Εκεί που ο Αμαζόνιος δεν φτάνει: Η μάχη για το νερό στο Ceará

Σε μια χώρα που ταυτίζεται με τον Αμαζόνιο και την αφθονία υδάτων, η Βορειοανατολική Βραζιλία ζει εδώ και δεκαετίες με το ακριβώς αντίθετο πρόβλημα: τη μόνιμη λειψυδρία. Στο επίκεντρο αυτής της αντίφασης γεννιέται ένα από τα πιο φιλόδοξα υδροδοτικά έργα της Λατινικής Αμερικής – ένας «τεχνητός ποταμός» μήκους 145 χιλιομέτρων, σχεδιασμένος για να μεταφέρει νερό εκεί όπου η φύση δεν το προσφέρει επαρκώς. Το έργο, γνωστό ως Cinturão das Águas do Ceará (CAC), βρίσκεται πλέον στο 91% της ολοκλήρωσής του και, σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, αναμένεται να παραδοθεί πλήρως τον Ιούνιο του 2026. Πρόκειται για μια τεράστια υδραυλική υποδομή που αντλεί υδάτινους πόρους από το φράγμα Jati και τους διοχετεύει, μέσω καναλιών, σηράγγων και αγωγών, σε 24 δήμους της Πολιτείας Ceará.

Σε πρώτη φάση, το σύστημα ωφελεί άμεσα περίπου 561.000 ανθρώπους. Ωστόσο, η πραγματική του δυναμική αποκαλύπτεται όταν συνδεθεί με το μητροπολιτικό δίκτυο της Fortaleza. Τότε, ο πληθυσμός που μπορεί να καλυφθεί ξεπερνά τα 5 εκατομμύρια, μετατρέποντας το CAC σε κομβικό πυλώνα υδρασφάλειας για ολόκληρη τη Βορειοανατολική Βραζιλία.

Η ύδρευση βρίσκεται στην κορυφή των προτεραιοτήτων, σε μια περιοχή όπου οι πολυετείς ξηρασίες έχουν οδηγήσει σε κοινωνικές κρίσεις, μετακινήσεις πληθυσμών και οικονομική στασιμότητα. Η σταθερή παροχή πόσιμου νερού θεωρείται ζήτημα κοινωνικής συνοχής και δημόσιας υγείας.

Πέρα από την κάλυψη βασικών αναγκών, το σύστημα θα τροφοδοτεί επίσης τη βιομηχανία, που περιοριζόταν από την αβεβαιότητα των υδατικών πόρων, τον τουρισμό, ιδιαίτερα στις παράκτιες ζώνες του Ceará, και τη γεωργία άρδευσης, δίνοντας τη δυνατότητα για πιο ανθεκτικά και αποδοτικά αγροτικά μοντέλα.

Η επένδυση για τον «τεχνητό ποταμό» εκτιμάται στα 800 εκατομμύρια ρεάλ, ποσό που αντικατοπτρίζει το τεχνικό μέγεθος και τη στρατηγική σημασία του έργου. Κατά την κατασκευή του, έχουν δημιουργηθεί περισσότερες από 1.500 άμεσες θέσεις εργασίας, ενώ έμμεσα ωφελούνται δεκάδες τοπικές επιχειρήσεις.

Η Βορειοανατολική Βραζιλία είναι από τις περιοχές που πλήττονται περισσότερο από την κλιματική αλλαγή. Οι βροχοπτώσεις γίνονται πιο ακανόνιστες, τα ακραία φαινόμενα συχνότερα και οι παραδοσιακές δεξαμενές νερού ανεπαρκείς. Σε αυτό το πλαίσιο, ο «τεχνητός ποταμός» θεωρείται αναγκαία προσαρμογή σε μια νέα υδρολογική πραγματικότητα.

Οταν ολοκληρωθεί, το Cinturão das Águas do Ceará θα αποτελεί υπόδειγμα προσαρμογής σε συνθήκες λειψυδρίας για αναπτυσσόμενες χώρες, αλλά και σημείο αναφοράς για το πώς το νερό μετατρέπεται σε ζήτημα στρατηγικής ασφάλειας.

Σε έναν κόσμο όπου το νερό γίνεται ολοένα και πιο σπάνιο, ο «τεχνητός ποταμός» της Βραζιλίας θυμίζει ότι το μέλλον δεν θα κριθεί μόνο από το πόσο νερό έχει μια χώρα, αλλά από το πώς μπορεί να το διαχειριστεί, να το μεταφέρει και – κυρίως – να το μοιράσει δίκαια.