Νέος εξωπλανήτης «μυρίζει σάπιο αυγό» – Η ανακάλυψη του James Webb που σοκάρει

Αστρονόμοι αξιοποίησαν το Διαστημικό Τηλεσκόπιο James Webb (JWST) για να μελετήσουν έναν νέο τύπο πλανήτη πέρα από το ηλιακό μας σύστημα. Πρόκειται για έναν κόσμο από λιωμένη λάβα, ο οποίος πιθανότατα μυρίζει σαν σάπια αυγά, αποκαλύπτοντας τη μεγάλη ποικιλία πλανητών που υπάρχουν στο σύμπαν.

Ο εξωπλανήτης, γνωστός ως L 98-59 d, περιφέρεται γύρω από έναν μικρό κόκκινο αστέρα σε απόσταση περίπου 35 ετών φωτός από τη Γη. Σύμφωνα με τα δεδομένα του JWST και επίγειων τηλεσκοπίων, ο πλανήτης αυτός —περίπου 1,6 φορές μεγαλύτερος από τη Γη— έχει πολύ χαμηλή πυκνότητα και ατμόσφαιρα γεμάτη με υδρόθειο, την ένωση που ευθύνεται για τη χαρακτηριστική οσμή των σάπιων αυγών.

Υπό κανονικές συνθήκες, ο L 98-59 d θα μπορούσε να χαρακτηριστεί είτε ως βραχώδης αέριος νάνος με ατμόσφαιρα πλούσια σε υδρογόνο, είτε ως υδάτινος “hycean” κόσμος. Ωστόσο, δεν ταιριάζει σε καμία από αυτές τις κατηγορίες, οδηγώντας τους επιστήμονες στη δημιουργία μιας νέας ομάδας εξωπλανητών, πλούσιων σε θειούχες ενώσεις.

«Η ανακάλυψη αυτή δείχνει ότι οι κατηγορίες που χρησιμοποιούν οι αστρονόμοι για να περιγράψουν μικρούς πλανήτες μπορεί να είναι υπερβολικά απλοποιημένες», δήλωσε ο επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας, Harrison Nicholls, από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. «Αν και αυτός ο πλανήτης δεν μπορεί να υποστηρίξει ζωή, αντικατοπτρίζει την τεράστια ποικιλία κόσμων πέρα από το ηλιακό μας σύστημα».

Ωκεανοί από μάγμα

Η ομάδα του Nicholls χρησιμοποίησε προηγμένες προσομοιώσεις για να αναπαραστήσει την ιστορία σχεδόν 5 δισεκατομμυρίων ετών του L 98-59 d. Συγκρίνοντας τα μοντέλα με τα δεδομένα των τηλεσκοπίων, κατάφεραν να ανασυνθέσουν τις διεργασίες που λαμβάνουν χώρα κάτω από την επιφάνεια του πλανήτη.

Οι ερευνητές κατέληξαν ότι ο L 98-59 d διαθέτει μανδύα από λιωμένο πυριτικό υλικό, παρόμοιο με τη λάβα της Γης, και έναν τεράστιο ωκεανό μάγματος που καλύπτει ολόκληρο τον πλανήτη. Αυτός ο ωκεανός λειτουργεί ως δεξαμενή θείου, το οποίο απελευθερώνεται σταδιακά στην ατμόσφαιρα με τη μορφή διοξειδίου και άλλων θειούχων μορίων, τα οποία εντόπισε το JWST.

Η ύπαρξη αυτού του μάγματος φαίνεται επίσης να βοήθησε τον πλανήτη να διατηρήσει την ατμόσφαιρά του, παρά την έντονη ακτινοβολία Χ από το μητρικό του άστρο. Έτσι, ο L 98-59 d εξελίχθηκε σε έναν πλανήτη πλούσιο σε αέρια και θείο, με μακρόβιους ωκεανούς μάγματος.

Σύμφωνα με τις προσομοιώσεις, ο πλανήτης ίσως σχηματίστηκε με τεράστιες ποσότητες πτητικών στοιχείων και πιθανόν να ήταν κάποτε ένας μεγαλύτερος υπο-Ποσειδώνας. Με την πάροδο των δισεκατομμυρίων ετών, συρρικνώθηκε και ψύχθηκε, χάνοντας μέρος της ατμόσφαιράς του.

«Το συναρπαστικό είναι ότι μπορούμε να χρησιμοποιούμε υπολογιστικά μοντέλα για να αποκαλύψουμε το εσωτερικό ενός πλανήτη που δεν θα επισκεφθούμε ποτέ», σημείωσε ο ερευνητής Raymond Pierrehumbert από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. «Αυτό δείχνει πως, ακόμη κι αν μετράμε μόνο το μέγεθος, τη μάζα και τη σύνθεση της ατμόσφαιρας, μπορούμε να ανασυνθέσουμε το παρελθόν αυτών των εξωτικών κόσμων».

Τα αποτελέσματα της μελέτης δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Nature Astronomy.