Γιατί ο Πούτιν κερδίζει από τον πόλεμο στο Ιράν
Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δεν διεξάγεται μόνο στα στενά του Ορμούζ ή πάνω από τον ουρανό της Τεχεράνης και χωρών του Κόλπου. Οσο κι αν ακούγεται παράδοξο, διεξάγεται ταυτόχρονα και στα χαρακώματα της Ουκρανίας. Καθώς ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ στρέφει τη στρατηγική, στρατιωτική και πολιτική του προσοχή στο Ιράν, στην Ευρώπη ωριμάζει ένας βαθύς φόβος: ότι η Ουάσιγκτον, απορροφημένη από ένα νέο μέτωπο, θα πάψει να πιέζει ουσιαστικά τον Βλαντίμιρ Πούτιν για μια δίκαιη ειρήνη και ότι το Κίεβο θα μείνει να μετρά όχι μόνο διπλωματικές απώλειες, αλλά και πυραύλους που δεν έφτασαν ποτέ.
Η ανησυχία δεν είναι αφηρημένη. Κάθε Tomahawk που εκτοξεύεται, κάθε αναχαιτιστικό που δαπανάται, είναι για τους Ουκρανούς ένα όπλο λιγότερο διαθέσιμο για την άμυνα απέναντι στις ρωσικές επιθέσεις. Ο ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι μιλά ανοιχτά για τον κίνδυνο διακοπής του εφοδιασμού, ευρωπαίοι διπλωμάτες προειδοποιούν για απώλεια «εύρους προσοχής» από την Ουάσιγκτον ενώ για τη Μόσχα ο χρόνος – όπως και οι τιμές της ενέργειας – μπορεί να λειτουργεί υπέρ της. Ουσιαστικά δηλαδή η σύγκρουση με το Ιράν ενδέχεται να μεταβάλει τις ισορροπίες στην Ουκρανία και παρά τα πλήγματα σε συμμάχους της Ρωσίας, ο μεγάλος γεωπολιτικός κερδισμένος να είναι τελικά ο ίδιος ο Πούτιν.
Οι Ευρωπαίοι, που δυσκολεύονται να διαχειριστούν τις εμπρηστικές παρεμβάσεις του προέδρου Τραμπ, ίσως σύντομα ανακαλύψουν ότι υπάρχει κάτι χειρότερο: να μην αποτελούν πλέον το αντικείμενο της προσοχής του, ανέφερε χαρακτηριστικά το Politico. Οι πρακτικές συνέπειες, εάν οι ΗΠΑ εμπλακούν σε μια παρατεταμένη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, θα μπορούσαν να είναι ακόμη σοβαρότερες από τις πολιτικές: η Ουκρανία ενδέχεται να στερηθεί τα αμερικανικής κατασκευής όπλα που χρειάζεται για να αποκρούει τις καθημερινές ρωσικές πυραυλικές επιθέσεις – επειδή οι αμερικανικές δυνάμεις χρησιμοποιούν τόσα πολλά από αυτά εναντίον του Ιράν.
«Εάν υπάρξουν μακροχρόνιες εχθροπραξίες στη Μέση Ανατολή, αυτό σίγουρα θα επηρεάσει τον εφοδιασμό. Είμαι βέβαιος γι’ αυτό» ανέφερε ο Ζελένσκι μιλώντας σε δημοσιογράφους.
Και σε συνέντευξή του στην «Corriere della Sera» τόνισε ότι μπορεί να υπάρξει δυσκολία για τους Ουκρανούς όσον αφορά την εξασφάλιση πυραύλων και όπλων για την άμυνά τους. «Εμείς χρησιμοποιούμε το πρόγραμμα Purl για να αγοράζουμε αμερικανικά όπλα με ευρωπαϊκά κονδύλια: μπορεί όμως οι Αμερικανοί να τα χρειαστούν οι ίδιοι, όπως πέρυσι» είπε αναφερόμενος στον πόλεμο των 12 Ημερών τον Ιούνιο του 2025.
Σωστός χρονισμός
Ο αρθρογράφος του Bloomberg, Μαρκ Τσάμπιον, τονίζει ότι η σύγκρουση με το Ιράν θα μπορούσε να ωφελήσει τη Ρωσία, αποστραγγίζοντας τα αποθέματα πυραύλων των ΗΠΑ, αυξάνοντας τις παγκόσμιες τιμές πετρελαίου και ενδεχομένως αναζωογονώντας την αγορά για τη ρωσική ενέργεια που τελεί υπό κυρώσεις. Ενας παρατεταμένος πόλεμος με το Ιράν θα μπορούσε να εξαντλήσει τις αμερικανικές δυνατότητες που απαιτούνται για την αποτροπή προκλήσεων από τη Μόσχα και το Πεκίνο και ενδέχεται να οδηγήσει σε κατάπαυση του πυρός στην Ουκρανία με όρους που ευνοούν τη Ρωσία.
Ο ίδιος αρθρογράφος εξηγεί ότι τα αμερικανικά πολεμικά πλοία εκτοξεύουν πυραύλους Tomahawk κατά του Ιράν, προσπαθώντας να καταστρέψουν τους εκτοξευτές και τα εργοστάσια πυραύλων στα οποία βασίζεται η Τεχεράνη για την ικανότητά της να ανταποδίδει τα πλήγματα.
Ο υπολογισμός είναι απλός: Είναι πολύ φθηνότερο, ασφαλέστερο και πιο αποτελεσματικό να καταστρέφεις κεφαλές στο έδαφος παρά στον αέρα. Αυτός είναι ο ίδιος υπολογισμός που ώθησε τον πρόεδρο της Ουκρανίας να ξεκινήσει, μήνες πριν, εκστρατεία για να του παράσχουν οι ΗΠΑ Tomahawk. Ετσι αναλυτές δεν φείδονται της εκτίμησης ότι ο πόλεμος του Τραμπ με το Ιράν δεν θα μπορούσε να έρθει σε καλύτερη στιγμή για το Κρεμλίνο ή σε χειρότερη για το Κίεβο.
Υπογραμμίζουν επίσης ότι η Ρωσία διαθέτει λίγους χρήσιμους συμμάχους και η Τεχεράνη υπήρξε σημαντικός, τόσο λόγω γεωγραφίας όσο και λόγω μεγέθους και αμυντικής βιομηχανίας. Με τη ρωσική πολεμική προσπάθεια να αντιμετωπίζει πρόσφατα σοβαρά προβλήματα, μια εκτίναξη των παγκόσμιων τιμών πετρελαίου θα ερχόταν ως σωσίβιο. Το ίδιο και οποιαδήποτε μείωση στη διαθεσιμότητα αμερικανικών πυραύλων και αναχαιτιστικών ή – ακόμη καλύτερα – η εντύπωση στον Λευκό Οίκο ότι, μετά το Ιράν, οι ΗΠΑ χρειάζονται κατάπαυση του πυρός στην Ουκρανία, ανεξαρτήτως όρων.
Αντηλλάγησαν απόψεις
Ο ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν και ο ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Ορμπαν συζήτησαν τηλεφωνικά την κλιμάκωση γύρω από το Ιράν και τις επιπτώσεις της στη Μέση Ανατολή και την παγκόσμια ενεργειακή αγορά. Αναλυτές βλέπουν Μόσχα και Βουδαπέστη να ασχολούνται – από διαφορετική σκοπιά – με την ενεργειακή ασφάλεια, με τη Ρωσία να αξιοποιεί κάθε περιφερειακή κρίση για να ασκήσει επιρροή.