Τα πλαστικά μπουκάλια και οι χαμένες ευκαιρίες

Για την πλαστική ρύπανση τα έχουμε πει και γράψει πολλές φορές. Όλοι μας πλέον, πρέπει έχουμε κατά νου, πως είμαστε εκτεθειμένοι στην πλαστική ρύπανση (!). Μάλιστα, εκτιμάται πως κάθε ένας από εμάς, καταπίνει χωρίς να το γνωρίζει, κατά μέσο όρο, 5 γραμμάρια μικροαστικών την εβδομάδα (ή αλλιώς ¼ του κιλού ετησίως).

Αλλά ας δούμε σήμερα –και- μια άλλη πτυχή, που έχει να κάνει με τα πλαστικά μπουκάλια νερού που όλοι μας ( ή για να είμαστε ακριβείς σχεδόν όλοι χρησιμοποιούμε). Με βάση τα στοιχεία από την περιβαλλοντική οργάνωση WWF Ελλάς, στην Ελλάδα κάθε χρόνο χρησιμοποιούνται πάνω από 2,5 δισεκατομμύρια πλαστικά μπουκάλια, σχεδόν 7 εκατομμύρια κάθε μέρα ή σχεδόν 300.000 κάθε ώρα, τα οποία χρησιμοποιούνται για λίγα μόνο λεπτά, και καταλήγουν έπειτα στα σκουπίδια.

Στο top-10 των απορριμμάτων

Την ίδια στιγμή, στη χώρα μας συλλέγεται και οδηγείται σε ανακύκλωση μόλις το 28% των πλαστικών μπουκαλιών, ενώ το υπόλοιπο είτε οδηγείται σε χωματερές, είτε καίγεται, είτε διαρρέει στο χερσαίο και θαλάσσιο περιβάλλον.

Μάλιστα, σύμφωνα με στοιχεία του προγράμματος του WWF για την παρακολούθηση της παράκτιας ρύπανσης, «Υιοθέτησε μια παραλία», τα πλαστικά μπουκάλια βρίσκονται στο top-10 των απορριμμάτων που εντοπίζονται στις ελληνικές παραλίες.

Για την ιστορία: η Ευρωπαϊκή Ένωση παρατηρώντας ότι τα μπουκάλια μπορούν εύκολα να καταλήξουν στη θάλασσα και με δεδομένου ότι μπορούν σχετικά εύκολα να οδηγηθούν για ανακύκλωση, θέσπισε το 2019 μια υποχρέωση βάσει της οποίας κάθε κράτος μέλος θα έπρεπε έως το τέλος του 2025 να συλλέγει και να στέλνει προς ανακύκλωση το 77% των πλαστικών φιαλών. Αντίστοιχα, ο στόχος για το 2029 ανέρχεται στο 90%. Δυστυχώς η Ελλάδα δεν πέτυχε τον στόχο, μένοντας κάτω από το 30% (!).

Σύστημα επιστροφής εγγύησης

Όπως λένε από την περιβαλλοντική οργάνωση, η εμπειρία από την ΕΕ δείχνει πως ο μοναδικός τρόπος για να επιτευχθεί ο στόχος είναι η σύσταση και λειτουργία “συστήματος επιστροφής εγγύησης”.

Και εμείς ως χώρα το καταλάβαμε αυτό, και από τον Οκτώβριο του 2020, με σχετικό νόμο (σ.σ.: ν. 4736/2020) θεσπίστηκε το εν λόγω σύστημα και όρισε ότι η «εγγύηση» για φιάλες έως 0,5 λίτρα θα ανέρχεται στα 0,10€ , ενώ για τις φιάλες πάνω από 0,5 λίτρα θα φτάνει τα 0,15€.

Το σύστημα έπρεπε να λειτουργεί ήδη από τον Ιανουάριο του 2023. Τρία χρόνια μετά, είμαστε στο σημείο μηδέν.

Κατά την περιβαλλοντική οργάνωση, πέρα από την απώλεια του στόχου συλλογής των μπουκαλιών, η καθυστέρηση στην εφαρμογή του συστήματος επιστροφής εγγύησης, φέρνει μια σειρά από πρόσθετες συνέπειες:

Ποιες είναι αυτές;

-Γίνεται πολύ δύσκολη η επίτευξη ενός άλλου ευρωπαϊκού στόχου που προέβλεπε ότι από το 2025 οι φιάλες PET που κυκλοφορούν στην αγορά πρέπει να περιέχουν τουλάχιστον 25% ανακυκλωμένο πλαστικό, καθώς αν δεν συλλεχθεί το PET δεν μπορεί να ξαναμπεί στην αγορά ως ανακυκλωμένο.

-η μη συλλογή των πλαστικών μπουκαλιών οδηγεί στην καταβολή φόρου προς την ΕΕ της τάξης των 30-40 εκ. ευρώ σε ετήσια βάση. Πρόκειται στην κυριολεξία για πεταμένα λεφτά των πολιτών της χώρας.

– δεν πρόκειται να επιτευχθεί ο στόχος για τη συλλογή φιαλών αλουμινίου, καθώς και αυτό το απόβλητο εντάσσεται στο σύστημα επιστροφής εγγύησης.

Τι δεν πρέπει να ξεχνάμε

Το βασικό θέμα, είναι πως ο στόχος δεν μπορεί να είναι μόνο η συλλογή του πλαστικού μπουκαλιού, αλλά ευρύτερα η μείωση του παραγόμενου πλαστικού και η εισαγωγή μοντέλων επαναχρησιμοποίησης στη χώρα.

Στο μεταξύ χάνουμε ευκαιρίες για δίκαιη και βιώσιμη διαχείριση των πλαστικών απορριμμάτων στη χώρα μας…