"Энг инновацион ғоя" танлови бошланади: олийгоҳлар стартап генератори
2026 йилдан бошлаб стартапга айланиш салоҳияти баланд бўлган ғояларни топиш ва “йўлга қўйиб юбориш” учун янги катта майдон очиляпти: ҳар йили “Энг инновацион ғоя” республика танлови ўтказилади. Ғояси пухта, ечими реал ва бозорга чиқиш имконияти бор ташаббуслар айнан шу танлов орқали сараланади.
Қарорга кўра, танлов давлат олий таълим ташкилотларида ташкил этилади. Энг муҳими — ғолибларга 100 миллион сўм грант ажратилади. Республика босқичи 10 та йўналиш бўйича ўтказилиши белгиланган. Демак, бу фақат “айти-тиш” эмас: ҳар соҳада алоҳида рақобат, алоҳида имконият дегани.
Мукофот масаласи ҳам салмоқли: танловнинг умумий мукофот жамғармаси 10 миллиард сўм этиб белгиланган бўлиб, ушбу маблағ Илм-фанни молиялаштириш ва инновацияларни қўллаб-қувватлаш жамғармаси ҳисобидан қопланади. Яъни ғояингизга “йўл харажати” тополмай қолиш хавфи камаяди — тизимнинг ўзи туртки бермоқчи.
Бундан ташқари, 2026 йил 1 сентябрдан олий таълим муассасаларида “Олийгоҳлар – стартаплар генератори” дастури босқичма-босқич жорий этилади. Бу дастурнинг фалсафаси содда: университет фақат диплом бериб қўймайди, стартап чиқаради.
Дастур доирасида олийгоҳларда IT-парк ва венчур жамғармалар билан ҳамкорликда талабалар акселераторлари ташкил этилади. Талабалар учун нуфузли халқаро акселераторлар ва университетлар билан стажировка ҳамда алмашинув дастурлари йўлга қўйилиши ҳам кўзда тутилган — яъни маҳаллий ғояларга глобал “фокус” қўшилади.
Энг қизиқ жиҳатлардан бири: олий таълим ташкилотларига талабалар ва илмий ходимларнинг истиқболли стартап лойиҳаларига инкубация марказлари ва талабалар акселераторлари орқали ҳар бир лойиҳага 20 минг АҚШ долларигача эквивалентда ўз маблағларини инвестиция қилиш ҳуқуқи берилади. Бу — “университет ҳам инвесторга айланади” дегани: лойиҳага ишонса, ўз вақтида қўллаб-қувватлайди.
Яна бир амалий қадам: акселераторларда “стартап менежер” ва “стартап трекер” лавозимлари жорий этилади. Оддий қилиб айтганда, ғоялар “йўқолиб кетмаслиги” учун кузатув, тезлаштириш ва натижага етаклаш бўйича масъул одамлар пайдо бўлади.
Хулоса шу: 2026 йил стартап ҳақида гапириш эмас, стартап қилиш йилига ўхшаяпти. Агар кимдадир ғоя бору, унга тўғри йўл харитаси, грант ва акселерация муҳити етишмаётган бўлса — мана, ўша бўшлиқни тўлдиришга катта ҳаракат бошланяпти. Ўзбекистон ёшлари учун бу шансни “эртага”га қолдирмаслик керак — рақобат кучли бўлади, лекин кучли ғоя ҳар доим ўз йўлини топади.