Η καθημερινότητα του 2030 στην Αθήνα: Ενα τούνελ για 14.000 υπαλλήλους
Ετος 2030, μια τυχαία εργάσιμη ημέρα. Λίγο πριν από τις οκτώ το πρωί, το ρεύμα των επιβατών βγαίνει από το μετρό στον σταθμό της Δάφνης. Η πλειονότητα, εργαζόμενοι στο κοντινό «κυβερνητικό πάρκο» της ΠΥΡΚΑΛ. Αντί να… σκορπίζουν όμως στους γύρω δρόμους, χάνονται κάτω από τη γη. Εκεί, υπόγειοι κυλιόμενοι διάδρομοι τους οδηγούν κατευθείαν στο νέο γιγαντιαίο διοικητικό κέντρο της Αττικής, καλύπτοντας σε μόλις τέσσερα λεπτά μια απόσταση που σήμερα διανύεται με τα πόδια σε ένα 20λεπτο.
Πρόκειται για μια εικόνα από το κοντινό μέλλον της πόλης. Οταν περισσότεροι από 14.000 εργαζόμενοι θα κατευθύνονται καθημερινά στο πάρκο «Ανδρέας Λεντάκης» που, βάσει του σχεδιασμού, εκτιμάται ότι θα λειτουργήσει πολύ πριν φτάσει εκεί η σχεδιαζόμενη πέμπτη γραμμή του μετρό που θα το εξυπηρετεί, η οποία, στην καλύτερη περίπτωση, δεν θα είναι έτοιμη πριν από το 2037.
Οι κυλιόμενοι διάδρομοι
Η πρόταση για την κατασκευή της συνδετήριας γαλαρίας, με δύο εισόδους και εξόδους, στην οποία θα τοποθετηθούν κυλιόμενοι διάδρομοι (travelator) σαν αυτούς που υπάρχουν στα αεροδρόμια, περιλαμβάνεται στη μελέτη κυκλοφοριακών επιπτώσεων για το κυβερνητικό πάρκο «Ανδρέας Λεντάκης» στις εγκαταστάσεις της ΠΥΡΚΑΛ στον Υμηττό, η οποία υλοποιήθηκε για λογαριασμό του υπουργείου Οικονομικών.
Οι κυλιόμενοι διάδρομοι θα είναι υπόγειοι, θα ξεκινούν από τον σταθμό του μετρό στη Δάφνη, θα καταλήγουν στο κυβερνητικό πάρκο, και θα μπορούν να εξυπηρετούν 8.000 άτομα την ώρα.
«Ο Υμηττός έχει χαρακτήρα γειτονιάς. Είναι μία περιοχή κατοικίας, με μικρά διώροφα σπίτια. Αυτό δεν πρέπει να αλλάξει. Από την άλλη, η ΠΥΡΚΑΛ είναι ένας τεράστιος όγκος 154 στρεμμάτων, με φράκτες, ψηλούς τοίχους, που “κόβει” στη μέση τον οικιστικό ιστό. Γι’ αυτό και το γενικό πολεοδομικό σχέδιο του Δήμου Υμηττού του 1996 έλεγε ότι πρέπει να αποσυρθεί η ΠΥΡΚΑΛ από την περιοχή» δηλώνει στο «Βήμα» ο επικεφαλής της μελέτης, συγκοινωνιολόγος-πολιτικός μηχανικός, εξειδικευμένος στον κυκλοφοριακό, πολεοδομικό και περιβαλλοντικό σχεδιασμό, Θοδωρής Μαυρογεώργης.
Οι μελετητές έκαναν πέντε προτάσεις, εκ των οποίων οι τέσσερις μπορούν να υλοποιηθούν άμεσα, με στόχο να μην αλλοιωθεί ο χαρακτήρας της περιοχής και να μην επιβαρυνθεί περαιτέρω το υφιστάμενο σύστημα μεταφορών. Οι λύσεις που προτείνουν, εκτός από την κατασκευή της συνδετήριας γαλαρίας με κυλιόμενους διαδρόμους, είναι οι εξής:
- Δημιουργία ελεγχόμενης στάθμευσης για τους επισκέπτες με χρονικό όριο τις τρεις ώρες.
- Αύξηση των δρομολογίων του μετρό, με δύο επιπλέον στις ώρες αιχμής, ώστε να μειωθεί η χρονοαπόσταση στα 4 λεπτά από 4,5 λεπτά σήμερα.
- Πύκνωση των λεωφορειακών γραμμών.
- Κατασκευή της γραμμής 5 του μετρό που θα καταλήγει εντός του κυβερνοπάρκου, με χρονικό ορίζοντα το 2037.
Εξίσου σημαντικό μέτρο όμως είναι και η δημιουργία μιας ζώνης στάθμευσης για τους μόνιμους κατοίκους και άλλης μιας για τους επισκέπτες. «Αν αποτρέψεις τη στάθμευση, θα αποτρέψεις και την κυκλοφορία» τονίζει ο κ. Μαυρογεώργης. Στους δύο υπόγειους χώρους στάθμευσης 2.000 θέσεων εντός του κυβερνητικού πάρκου θα έχει τη δυνατότητα να παρκάρει μόνο μέρος των υπαλλήλων.
