Τζέσε Τζάκσον: Εμβληματικός υπερασπιστής των ανθρωπίνων δικαιωμάτων
Ενα αποτύπωμα που διαπερνά γενιές και σύνορα αφήνει πίσω του ο αιδεσιμότατος Τζέσε Τζάκσον, εμβληματική φωνή του αμερικανικού κινήματος πολιτικών δικαιωμάτων που για περισσότερο από μισό αιώνα βρισκόταν στην πρώτη γραμμή του αγώνα για φυλετική ισότητα και κοινωνική δικαιοσύνη. Πέθανε σε ηλικία 84 ετών στο Σικάγο. Συνοδοιπόρος και στενός συνεργάτης του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, χαρισματικός ρήτορας με παρουσία που μαγνήτιζε και πρωτοπόρος πολιτικός, ο Τζάκσον διεκδίκησε δύο φορές το χρίσμα των Δημοκρατικών για την προεδρία, το 1984 και το 1988, ανοίγοντας τον δρόμο για την ιστορική εκλογή του Μπαράκ Ομπάμα δύο δεκαετίες αργότερα. «Τον μοιραστήκαμε με τον κόσμο και, σε αντάλλαγμα, ο κόσμος έγινε μέρος της διευρυμένης οικογένειάς μας. Η ακλόνητη πίστη του στη δικαιοσύνη, την ισότητα και την αγάπη ενέπνευσε εκατομμύρια ανθρώπους και σας ζητούμε να τιμήσετε τη μνήμη του συνεχίζοντας τον αγώνα για τις αξίες με τις οποίες έζησε», ανέφερε σε ανακοίνωσή της η οικογένειά του.
Ο Τζάκσον έπασχε για περισσότερο από μία δεκαετία από προϊούσα υπερπυρηνική παράλυση (PSP), έχοντας αρχικά διαγνωστεί με τη νόσο του Πάρκινσον.
«Ημουν πρωτοπόρος, άνοιξα δρόμους. Επρεπε να αντιμετωπίσω αμφιβολίες, κυνισμό και φόβους για το ενδεχόμενο να θέσει υποψηφιότητα ένας Αφροαμερικανός. Υπήρχαν μαύροι ακαδημαϊκοί που έγραφαν άρθρα για το γιατί έχανα τον χρόνο μου. Ακόμη και μαύροι έλεγαν ότι ένας μαύρος δεν μπορούσε να κερδίσει», ανέφερε το 2020 σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «The Guardian».
Από τα χρόνια του φυλετικού διαχωρισμού στον αμερικανικό Νότο και τις πρώτες καθιστικές διαμαρτυρίες μέχρι τις ιστορικές ομιλίες στα συνέδρια των Δημοκρατικών και τις διεθνείς αποστολές για την απελευθέρωση ομήρων, ο Τζάκσον ενσάρκωσε τη μετάβαση της Αμερικής από την εποχή των νόμων Τζιμ Κρόου στη σύγχρονη, πολυφυλετική πολιτική πραγματικότητα. Παρά τις αντιπαραθέσεις που σημάδεψαν κατά καιρούς την πορεία του, παρέμεινε για δεκαετίες η πλέον αναγνωρίσιμη μορφή αγωνιστή των πολιτικών δικαιωμάτων στις Ηνωμένες Πολιτείες, ένας άνθρωπος που επέμενε ότι «το τόξο του ηθικού σύμπαντος κάμπτεται προς τη δικαιοσύνη», αρκεί κάποιοι να συνεχίζουν να το τεντώνουν.
Διεκδικώντας το χρίσμα των Δημοκρατικών για την προεδρία των ΗΠΑ το 1984 και το 1988, προσέλκυσε αφροαμερικανούς ψηφοφόρους και πολλούς φιλελεύθερους λευκούς κάνοντας απροσδόκητα ισχυρές εκστρατείες, χωρίς όμως να καταφέρει να γίνει ο πρώτος αφροαμερικανός υποψήφιος μεγάλου κόμματος για τον Λευκό Οίκο. «Ψηφοφόροι μου είναι οι απελπισμένοι, οι καταδικασμένοι, οι απόκληροι, οι στιγματισμένοι, οι καταφρονεμένοι», είχε δηλώσει στο συνέδριο των Δημοκρατικών το 1984. Το 1988, έμεινε στην Ιστορία για την ομιλία του περί «κοινών θεμελίων» όταν κάλεσε τους Αμερικανούς να ενωθούν. «Αριστερή πτέρυγα, δεξιά πτέρυγα (…) χρειάζονται δύο φτερά για να πετάξεις». Είκοσι χρόνια μετά τη δεύτερη προεδρική του εκστρατεία, ο πρώτος αφροαμερικανός πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα αναγνώρισε ότι ο Τζάκσον κατέστησε δυνατή τη δική του νίκη.
Τελικά δεν κατείχε ποτέ αιρετό αξίωμα. Ιδρυσε τις οργανώσεις πολιτικών δικαιωμάτων Operation PUSH και National Rainbow Coalition με έδρα το Σικάγο και διετέλεσε ειδικός απεσταλμένος του Δημοκρατικού προέδρου Μπιλ Κλίντον στην Αφρική τη δεκαετία του 1990.
Υπήρξε ένθερμος αγωνιστής κατά του απαρτχάιντ στη Νότια Αφρική, με διεθνείς παρεμβάσεις υπέρ της άρσης των φυλετικών διακρίσεων. Επαιξε επίσης σημαντικό ρόλο στην απελευθέρωση Αμερικανών και άλλων που κρατούνταν στο εξωτερικό, σε χώρες όπως η Συρία, η Κούβα, το Ιράκ και η Σερβία. Το 2017 ανακοίνωσε ότι πάσχει από τη νόσο του Πάρκινσον και περιόρισε τις δημόσιες εμφανίσεις του.
Γεννημένος στις 8 Οκτωβρίου 1941 στο Γκρίνβιλ της Νότιας Καρολίνας, ενεπλάκη στην πολιτική από νεαρή ηλικία, καθώς μεγάλωνε στον φυλετικά διαχωρισμένο Νότο. Κατά τις χειμερινές διακοπές του πρώτου έτους στο πανεπιστήμιο, επέστρεψε στο Γκρίνβιλ και προσπάθησε να δανειστεί βιβλίο από τη δημόσια βιβλιοθήκη που προοριζόταν μόνο για λευκούς, αλλά του αρνήθηκαν την είσοδο. Λίγους μήνες αργότερα, στις 16 Ιουλίου 1960, ο Τζάκσον και επτά μαύροι μαθητές Λυκείου μπήκαν στη βιβλιοθήκη για ειρηνική διαμαρτυρία. Συνελήφθησαν, αφέθηκαν ελεύθεροι και με δικαστική απόφαση καταργήθηκαν οι διακρίσεις στο τοπικό σύστημα βιβλιοθηκών.
Ο Τζάκσον γνώρισε για πρώτη φορά τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ σε αεροδρόμιο της Ατλάντα στις αρχές της δεκαετίας του 1960, ενώ στις 4 Απριλίου 1968 ήταν παρών στη δολοφονία του στο Μέμφις. Ο Τζάκσον συνέχισε το έργο του Κινγκ, παραμένοντας στην πρώτη γραμμή του παγκόσμιου κινήματος πολιτικών δικαιωμάτων μέσα από μισό αιώνα ταραχώδους αμερικανικής ιστορίας.