Πόσο μπορεί να κρατήσει ο πόλεμος στο Ιράν;

Πόσο μακριά μπορεί να φτάσει ο πόλεμος; Η Ουάσιγκτον υπολόγιζε σε μια σύντομη σύγκρουση, όμως η κατάσταση εξελίσσεται διαφορετικά, με το κόστος για τις ΗΠΑ να ξεπερνά την πρώτη εβδομάδα τα 11,3 δισ. δολάρια. To «Nouvel Obs» καταγράφει πέντε πιθανά σενάρια για το τι μπορεί να συμβεί στη συνέχεια.

Το ιρανικό καθεστώς καταρρέει εκ των έσω

Μπορεί η Ισλαμική Δημοκρατία να καταρρεύσει ύστερα από 47 χρόνια ύπαρξης; Για τον Μπερνάρ Ουρκάντ, διευθυντή έρευνας στο CNRS, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία μακροπρόθεσμα. Οι ταραχές του 2019 μετά την άνοδο των τιμών της βενζίνης, οι πρόσφατες διαδηλώσεις, η διπλωματική απομόνωση, η στρατιωτική αντιπαράθεση με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ και ο θάνατος του Αλί Χαμενεΐ είναι παράγοντες, θεωρεί, που δείχνουν ότι «το τρέχον σύστημα δεν μπορεί πλέον να συνεχιστεί όπως πριν».

Αλλά προειδοποιεί: το καθεστώς είναι «ανθεκτικό». Και «είναι παράλογο να φανταστούμε Ιρανούς να βγαίνουν στους δρόμους υπό βομβαρδισμό». Αντίθετα, ο πόλεμος τείνει να ενδυναμώσει ριζοσπαστικές δυνάμεις και να ενώσει ένα τμήμα του πληθυσμού γύρω από ένα εθνικιστικό αφήγημα.

Η Τεχεράνη συμφωνεί να διαπραγματευτεί

Ο αμερικανός πρόεδρος θέλει να εφαρμόσει στο Ιράν τη μέθοδο που χρησιμοποιήθηκε τον Ιανουάριο στο Καράκας: να απαλλαγούμε από τον τύραννο, να αφήσουμε τον κρατικό μηχανισμό στη θέση του και στη συνέχεια να διαπραγματευτούμε με ένα καθεστώς συμβατό με τα αμερικανικά συμφέροντα.

Ωστόσο, επιλέγοντας τον Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, γιο του δολοφονημένου ηγέτη, το ιρανικό καθεστώς έστειλε ένα μήνυμα άμεσης ανυπακοής. Το σενάριο της Βενεζουέλας υποθέτει έναν διαπραγματευτικό εταίρο πρόθυμο να αποκηρύξει τον πυρηνικό εμπλουτισμό και να αποδεχτεί την αποσυναρμολόγηση του οπλοστασίου βαλλιστικών πυραύλων του. Κάτι τέτοιο δεν διαφαίνεται, προς το παρόν.

Οι αποδυναμωμένοι μουλάδες επιμένουν

«Το ιρανικό καθεστώς βλέπει αυτόν τον πόλεμο ως υπαρξιακό», λέει ο Καρίμ Εμίλ Μπιτάρ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Saint Joseph στη Βηρυτό. Η Τεχεράνη προετοιμάζεται για έναν παρατεταμένο πόλεμο, που έχει σχεδιαστεί για να εξαντλήσει τους αντιπάλους της, όπως δείχνει η επιλογή χρήσης drones έναντι των πυραύλων, με τα Shahed να δημιουργούν περισσότερες ζημιές απ’ ό,τι αναμενόταν.

«Το καθεστώς μπορεί ακόμα να αντέξει για εβδομάδες. Η συνθηκολόγηση δεν είναι στο DNA του. Ειδικά επειδή δεν υπάρχουν πραγματικά σημαντικές διασπάσεις ή ρήγματα εντός του στρατού ή των Φρουρών της Επανάστασης», αναλύει ο καθηγητής Μπιτάρ. Οπως και στον Λίβανο και τη Γάζα, αυτή τη στιγμή οι άμαχοι πληρώνουν το βαρύτερο τίμημα.

Η σύγκρουση εξαπλώνεται

Πέρα από το ότι θέλει να κερδίσει χρόνο, το Ιράν επιδίωξε από την πρώτη ημέρα να στοχεύσει σχεδόν όλες τις χώρες του Κόλπου. Στόχος: να πιεστούν οι άραβες γείτονες που εξαρτώνται από τον τουρισμό και να πιέσουν την Ουάσιγκτον για αποκλιμάκωση.

Η Γαλλία σκοπεύει να δημιουργήσει έναν διεθνή συνασπισμό για την ασφάλεια των Στενών του Ορμούζ, μέσω των οποίων διέρχεται το 1/3 του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και το 20% του παγκόσμιου εμπορίου υγροποιημένου φυσικού αερίου. «Από την άλλη, το συμφέρον του Μπενιαμίν Νετανιάχου», λέει ο ιστορικός Πιερ Ραζού, «είναι να συνεχιστεί η σύγκρουση και να αποδυναμώσει το Ιράν όσο το δυνατόν περισσότερο».

Ο Τραμπ υπαναχωρεί διεκδικώντας «νίκη»

Το γεγονός ότι η Ουάσιγκτον δεν έχει ορίσει πολεμικούς στόχους έχει ένα πλεονέκτημα: ο πρόεδρος Τραμπ μπορεί να αποφασίσει να κηρύξει τη νίκη ανά πάσα στιγμή. Με τους χρηματιστηριακούς δείκτες σε αναταραχή και τις τιμές του φυσικού αερίου στα ύψη, η προεδρική εκστρατεία, η οποία υποτίθεται ότι θα επικεντρωνόταν στο κόστος ζωής, έχει χάσει τη δυναμική της οκτώ μήνες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές.

Η πλειοψηφία των Αμερικανών αντιτίθεται σε αυτόν τον δαπανηρό πόλεμο, ο οποίος μοιάζει με τους «αιώνιους πολέμους» που ο Τραμπ έχει καταδικάσει. Η εκλογική του βάση βρίσκεται στα πρόθυρα της κατάρρευσης. «Θα μπορούσε να διεκδικήσει τη νίκη, να ισχυριστεί ότι πέτυχε το επιθυμητό αποτέλεσμα και να νίψει τας χείρας του», λέει ο πρώην πρεσβευτής των ΗΠΑ στο Ισραήλ Ντάνιελ Σαπίρο. Οπως πάντα.