές LNG. «Ιστορικά, κάθε ενεργειακό σοκ που προκαλείται από τις ΗΠΑ ακολουθείται από αύξηση των γεωτρήσεων και νέες εγκαταστάσεις», υπογραμμίζει.
Και καταλήγει: «Δεν πρόκειται για πόλεμο ασφάλειας. Είναι πόλεμος για την πολιτική οικονομία των ορυκτών καυσίμων – και το τίμημα το πληρώνουν οι άμαχοι στο Ιράν και οι εργαζόμενες κοινωνίες σε όλο τον κόσμο».