Εθνική υπερηφάνεια: Γιατί αισθάνονται περήφανοι οι Έλληνες, οι Ιταλοί και οι Τούρκοι σύμφωνα με έρευνα

Εθνική υπερηφάνεια και Ιστορία συνδέονται στενά για τους Έλληνες, σύμφωνα με τη νέα διεθνή έρευνα του Pew Research Center, η οποία κατέγραψε τι θεωρούν οι πολίτες σε 25 χώρες ως πηγή εθνικής υπερηφάνειας. Για την Ελλάδα, η μελέτη αποκαλύπτει ότι η ιστορική κληρονομιά αποτελεί τον βασικό λόγο υπερηφάνειας, πολύ περισσότερο από την οικονομία ή τους θεσμούς.

Συγκεκριμένα, το 37% των Ελλήνων αναφέρει την Ιστορία ως κύρια αιτία υπερηφάνειας, κάνοντας αναφορές στον «αρχαίο πολιτισμό» και στους «πολέμους των προγόνων» – από την Επανάσταση του 1821 έως τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η Ελλάδα ξεχωρίζει μάλιστα ως η χώρα που επικαλείται συχνότερα το ιστορικό παρελθόν ως πηγή εθνικής αυτοπεποίθησης.

«Οι αρχαίες μας ρίζες είναι η γενέτειρα της δημοκρατίας και οι αρχαίοι φιλόσοφοι μας διδάσκονται σε όλο τον κόσμο», δήλωσε ένας Έλληνας συμμετέχων στην έρευνα. Άλλος ανέφερε ότι είναι περήφανος για «τον Σωκράτη, τον Αριστοτέλη [και] τον ηρωισμό των προγόνων μας», ενώ πολλοί μίλησαν για «τη χρυσή εποχή του Περικλή».

Το 31% δηλώνει υπερηφάνεια για τους ανθρώπους της χώρας, τους οποίους περιγράφει ως «φιλόξενους και ζεστούς». Παράλληλα, αρκετοί εξέφρασαν υπερηφάνεια για τις διαδηλώσεις που έγιναν μετά το τραγικό σιδηροδρομικό δυστύχημα, με τις κινητοποιήσεις για τη δεύτερη επέτειο να συμπίπτουν χρονικά με τη διεξαγωγή του γκάλοπ.

Στις πιο ήπιες αναφορές, το 15% μιλά για τη γεωγραφία και το φυσικό περιβάλλον, από την ομορφιά και τη θέση της χώρας έως την απλή φράση «ο ήλιος και η θάλασσα». Ωστόσο, ένα 19% δηλώνει ότι δεν αισθάνεται καθόλου υπερήφανο ή εκφράζει κριτική για τη χώρα.

Η ελληνική ιδιαιτερότητα σε μια Ευρώπη εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς

Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, η εθνική υπερηφάνεια συνδέεται περισσότερο με τη λειτουργία του κράτους και των θεσμών. Στη Σουηδία, το 53% δηλώνει υπερηφάνεια για το πολιτικό σύστημα, ενώ στη Γερμανία η δημοκρατία και το ομοσπονδιακό σύστημα συγκεντρώνουν το 36%. Ακολουθούν η οικονομία (18%), οι ελευθερίες (16%) και οι κοινωνικές υπηρεσίες (15%).

Η γλώσσα λειτουργεί επίσης ως στοιχείο ταυτότητας και υπερηφάνειας σε χώρες όπως η Γαλλία, η Ελλάδα, η Πολωνία και κυρίως η Ουγγαρία. «Μπορούμε να εκφραστούμε καλύτερα με την ουγγρική γλώσσα, επειδή είναι πιο συναισθηματική από άλλες», δήλωσε μια Ουγγαρέζα, ενώ ένας άλλος πρόσθεσε: «Είναι η πιο υπέροχη και σύνθετη γλώσσα στον κόσμο». Στη Νότια Κορέα, πολλοί αναφέρουν ότι το Hangul, το κορεατικό αλφάβητο, αποτελεί πηγή υπερηφάνειας.

Σε χώρες όπως ο Καναδάς, η Ινδία, η Ινδονησία, η Νότια Αφρική και η Ισπανία, η πολυγλωσσία θεωρείται πλεονέκτημα. Μια γυναίκα από τη Νότια Αφρική είπε ότι είναι περήφανη επειδή «είναι η μόνη χώρα που έχει 11 επίσημες γλώσσες», ενώ στην Ισπανία ένας άνδρας ανέφερε: «Έχουμε τρεις επίσημες γλώσσες, είμαστε πολύγλωσσοι».

Ιταλία, Τουρκία, Ισραήλ: διαφορετικές όψεις της υπερηφάνειας

Στην Ιταλία, το 38% δηλώνει υπερηφάνεια για τον πολιτισμό, με αναφορές στην Αναγέννηση και την «καλλιτεχνική κληρονομιά». Οι Ιταλοί συχνά συνδέουν την υπερηφάνειά τους με το φαγητό (18%) και τα τοπία (24%), περιγράφοντας το εύρος «από τις Άλπεις έως τη θάλασσα». Ο πολιτισμός λειτουργεί ως ζωντανό στοιχείο της καθημερινότητας, όχι μόνο ως ιστορική ανάμνηση.

Στην Τουρκία, ο λαός αποτελεί το βασικό σημείο υπερηφάνειας (20%), με αναφορές στη φιλοξενία, τον πατριωτισμό και το «πολεμικό πνεύμα». Ακολουθούν η Ιστορία (12%) και η στρατιωτική ισχύς (8%), με μνείες στην αμυντική βιομηχανία και στα drones.

Στο Ισραήλ, οι δύο κύριοι πυλώνες είναι ο λαός (24%) και ο θρησκευτικός χαρακτήρας του κράτους (20%), με τη θρησκεία να καταγράφεται ως πηγή υπερηφάνειας περισσότερο απ’ ό,τι σε οποιαδήποτε άλλη χώρα. Επίσης, οι Ισραηλινοί αναφέρουν τον στρατό (13%) και την καινοτομία (9%).

ΗΠΑ: ελευθερίες αλλά και έντονες αντιθέσεις

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η υπερηφάνεια επικεντρώνεται στις «ελευθερίες και πολιτικές ελευθερίες» (22%), ωστόσο η έρευνα επισημαίνει έντονες κομματικές διαφοροποιήσεις. Παράλληλα, το 20% δηλώνει αρνητικά συναισθήματα για τη χώρα, ποσοστό επίσης επηρεασμένο από πολιτικές διαφορές.

Η μεθοδολογία της έρευνας

Η μελέτη του Pew Research Center βασίστηκε στην Spring 2025 Global Attitudes Survey, με τηλεφωνικές, δια ζώσης και διαδικτυακές συνεντεύξεις σε εθνικά αντιπροσωπευτικά δείγματα. Οι απαντήσεις κωδικοποιήθηκαν βάσει ανοικτών ερωτήσεων.

Συνολικά, συμμετείχαν 33.486 άτομα σε 25 χώρες: Αργεντινή, Αυστραλία, Βραζιλία, Καναδά, Γαλλία, Γερμανία, Ελλάδα, Ουγγαρία, Ινδία, Ινδονησία, Ισραήλ, Ιταλία, Ιαπωνία, Κένυα, Μεξικό, Ολλανδία, Νιγηρία, Πολωνία, Νότια Αφρική, Νότια Κορέα, Ισπανία, Σουηδία, Τουρκία, Ηνωμένο Βασίλειο και Ηνωμένες Πολιτείες.