El Niño και La Niña ξαναχτυπούν: Ο καιρός θα «τρελαθεί» παγκοσμίως!
Τα El Niño και La Niña αποτελούν δύο από τα σημαντικότερα φυσικά μετεωρολογικά φαινόμενα της Γης, επηρεάζοντας θερμοκρασίες και βροχοπτώσεις σε παγκόσμια κλίμακα.
Σύμφωνα με την αμερικανική επιστημονική υπηρεσία NOAA, αυτή την περίοδο επικρατούν συνθήκες La Niña, ενώ το φαινόμενο El Niño αναμένεται να αναπτυχθεί εκ νέου προς τα τέλη του 2026.
Τα δύο φαινόμενα διακρίνονται, μεταξύ άλλων, από τις διαφορές στην ατμοσφαιρική πίεση. Κατά τη διάρκεια του El Niño, η πίεση είναι υψηλότερη από το φυσιολογικό στο Ντάργουιν της Αυστραλίας και χαμηλότερη στην Ταϊτή της Πολυνησίας. Στο La Niña συμβαίνει το αντίστροφο.
Σε ουδέτερες συνθήκες, τα επιφανειακά ύδατα του Ειρηνικού Ωκεανού είναι ψυχρότερα στα ανατολικά και θερμότερα στα δυτικά, καθώς οι εμπορικοί άνεμοι ωθούν τα νερά προς τα δυτικά, όπου θερμαίνονται περισσότερο από τον ήλιο.
Κατά το El Niño, οι άνεμοι αυτοί εξασθενούν ή αντιστρέφονται, μεταφέροντας τα θερμότερα νερά προς τα ανατολικά. Αντίθετα, κατά το La Niña, οι άνεμοι ενισχύονται, ωθώντας τα ζεστά ύδατα ακόμη πιο δυτικά και προκαλώντας την άνοδο ψυχρών υδάτων από τα βάθη του ωκεανού — ένα φαινόμενο γνωστό ως upwelling.
Το φαινόμενο παρατηρήθηκε για πρώτη φορά από Περουβιανούς ψαράδες τον 17ο αιώνα, οι οποίοι το ονόμασαν «El Niño de Navidad», δηλαδή «το Παιδί των Χριστουγέννων», καθώς κορυφωνόταν συνήθως τον Δεκέμβριο.
Πώς το El Niño και το La Niña αλλάζουν τον καιρό και το περιβάλλον
Κάθε επεισόδιο El Niño ή La Niña έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά, με τις συνέπειες να διαφέρουν ανά περιοχή και εποχή του έτους. Ωστόσο, οι επιστήμονες έχουν εντοπίσει ορισμένα κοινά μοτίβα.
Θερμοκρασίες: Οι παγκόσμιες θερμοκρασίες αυξάνονται συνήθως κατά τη διάρκεια του El Niño και μειώνονται στο La Niña. Το El Niño εξαπλώνει θερμότερα ύδατα σε μεγαλύτερη έκταση, απελευθερώνοντας περισσότερη θερμότητα στην ατμόσφαιρα και δημιουργώντας πιο υγρό και θερμό αέρα.
Το 2024, η θερμότερη χρονιά που έχει καταγραφεί, ενισχύθηκε από τις συνθήκες El Niño, πέραν της μακροπρόθεσμης ανθρώπινης επίδρασης στην κλιματική αλλαγή.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, σύμφωνα με το Met Office, το El Niño μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα ενός ήπιου ξεκινήματος και ψυχρού τέλους του χειμώνα, ενώ το La Niña συνδέεται με ψυχρή αρχή και ηπιότερο τέλος.
Βροχοπτώσεις: Κατά το El Niño, τα θερμότερα νερά ωθούν το ρεύμα αέρα του Ειρηνικού νοτιότερα και ανατολικότερα, προκαλώντας πιο υγρές συνθήκες στο νότιο τμήμα των ΗΠΑ και στον Κόλπο του Μεξικού, ενώ περιοχές όπως η νοτιοανατολική Ασία, η Αυστραλία και η κεντρική Αφρική βιώνουν ξηρασία.
Αντίθετα, το La Niña φέρνει περισσότερες βροχές σε τμήματα της Αυστραλίας, της Ινδονησίας και της Ισημερινής Αμερικής, αλλά ξηρότερες συνθήκες στο νότιο τμήμα των Ηνωμένων Πολιτειών.
Τροπικές καταιγίδες: Το El Niño συνδέεται με περισσότερες τροπικές καταιγίδες στον Ειρηνικό, αλλά λιγότερες στον Ατλαντικό. Στο La Niña συμβαίνει το αντίθετο.
Επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα (CO₂): Οι επιστήμονες έχουν παρατηρήσει ότι τα επίπεδα CO₂ αυξάνονται κατά τη διάρκεια του El Niño, πιθανώς λόγω των θερμότερων και ξηρότερων συνθηκών στις τροπικές περιοχές. Η μειωμένη ανάπτυξη φυτών και οι πυρκαγιές αυξάνουν την ποσότητα του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα.
Η σημασία των φαινομένων El Niño και La Niña
Τα ακραία καιρικά φαινόμενα που ενισχύονται από το El Niño και το La Niña επηρεάζουν κρίσιμες υποδομές, την παραγωγή τροφίμων και την ενέργεια διεθνώς. Κατά τη διάρκεια του El Niño, η μείωση των ψυχρών ρευμάτων ανοδικής ροής στον Ειρηνικό περιορίζει τα θρεπτικά συστατικά στη θάλασσα, προκαλώντας προβλήματα στα αλιευτικά αποθέματα της Νότιας Αμερικής.
Το έντονο El Niño του 2015-2016 προκάλεσε ξηρασίες και πλημμύρες που επηρέασαν την επισιτιστική ασφάλεια άνω των 60 εκατομμυρίων ανθρώπων, σύμφωνα με τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO). Επιπλέον, μελέτες δείχνουν ότι τέτοια επεισόδια μπορούν να μειώσουν τον ρυθμό της παγκόσμιας οικονομικής ανάπτυξης.
Πόσο συχνά εμφανίζονται τα φαινόμενα
Τα επεισόδια El Niño και La Niña συμβαίνουν συνήθως κάθε δύο έως επτά χρόνια και διαρκούν από εννέα έως δώδεκα μήνες, αν και ορισμένες φορές παρατείνονται. Δεν εναλλάσσονται πάντα με κανονικό ρυθμό. Το τρέχον επεισόδιο La Niña ξεκίνησε στα μέσα προς τέλη του 2024.
Η σχέση με την κλιματική αλλαγή
Η Διακυβερνητική Επιτροπή του ΟΗΕ για το Κλίμα (IPCC) ανέφερε το 2021 ότι τα επεισόδια ENSO μετά το 1950 είναι ισχυρότερα από εκείνα των προηγούμενων αιώνων, χωρίς ωστόσο σαφείς αποδείξεις ότι η κλιματική αλλαγή έχει επηρεάσει τη συχνότητά τους.
Παράλληλα, ορισμένα επιστημονικά μοντέλα εκτιμούν ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη μπορεί να οδηγήσει σε πιο συχνά και έντονα επεισόδια El Niño, καθώς και σε μεγαλύτερες διακυμάνσεις μεταξύ των δύο φαινομένων. Ωστόσο, η επιστημονική κοινότητα τονίζει ότι πρόκειται για ένα πεδίο με σημαντική αβεβαιότητα και χωρίς οριστικά συμπεράσματα.
Πηγή: BBC