Μπορούν οι σταθμοί του μετρό να λειτουργήσουν ως καταφύγια;
Κάθε φορά που ξεσπά μια πολεμική σύρραξη κοντά στην Ελλάδα, επανέρχεται στο προσκήνιο η συζήτηση για το επίπεδο προστασίας του πληθυσμού σε περίπτωση κλιμάκωσης των συγκρούσεων.
Όπως είχε συμβεί και με τον πόλεμο στην Ουκρανία, έτσι και σήμερα στο επίκεντρο βρίσκεται το ζήτημα των πολεμικών καταφυγίων που κατασκευάστηκαν κυρίως την περίοδο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Το βασικό ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο μπορούν να αξιοποιηθούν στην πράξη, εφόσον μια σύγκρουση επεκταθεί και δημιουργηθεί ανάγκη προστασίας των πολιτών από πιθανούς βομβαρδισμούς.
Σύμφωνα με επίσημες καταγραφές, στην Αττική υπολογίζεται ότι παραμένουν ενεργά περίπου 2.000 καταφύγια, τα οποία θεωρητικά θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.
Ωστόσο, ειδικοί επισημαίνουν ότι η απόσταση ανάμεσα στη θεωρητική καταγραφή και την πραγματική επιχειρησιακή ετοιμότητα παραμένει σημαντική.
Θα μπορούσαν οι σταθμοί του μετρό να λειτουργήσουν ως καταφύγια;
Πανάκεια λύση δεν μπορεί να αποτελεί το υπόγειο δίκτυο του μετρό. «Αν πάει κάποιος στο μετρό του Συντάγματος, στις 9 η ώρα το πρωί, εν καιρώ ειρήνης, θα καταλάβει γιατί δεν μπορεί να το σκεφτεί αυτό στον πόλεμο. Ακόμα δεν έχουμε ως λαός τη νοοτροπία όταν φτάνει ο συρμός να βγαίνουν πρώτα αυτοί που είναι μέσα και μετά να μπαίνουμε εμείς, πόσω μάλλον να έχουμε την ψυχολογία εν μέσω πολέμου και πανικού να μπορέσουμε να κινηθούμε 5.000 άτομα μέσα στον σταθμό. Νομίζω ότι στατιστικά είναι πολύ πιο πιθανό να υπάρχουν νεκροί αν ποδοπατηθούν μέσα στο μετρό, από το να ξεφύγει ένας τούρκικος πύραυλος ή ένα ντρόουν από το Ιράν».
Συνεπώς, όπως και σε πολλά ακόμη ζητήματα, πέρα από τη μέριμνα για τις υποδομές, αναγκαία παράμετρος για να μπορέσει η κοινωνία να αντιμετωπίσει μία τόσο έκτακτη περίσταση είναι η εκπαίδευση. «Ως κοινωνία περιμένουμε τώρα μόνο με τα καταφύγια να σωθούμε, ενώ παίζει πολύ σημαντικό ρόλο η εκπαίδευση.
«Να σας πω ενδεικτικά ότι το 1939 έγινε μια πολύ μεγάλη άσκηση στην Αθήνα τον Σεπτέμβριο, στην οποία συμμετείχαν 7.000 άτομα. Έγινε εικονικός βομβαρδισμός της Αθήνας από τρία κύματα αεροπλάνων διαδοχικά. Και για να είναι και πιο ρεαλιστικό το σενάριο, την ώρα που έκαναν τον εικονικό βομβαρδισμό τα αεροσκάφη της πολεμικής αεροπορίας, πηγαίνανε άτομα που συμμετείχαν στην άσκηση, ανάβανε φωτοβολίδες, καπνογόνα πάνω στα κτίρια, οπότε ο κόσμος έπαιρνε μια ψυχρολουσία, μια ιδέα του πώς θα είναι η πόλη να φλέγεται. Ακόμα και οι εφημερίδες ήταν μέσα στο κομμάτι της εκπαίδευσης, γιατί την επόμενη μέρα κυκλοφορούσαν με ανακοινώσεις που έγραφαν «είχαμε τόσους νεκρούς, τόσα κτίρια κατέρρευσαν», γεγονότα τα οποία δεν είχαν συμβεί στην πραγματικότητα, αλλά για να προκαλέσουν ένα μιθριδατισμό στον κόσμο και να συνηθίσουν την εικόνα ότι όταν υπάρχουν επιθέσεις, υπάρχουν και νεκροί, γίνεται κάτι το αναμενόμενο. Άρα όσο δεν υπάρχει εκπαίδευση, δεν μπορούμε να επαφιόμαστε στο κτηριακό κομμάτι και στο κατασκευαστικό μόνο».
Σε αυτή την κατεύθυνση ο Κωνσταντίνος Κυρίμης, ο οποίος έχει γράψει μια σειρά βιβλίων για το θέμα με τίτλο «Τα καταφύγια της Αττικής», διοργανώνει βιωματικές δράσεις σε συγκεκριμένα καταφύγια, επιδιώκοντας τη γνωριμία του κοινού με την ιστορία αυτών των χώρων, ως μια άλλη σύγχρονη «εκπαίδευση».