Στο «φως» εκκλησία 1.400 ετών θαμμένη στην έρημο – Πώς ο Λόρενς της Αραβίας «βοήθησε» στον εντοπισμό της
Ανακάλυψη αρχαίας εκκλησίας ηλικίας 1.400 ετών ήρθε στο φως στο Εθνικό Πάρκο Νιτζάνα, στην έρημο Νεγκέβ, σύμφωνα με ανακοίνωση του Πανεπιστημίου Μπεν-Γκουριόν. Η εκκλησία, διακοσμημένη με εντυπωσιακά πολύχρωμα μωσαϊκά δάπεδα, αποτελεί το έκτο χριστιανικό λατρευτικό κτίσμα που εντοπίζεται στην περιοχή.
Η τοποθεσία, γνωστή και ως «Νεσσάνα», βρίσκεται κοντά στα σύνορα με την Αίγυπτο. Η καθηγήτρια Γιάνα Τσεχανόβετς από το Τμήμα Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Μπεν-Γκουριόν εξηγεί ότι η Νιτζάνα υπήρξε στη βυζαντινή εποχή σημαντικός σταθμός για τους προσκυνητές που ταξίδευαν από τους Αγίους Τόπους προς τη Μονή της Αγίας Αικατερίνης στο Σινά.
Κόμβος των πρώτων χριστιανικών προσκυνημάτων
Η καθηγήτρια Τσεχανόβετς σημείωσε ότι η ερευνητική της ομάδα εργάζεται στην περιοχή τα τελευταία τέσσερα χρόνια, επιδιώκοντας να αναδείξει τη Νιτζάνα ως κομβικό σημείο για τη μελέτη του υλικού πολιτισμού των πρώτων χριστιανικών προσκυνημάτων. Όπως ανέφερε, ο οικισμός λειτουργούσε ως «λογιστικός κόμβος» για πλήθη προσκυνητών που διέσχιζαν την έρημο.
«Ο ίδιος ο οικισμός δεν φαίνεται να είχε ιερά ή σημαντικά λείψανα, αλλά αποτελούσε την τελευταία στάση πριν από τον δρόμο της ερήμου», υπογράμμισε. «Έτσι, έγινε ένα ζωντανό κέντρο, όπου οι ταξιδιώτες παρέμεναν για κάποιο διάστημα και οι κάτοικοι άρχισαν να ανεγείρουν πολυάριθμες εκκλησίες».
Η Νιτζάνα εκτιμάται ότι αριθμούσε έως 2.000 κατοίκους, γεγονός που καθιστά την ύπαρξη τόσων ναών ενδεικτική της έντονης παρουσίας προσκυνητών.
Η ομορφότερη εκκλησία της Νιτζάνα
Κατά τις προηγούμενες ανασκαφές, η ομάδα του Πανεπιστημίου Μπεν-Γκουριόν είχε αποκαλύψει ξενώνα προσκυνητών με μικρή εκκλησία και λουτρό διακοσμημένο με μάρμαρα και τοιχογραφίες. Εντοπίστηκαν επίσης επιγραφές και γκράφιτι προσκυνητών, ορισμένα εκ των οποίων προέρχονταν από τόσο μακριά όσο η Γεωργία και η Αρμενία.
Η νέα ανακάλυψη αφορά την εκκλησία με τα πολύχρωμα μωσαϊκά δάπεδα, που θεωρείται η πιο εντυπωσιακή από όλες. «Είναι η ομορφότερη από τις έξι, καθώς είναι η μοναδική με μωσαϊκά δάπεδα, ενώ οι υπόλοιπες είχαν πέτρινα», δήλωσε η Τσεχανόβετς.
Τα μωσαϊκά παρουσιάζουν περίτεχνα γεωμετρικά και φυτικά μοτίβα. Οι αρχαιολόγοι κατάφεραν να χρονολογήσουν την ολοκλήρωση του ναού χάρη σε επιγραφή που αφιερώνει το κτίσμα στον ευεργέτη που το χρηματοδότησε το 601 μ.Χ.
Η συμβολή του Σέργιου και η ιστορική ταύτιση
Η επιγραφή αναφέρει έναν άνδρα ονόματι Σέργιο, ο οποίος επένδυσε στην ανέγερση της εκκλησίας μαζί με την αδελφή και τον ανιψιό του, που είχαν έρθει στη Νιτζάνα από την Έμεσα, τη σημερινή Χομς της Συρίας. «Είναι σπάνιο να έχουμε τόσο ακριβή χρονολόγηση στα αρχαιολογικά δεδομένα», τόνισε η Τσεχανόβετς.
Οι ερευνητές γνώριζαν ήδη για την ύπαρξη εκκλησίας με μωσαϊκά, καθώς πριν από έναν αιώνα οι Βρετανοί εξερευνητές Λόρενς της Αραβίας και Λέοναρντ Γούλι είχαν αντικρίσει το κτίσμα, την εποχή που οι Οθωμανικές αρχές κατασκεύαζαν στρατιωτικό κέντρο στην εγκαταλελειμμένη τοποθεσία. Με βάση τα σχέδια που είχαν αφήσει, οι σύγχρονοι αρχαιολόγοι εντόπισαν το σημείο χρησιμοποιώντας τεχνολογίες GIS.