Συμφωνία ή πόλεμος; Το τελεσίγραφο Τραμπ προς το Ιράν

Επισήμως, και το Ιράν και οι ΗΠΑ έκαναν λόγο προχθές, μετά το πέρας του νέου γύρου διαπραγματεύσεων που είχαν στη Γενεύη με μεσολαβητή το Ομάν, για «πρόοδο». Ο ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, είπε ότι υπήρξε συμφωνία «σε ένα σύνολο κατευθυντήριων γραμμών», ενώ αμερικανός αξιωματούχος επιβεβαίωσε πως η Τεχεράνη δεσμεύτηκε να επανέλθει εντός δύο εβδομάδων «με λεπτομερείς προτάσεις, προκειμένου να γεφυρωθούν ορισμένες από τις διαφορές στις θέσεις μας».

Μιλώντας, ωστόσο, λίγες ώρες αργότερα, ο αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς χαρακτήρισε «πολύ σαφές» στα μάτια του ότι ο Ντόναλντ Τραμπ «έθεσε ορισμένες κόκκινες γραμμές που οι Ιρανοί δεν είναι ακόμα έτοιμοι να αναγνωρίσουν και να επιλύσουν» – ξεκαθαρίζοντας παράλληλα πως το ενδεχόμενο στρατιωτικής δράσης παραμένει στο τραπέζι. Οι ΗΠΑ θα εμποδίσουν το Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα «με τον έναν ή τον άλλο τρόπο», προειδοποίησε από την πλευρά του ο αμερικανός υπουργός Ενέργειας, Κρις Ράιτ.

Σύμφωνα με το Axios, οι ΗΠΑ βρίσκονται πιο κοντά σε έναν μείζονα πόλεμο στη Μέση Ανατολή από ό,τι θεωρούν, ίσως, πολλοί: «θα μπορούσε να ξεκινήσει πολύ σύντομα». Οσο για τους κινδύνους που ενέχει, αρκεί να αναλογιστεί κανείς τα κοινά γυμνάσια Ιράν – Ρωσίας – Κίνας στα Στενά του Ορμούζ που προανήγγειλε ο Νικολάι Πατρούσεφ, σύμβουλος ασφαλείας του Βλαντίμιρ Πούτιν.

Διπλή στρατηγική

Σύμφωνα πάντα με το Axios, ο Τραμπ έφτασε κοντά στο να διατάξει μια νέα επίθεση στο Ιράν στις αρχές Ιανουαρίου, με αφορμή τη δολοφονία χιλιάδων διαδηλωτών από το καθεστώς. Οταν όμως αυτό το χρονικό παράθυρο έκλεισε, η κυβέρνηση υιοθέτησε μια διπλή στρατηγική: διαπραγματεύσεις για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, παράλληλα με μαζική στρατιωτική ενίσχυση στην περιοχή.

Η «αρμάδα» του αμερικανού προέδρου περιλαμβάνει πια δύο αεροπλανοφόρα (το δεύτερο βρισκόταν χθες καθ’ οδόν), τουλάχιστον 15 αντιτορπιλικά, τρία πυρηνικά υποβρύχια με περίπου 500 πυραύλους Τόμαχοκ, εκατοντάδες μαχητικά αεροσκάφη και ποικίλα συστήματα αεράμυνας: μόνο την Τρίτη, επιπλέον 50 μαχητικά (F-35, F-22 και F-16) κατευθύνθηκαν στην περιοχή.

Καθυστερώντας τις αποφάσεις, και συγκεντρώνοντας τόσο μεγάλη δύναμη πυρός, ο Τραμπ έχει ανεβάσει τον πήχη αναφορικά με το μέγεθος και τον χαρακτήρα μιας πιθανής επιχείρησης αν δεν επιτευχθεί συμφωνία. Και αυτή τη στιγμή, μια συμφωνία δεν φαίνεται πιθανή – μεταξύ άλλων, διότι το Ιράν επιμένει ότι πρέπει να αφορά μόνο το πυρηνικό του πρόγραμμα, ενώ η Ουάσιγκτον πιέζει να συμπεριλάβει και το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων του και τη στήριξή του σε περιφερειακές πολιτοφυλακές όπως η Χεζμπολάχ και η Χαμάς.