Στο κυκλοφοριακό πρόβλημα – εκεί που συνήθως δοκιμάζονται οι μεγάλες παρεμβάσεις της πόλης – έχουν εστιάσει και οι πρώτες αντιδράσεις για το έργο, με ομάδα κατοίκων της περιοχής να έχουν προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας, μια υπόθεση η οποία αναμένεται να εκδικαστεί τον Μάρτιο.
Σε κάθε περίπτωση, το έργο θα αποτελέσει μια από τις μεγαλύτερες συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ) που έχουν δρομολογηθεί στη χώρα.
Η Μονάδα Στρατηγικών Συμβάσεων του Υπερταμείου έχει αναλάβει τη διαγωνιστική διαδικασία και την παρακολούθηση της υλοποίησης, ενώ ο επενδυτής που θα επιλεγεί θα αναλάβει ένα σύνολο ευθυνών: από τη μελέτη και την κατασκευή έως τη χρηματοδότηση, τη λειτουργία και τη συντήρηση για τρεις δεκαετίες. Ενδιαφέρον έχει εκδηλωθεί από τρία ισχυρά σχήματα της (ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, ΑΒΑΞ – ΑΚΤΩΡ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ και METLEN – INTRAKAT), με έναν προϋπολογισμό που προσεγγίζει τα 421 εκατομμύρια ευρώ.
Η διαδικασία βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη και αυτή την περίοδο εξετάζονται τα ζητήματα που αναδείχθηκαν στα υπομνήματα των υποψηφίων κατά τη διαδικασία του διαλόγου.
Παράλληλα προχωρεί η επικαιροποίηση του πλαισίου του έργου, ώστε να εναρμονιστεί με τις αποφάσεις του ΣτΕ για τον Νέο Οικοδομικό Κανονισμό, η οποία οδήγησε σε κατάργηση των «μπόνους» δόμησης που δίδονταν ως κίνητρο για την κατασκευή περιβαλλοντικά και ενεργειακά αναβαθμισμένων κτιρίων.
Επίσης, γίνεται επικαιροποίηση των κτιριολογικών αναγκών των υπουργείων, ενώ σε επεξεργασία βρίσκεται η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Αφού κλείσουν αυτές οι εκκρεμότητες θα δημοσιευθεί η πρόσκληση για δεσμευτικές προσφορές, πιθανώς έως τα τέλη Ιουνίου.
Τι προβλέπει το σχέδιο
Το σχέδιο αναδιαμορφώνει ριζικά την έκταση των 154 στρεμμάτων στην καρδιά της Δάφνης, εκεί όπου η ΠΥΡΚΑΛ λειτούργησε για δεκαετίες ως χώρος παραγωγής πυρομαχικών και βομβών για την αμυντική βιομηχανία. Προβλέπει κατεδαφίσεις 66 υφιστάμενων κτιρίων, διατήρηση και αποκατάσταση άλλων 24, νέες κατασκευές τεσσάρων κτιρίων και έναν μεγάλο χώρο πρασίνου που προβάλλεται ως «ανάσα» για την ευρύτερη περιοχή. Το κυβερνητικό πάρκο θα συγκεντρώσει υπηρεσίες εννέα υπουργείων και άλλων φορέων που σήμερα είναι διάσπαρτες σε 127 κτίρια σε όλη την Αττική, πολλά από αυτά μισθωμένα.
Η υπόσχεση της εξοικονόμησης πόρων για το Δημόσιο είναι ισχυρή, καθώς υπολογίζεται ότι αγγίζει το 1 δισ. ευρώ σε βάθος χρόνου.
Από την πλευρά τους, τα μέλη του Συλλόγου Ελλήνων Πολεοδόμων και Χωροτακτών έχουν επανειλημμένως διατυπώσει την αντίθεσή τους στη δημιουργία του κυβερνητικού πάρκου στην ΠΥΡΚΑΛ, καθώς η μετακίνηση της κεντρικής διοίκησης εκεί από το κέντρο της πόλης υπονομεύει τη λειτουργική συνοχή, την κοινωνική πολυσυλλεκτικότητα και τη ζωντάνια του αστικού ιστού.
Οπως επισημαίνει στο «Βήμα» ο πρόεδρος του συλλόγου Λουκάς Τριάντης, επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΑΠΘ, η υπόθεση της ΠΥΡΚΑΛ αποτελεί μια μείζονος σημασίας παρέμβαση μητροπολιτικού χαρακτήρα με πολύ σοβαρές λειτουργικές, κοινωνικές, περιβαλλοντικές, κυκλοφοριακές αλλά και συμβολικές επιπτώσεις τόσο στο κέντρο της Αθήνας όσο και στην περιοχή υποδοχής στη Δάφνη.
«Ιδιαίτερα, μάλιστα, κρίσιμη για τα θέματα της απασχόλησης και της κατοικίας σε ένα κέντρο πόλης του οποίου η επιτελική διοίκηση αποτελεί διαχρονικά αναπόσπαστο κομμάτι, ήδη όμως τείνει προς τη μονοκαλλιέργεια του τουρισμού» συμπληρώνει ο ίδιος.