Η στρατιωτική και ρητορική επίδειξη ισχύος του Τραμπ, επιμένουν οι πηγές του Axios, καθιστά δύσκολο για τον ίδιο να υποχωρήσει χωρίς σημαντικές παραχωρήσεις από το Ιράν. Επιπλέον, σημειώνουν, δεν είναι στη φύση του αμερικανού προέδρου να κάνει πίσω, και οι σύμβουλοί του δεν θεωρούν ότι η ανάπτυξη τόσων στρατιωτικών μέσων είναι μπλόφα. Με τον Τραμπ, βέβαια, όλα μπορούν να συμβούν.

Ομως «όλα τα σημάδια δείχνουν ότι θα προχωρήσει στην ανάληψη δράσης αν οι διαπραγματεύσεις αποτύχουν». Μια στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ κατά του Ιράν, λένε οι ίδιες πληροφορίες, θα ήταν μια «τεράστια, διάρκειας πολλών εβδομάδων» εκστρατεία, πολύ πιο εκτεταμένη από την πρόσφατη στοχευμένη επιχείρηση στη Βενεζουέλα. Πιθανότατα θα επρόκειτο για μια κοινή στρατιωτική εκστρατεία ΗΠΑ Ισραήλ, αλλά με πολύ ευρύτερο πεδίο δράσης και πιο καθοριστικές συνέπειες για το ιρανικό καθεστώς σε σχέση με τον Πόλεμο των 12 Ημερών, τον Ιούνιο του  2025, που ξεκίνησε το Ισραήλ και συνέχισαν οι ΗΠΑ πλήττοντας τις υπόγειες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν.

Αλλαγή καθεστώτος

Ισραηλινοί αξιωματούχοι είπαν στο Axios πως η ισραηλινή κυβέρνηση – που προωθεί ένα μαξιμαλιστικό σενάριο, στοχεύοντας όχι μόνο το πυρηνικό και το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν αλλά και μια αλλαγή καθεστώτος – προετοιμάζεται για πόλεμο «εντός των ημερών». Αλλες, αμερικανικές πηγές υποστήριξαν πως οι ΗΠΑ ίσως χρειαστούν περισσότερο χρόνο.

Για την ιστορία, στις 19 Ιουνίου του 2025, ο Λευκός Οίκος όρισε ένα παράθυρο δύο εβδομάδων προκειμένου να αποφασίσει ο Τραμπ ανάμεσα σε περαιτέρω διαπραγματεύσεις με το Ιράν ή σε στρατιωτικά πλήγματα. Τρεις ημέρες αργότερα, ξεκίνησε η επιχείρηση «Σφυρί του Μεσονυχτίου». Αφορμές, άλλωστε, υπάρχουν πολλές – μεταξύ άλλων, οι πληροφορίες θέλουν πολλούς Ιρανούς να μετατρέπουν τις τελευταίες ημέρες τα μνημόσυνα για τις 40 ημέρες των νεκρών τους σε νέες διαδηλώσεις διαμαρτυρίας, και τις δυνάμεις ασφαλείας να ανοίγουν ενίοτε, και πάλι, πυρ.

Και σαν να μην υπήρχε ήδη αρκετή πυρίτιδα συγκεντρωμένη στην περιοχή, άλλες πληροφορίες θέλουν τουλάχιστον τρία αντιτορπιλικά από τη Ρωσία και άλλα τόσα από την Κίνα να εισέρχονται στα ύδατα όπου έχει αναπτυχθεί η τραμπική αρμάδα, προκειμένου να συμμετάσχουν στις ασκήσεις «Ζώνη Ναυτικής Ασφάλειας 2026» που ήδη ξεκίνησαν από προχθές στα Στενά του Ορμούζ οι Φρουροί της Επανάστασης, κλείνοντάς τα μάλιστα για λίγο.